HÀNH TRÌNH GIÓM VÀ KHÁT VỌNG TRỞ VỀ CỦA NHỮNG KIỆT TÁC MỸ THUẬT VIỆT NAM

Người dân yêu mỹ thuật Việt Nam hôm nay có thể tự hào khi những tác phẩm quý giá từ nước ngoài cuối cùng cũng trở về đất mẹ, góp phần làm phong phú thêm bộ sưu tập của Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM. Hành trình đầy cảm xúc này không chỉ là chuyến trở về của những kiệt tác mà còn là câu chuyện của tình cảm, ý chí và niềm tự hào dân tộc.

TRUYỀN CẢM HỨNG TỪ LỜI GỬI GÓP TÂM CỦA GIA ĐÌNH HOẠSĨ Võ Lăng

TS Mã Thanh Cao, nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, kể lại ký ức khó phai về ngày gia đình họa sĩ Võ Lăng, từng học Trường Mỹ thuật Đông Dương năm 1942, đến thăm bảo tàng và “gõ cửa” phòng làm việc. Sự kiện đó mở ra hành trình đưa những tác phẩm của ông trở về, tạo bước ngoặt trong kho tàng văn hóa nghệ thuật của quốc gia.

Chị Tri Cầm, một Việt kiều sống tại Pháp, đã tự giới thiệu và sau nhiều năm tạo dựng lòng tin, đã hiến tặng bảy tác phẩm bao gồm tranh sơn dầu và in khắc của chồng bà, họa sĩ Võ Lăng. Bà chia sẻ: “Tôi muốn tác phẩm của chồng được trở về bên những ‘đứa con tinh thần’ của người cùng thời, nhất là khi bảo tàng biết trân trọng và trưng bày các tác phẩm của họa sĩ Trường Mỹ thuật Đông Dương quá đẹp.” Điều này không chỉ là món quà đầu tiên từ Pháp gửi về mà còn mở ra của ngõ cho việc hồi hương di sản mỹ thuật Đông Dương, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa.

HÀNH TRÌNH CHUYỂN GIAO VÀ TRẢI NGHIỆM BẢO QUẢN KIỆT TÁC

Gần một năm từ lúc bắt đầu xây dựng lòng tin, các thủ tục xin phép, đấu giá và vận chuyển đã gặp không ít thử thách. Đoàn công tác của Sở VH-TT TP.HCM, Bảo tàng Mỹ thuật và các chuyên gia đã cùng nhau sắp xếp, bảo quản cẩn trọng từng tác phẩm giá trị trong hành trình từ Paris về Việt Nam. Các tác phẩm như tranh của Phạm Tăng, Võ Lăng, hoặc bộ sưu tập của những danh họa Đông Dương đều được tháo rời, đóng trong ống chống, cẩn thận mang theo từng bước chân qua sân bay, đảm bảo giữ trọn vẹn giá trị nghệ thuật lẫn ý nghĩa tinh thần.

Chia sẻ về khoảnh khắc đặc biệt ấy, ông Yên, Phó giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, xúc động kể lại: “Chuyến bay trở về mang theo cả niềm tự hào và trách nhiệm lớn. Nhìn thấy các tác phẩm về đến nơi an toàn, tôi thấy lòng nhẹ nhõm vô cùng.”

HỢP TÁC TIN CẬY VÀ NHIỀU CUỘC GẶP GỠ ĐÁNG NHỚ

Nhờ sự hỗ trợ của các nhà nghiên cứu, các chuyên gia, cùng mối quan hệ thân tình tích cực với các gia đình họa sĩ ở nước ngoài, lãnh đạo bảo tàng đã nhiều lần gặp gỡ và tạo dựng lòng tin sâu sắc. Các đợt hiến tặng diễn ra đều đặn qua các năm 2017, 2019, 2023, và dự kiến năm 2025 gần 300 tác phẩm quý giá, gồm tranh của các danh họa Đông Dương như Lê Phổ, Vũ Cao Đàm, Nguyễn Phan Chánh và bộ sưu tập của họa sĩ Lê Bá Đảng cùng nhiều tên tuổi lớn của mỹ thuật Gia Định.

PGS-TS Lâm Nhân, hiệu trưởng Trường ĐH Văn hóa TP.HCM, nhấn mạnh: “Các tác phẩm này thể hiện sự liên tục của dòng chảy mỹ thuật Việt Nam, từ cổ điển đến hiện đại, phản ánh sức sáng tạo và giao thoa văn hóa đặc trưng của từng thời kỳ.”

NIỀM ĐAM MÊ VÀ CẢM XÚC ĐẾN TỪ HỘI TỤ CỦA NHỮNG TÁC PHẨM QUÝ GIÁ

Chủ nhân của bộ sưu tập, ông bà Lê Tất Luyện, chia sẻ về hành trình sưu tầm tranh. “Chúng tôi từng gặp nhiều khó khăn, trắc trở, có lúc tưởng chừng không thể giữ gìn được những tác phẩm này. Chỉ nhờ may mắn và tình yêu, chúng tôi mới có thể sở hữu các kiệt tác như Thiên thai của Phạm Tăng, hay các tác phẩm của Võ Lăng, Bùi Xuân Phái…”

Trong số đó, tác phẩm Thiên thai của Phạm Tăng, một kiệt tác gắn liền với phong cách nghệ thuật Phục hưng, đã trở về từ cuộc hôn phối của duyên nghiệp. Bức tranh hé lộ hình ảnh những thiên thần như trong tranh của Botticelli, được tái hiện bằng những đường nét huyền bí, sống động, khiến người xem như lạc vào thế giới siêu thực, huyền ảo. Chính sự kết hợp giữa di sản và sáng tạo đã giúp tác phẩm này trở thành một trong những điểm nhấn đặc biệt của nghệ thuật VN suốt hơn nửa thế kỷ qua.

HÀNH TRÌNH ĐẦY CẢM XÚC VÀ Ý NGHĨA

Có mặt tại buổi nhìn ngắm những kiệt tác trở về, ông Nguyễn Minh Nhựt – Phó giám đốc Sở VH-TT TP.HCM – không giấu nổi xúc động. Ông nhấn mạnh: “Sau mỗi bức tranh là một câu chuyện riêng biệt, về chủ nhân, về người sưu tập, và cả hành trình xa xôi nhưng tràn đầy ý nghĩa này.” Ông còn khẳng định giá trị của các tác phẩm không chỉ nằm ở giá trị vật chất mà còn phản ánh ý chí giữ gìn di sản của cộng đồng người Việt hải ngoại, tạo nên một cầu nối thiêng liêng giữa quá khứ và hiện tại.

Các tác phẩm không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật đơn thuần, mà còn là minh chứng sống động của khát vọng và lòng tự hào dân tộc. Chúng khẳng định rằng di sản mỹ thuật Việt Nam đã, đang và sẽ tiếp tục có vị trí xứng đáng trong lòng công chúng, góp phần khẳng định bản sắc và sức mạnh văn hóa của dân tộc.