TƯỢNG ĐÀI THÁNH GIÓNG TRÊN ĐỈNH NÚI ĐÁ CHỒNG: NƠI GỌI HỎI TÌNH YÊU NƯỚC VÀ TRUYỀN THỐNG HÙNG CỐ

Trong những ngày đầu năm Bính Ngọ 2026, đông đảo du khách và người dân đã đổ về đỉnh núi Đá Chồng để chiêm bái tượng đài Thánh Gióng, biểu tượng thiêng liêng của truyền thống đấu tranh của dân tộc Việt Nam. Tọa lạc trong quần thể Khu di tích đền Sóc, khu vực này là nơi ghi dấu truyền thuyết về Thánh Gióng bay về trời sau khi đánh đuổi giặc ngoại xâm, thể hiện tinh thần bất khuất của dân tộc từ ngàn xưa.

NƠI THÁNH Gióng cưỡi ngựa sắt bay về trời

Theo chia sẻ của ông Ngô Huy Hùng, cán bộ phụ trách khu di tích, tượng đài Thánh Gióng nằm trong chuỗi kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội, được đặt trên đỉnh núi cao 297 mét so với mực nước biển. Chiều cao của tượng tính đến đỉnh là 11,07 mét, với phần vươn ra 17 mét, được đúc bằng đồng nguyên chất, nặng 86 tấn. Tác phẩm do nhà điêu khắc Nguyễn Kim Xuân thiết kế, mô phỏng hình ảnh Thánh Gióng tay cầm tre đằng ngà, thúc ngựa hướng về trời xanh.

Tượng đài có ý nghĩa đặc biệt liên quan đến số 9: Khánh thành và khai quang vào đúng giờ 9 giờ 9 phút ngày 9.9.2009, trong khuôn viên hình bầu dục rộng 3.600 m² và có gần 10.000 viên đá xanh lát sân. Khách thập phương thường đi “nhiễu” 9 vòng quanh tượng để cầu mong mọi điều tốt đẹp, bình an, gia đạo thịnh vượng.

Trên tượng, Thánh Gióng ngồi trên mình ngựa sắt, thân hình lực lưỡng của chàng trai Phù Đổng nhưng khuôn mặt vẫn trẻ thơ. Tay cầm tre ngà, thể hiện khí thế chiến đấu hừng hực khí thế. Toàn bộ tượng có khả năng vươn cao như muốn bay lên trời, tượng trưng cho ý chí quật cường của dân tộc.

Từ vị trí tượng đài, du khách có thể ngắm nhìn các đỉnh núi xung quanh như Vây Rồng, Đại Thích, Đá Đen, Đồng Sóc, tạo thành thế tả thanh long – hữu bạch hổ, tượng trưng cho sự cân đối hài hòa của thiên nhiên và trời đất. Hình ảnh Thánh Gióng cởi bỏ áo giáp sắt, từ biệt mẹ và quê hương bay về trời sau chiến thắng giặc ngoại xâm là biểu tượng hào hùng, nhân văn của truyền thống đấu tranh bất khuất của dân tộc Việt.

Lễ hội Thánh Gióng diễn ra từ mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng hàng năm, với các nghi lễ mô phỏng các trận chiến đấu của Thánh Gióng chống giặc Ân. Đây không chỉ là hoạt động tôn vinh truyền thống lịch sử, mà còn giáo dục ý thức yêu nước, ý chí kiên cường của cộng đồng qua các hoạt động tế lễ, diễu hành và cuộc thi đấu dân gian.

HÀNH TRÌNH TẠO HÌNH VÀ Ý TƯỞNG ĐỘC ĐÁO CỦA NHÀ ĐIÊU KHẮC

Nhà điêu khắc Nguyễn Kim Xuân cho biết, nguyên ý tưởng về tượng đài đến trong một “chớp ý”, nhưng phải mất tới 7 năm để hoàn thiện. Dưới sự lựa chọn của thành phố, tác phẩm của ông đã vượt qua 49 đề án dự thi toàn quốc để trở thành mẫu tượng chính thức.

Ông Xuân đã đặc biệt chú trọng phần hình tượng con ngựa sắt, biểu tượng linh thiêng của Thánh Gióng. Trong quá trình thi tuyển, ông hình dung con ngựa “phi trong hào quang”, vút bay lên trời, thể hiện sức mạnh và động lực bứt phá mãnh liệt. Phần trước ngực và bụng của ngựa được thiết kế để xé mây, tia hào quang phát ra phía sau, góp phần tạo nét động cho tác phẩm.

Một chi tiết đáng chú ý là hai quả tim bằng đồng đặt trong ngựa và trong thân Thánh Gióng. Trong lễ hô thần nhập tượng, đại diện Giáo hội Phật giáo đề xuất ý tưởng này nhằm tượng trưng cho hai trái tim thiêng liêng, chứa đựng năng lượng và linh khí của cả đôi tượng. Các quả tim sẽ được hàn cố định, sau đó đặt vàng cùng các vật phẩm linh thiêng rồi hàn kín để giữ gìn trọn vẹn ý nghĩa biểu tượng.

Nhà điêu khắc Nguyễn Xuân cho rằng, việc sáng tạo hình tượng phù hợp với tinh thần và truyền thống dân tộc là thách thức lớn, nhưng ông tự hào vì tác phẩm của mình đã phản ánh rõ nét sức mạnh truyền thống và tính biểu tượng mạnh mẽ.

Có thể nói, tượng đài Thánh Gióng không chỉ là biểu tượng của lòng yêu nước mà còn thể hiện tinh thần đoàn kết, truyền thống chống giặc giữ nước bất khuất. Công trình trở thành minh chứng sống động cho ý chí quật cường của dân tộc qua hàng thế kỷ.

Các hoạt động phụ trợ như lễ Mộc Dục – tắm tượng, lễ hội đền Sóc vào dịp đầu xuân đều là những dịp để cộng đồng thể hiện lòng thành kính và hướng về truyền thống cha ông.

Năm 2010, tượng đài Thánh Gióng và hội Gióng tại đền Sóc được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể, đồng thời, quần thể di tích này cũng được xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt năm 2014. Những nỗ lực này góp phần gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống của dân tộc trong thời đại mới.