KHÁM PHÁ NỀN KIẾN TRÚC CỔ ĐẬM CHẤT LỊCH SỬ TẠI TRỤ SỞ NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC TẠI TP.HCM

Tại trụ sở Ngân hàng Nhà nước, chi nhánh Khu vực 2 ở TP.HCM nổi bật với kiến trúc nội thất gần như tách biệt hoàn toàn khỏi nhịp sống sôi động bên ngoài. Không gian tĩnh lặng, kín đáo này tạo nên một không gian cổ điển, đậm nét lịch sử của trung tâm tài chính lớn nhất nhì đất nước.

Ngành ngân hàng Việt Nam có một lịch sử lâu dài bắt nguồn từ thời kỳ thuộc địa. Tiền thân của chi nhánh Khu vực 2 là một chi nhánh của Ngân hàng Đông Dương tại Pháp, thành lập từ năm 1875. Đến năm 1878, trụ sở đầu tiên của ngân hàng này được xây dựng tại mặt trước bờ sông Bến Nghé, Sài Gòn. Kiến trúc sư Achille-Antoine Ginain, từng đảm nhận vai trò kiến trúc sư của Bộ Thuộc địa, chính là người thiết kế công trình này. Ông cũng là tác giả của Nhà thờ Đức Bà tại Sài Gòn, một công trình biểu tượng của kiến trúc Pháp thời kỳ đó.

Năm 1924, nhằm phù hợp với quy mô ngày càng mở rộng, kiến trúc sư Félix Dumail nổi tiếng của hệ thống Ngân hàng Đông Dương được yêu cầu thiết kế trụ sở mới tại Sài Gòn, nằm trong khu đất tứ giác bao quanh bởi bốn con đường. Từ năm 1928 đến 1930, các bản thiết kế và kỹ thuật của công trình được thực hiện, kết hợp phong cách Art Deco đặc trưng. Công trình do hãng thầu Brossard et Mopin thi công, khánh thành vào năm 1931, nhanh chóng trở thành điểm nhấn nổi bật giữa lòng thành phố.

Văn phong kiến trúc thời đó pha trộn giữa phong cách châu Âu và các yếu tố truyền thống của nghệ thuật Khmer, như họa tiết hoa sen, chim thần Garuda hay rắn thần Naga cách điệu trong nội thất và ngoại thất. Phong cách Art Deco lúc bấy giờ nổi bật trong các công trình công cộng lớn, thể hiện sự hiện đại, sang trọng nhưng vẫn đậm nét truyền thống.

Trong quá trình xây dựng, các phần thiết kế kỹ thuật được thực hiện cẩn thận để đảm bảo tính thẩm mỹ và bề thế của kiến trúc. Công trình này đã trở thành biểu tượng trong mắt cư dân Sài Gòn xưa, nổi bật với các mặt đứng mang đậm nét đặc trưng của phong cách kiến trúc châu Âu pha trộn bản sắc văn hóa địa phương.

Sau năm 1953, khi các chi nhánh của Ngân hàng Đông Dương tại Việt Nam bị giải thể, trụ sở cũ được bàn giao cho Ngân hàng Quốc gia Việt Nam. Từ đó, nơi này trải qua nhiều lần chỉnh sửa về mặt kiến trúc và nội thất, đặc biệt phần cơi lầu trung tâm dọc đường Nguyễn Công Trứ (tên cũ Lefebvre).

Sau năm 1975, trụ sở này tiếp tục đổi tên thành Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2, giữ nguyên giá trị như một di sản kiến trúc đặc biệt. Các yếu tố trang trí như cột trụ lớn bê tông, rào chắn, cửa sắt, hành lang, lan can, ban công cùng các họa tiết chạm trổ cầu kỳ đã tạo nên vẻ đẹp sang trọng, cổ kính của tòa nhà.

Phía bên trong, không gian sảnh chính nổi bật với mái vòm lớn hình lục giác nhiều tầng, ô kính màu trắng ngà và vàng phối hợp hài hòa cùng các cột trụ lớn bằng bê tông, chạm trổ tinh xảo. Các lối hành lang đối diện nhau tạo cảm giác cân đối, hài hòa, mang đậm phong cách kiến trúc cổ điển phương Tây kết hợp nét đặc trưng của nghệ thuật Chăm, Khmer.

Trong suốt quá trình vận hành, trụ sở vẫn giữ nguyên vẻ đẹp ban đầu qua các đợt sửa chữa, nâng cấp nội thất, song phần kiến trúc cổ vẫn được giữ gìn cẩn thận như một chứng tích của quá khứ. Từ các hình khối kiến trúc, mô-típ trang trí đến các chi tiết nhỏ như cột, trán cửa hay ban công đều thể hiện sự cầu kỳ, tỉ mỉ của các kỹ sư xưa.

Đi qua những bức tường cổ kính, ta dễ dàng nhận thấy vị trí của khu vực sảnh chính, mái vòm lớn, các cột trụ được điêu khắc tỉ mỉ, phản ánh rõ nét phong cách kiến trúc pha trộn giữa châu Âu và các yếu tố văn hóa truyền thống địa phương. Cửa chính, hành lang và các phần trang trí đều mang đậm dấu ấn của thời kỳ lịch sử hơn chục thập kỷ trước.

Chỉ cần đứng từ trong phòng, nhìn ra phía bên ngoài, cảm xúc về một quá khứ hào hùng và nghệ thuật kiến trúc đặc sắc vẫn còn hiển hiện rõ nét qua từng chi tiết nhỏ của công trình này. Một di sản kiến trúc mà dù thời gian trôi qua, vẫn còn giữ nguyên giá trị, trở thành chứng nhân lịch sử của ngành ngân hàng và kiến trúc đô thị Sài Gòn xưa.