GS. NGUYỄN THÀNH VINH – NGOÀI HÀNG RÀO KHOA HỌC VIỆT, HÀNH TRÌNH VƯƠN XA VƯƠN RA THẾ GIỚI

Gần gũi với khán giả truyền hình qua những chương trình như Đường Lên Đỉnh Olympia hay bộ phim Phía Trước Là Bầu Trời những năm đầu 2000, GS. Nguyễn Thành Vinh đã trở thành cái tên quen thuộc. Từng là thành viên đội tuyển Olympic Hóa học quốc tế, Á quân Olympia, hành trình của anh mở ra những chân trời mới trong lĩnh vực học thuật quốc tế. Hiện tại, anh là giảng viên và nhà nghiên cứu hàng đầu tại Đại học New South Wales (UNSW), Australia.

Trong cuộc trò chuyện mới đây với Hội Trí thức và Chuyên gia Việt Nam – Australia (VASEA), GS. Vinh đã chia sẻ về những dự định hợp tác với VinUni cũng như những suy nghĩ về hướng phát triển của khoa học Việt Nam. Trên hành trình của mình, ông nhấn mạnh vai trò của các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài như những “đầu cầu” góp phần thúc đẩy hội nhập quốc tế, chuyển giao văn hóa học thuật và chuẩn mực nghiên cứu xuyên quốc gia.

Chia sẻ về thách thức của hệ sinh thái khoa học trong nước, ông nói: “Thách thức lớn nhất không nằm ở con người mà chính là hệ sinh thái nghiên cứu và hạ tầng thiết bị.” Các thiết bị phân tích hiện đại như máy cộng hưởng từ NMR hay hệ thống tinh chế tự động đóng vai trò quyết định trong việc kiểm nghiệm giả thuyết trong các lĩnh vực như Hóa học hữu cơ thực nghiệm. Ông cho biết: “Nếu không có hệ thống thiết bị đủ mạnh và được bảo trì ổn định, tiến độ nghiên cứu sẽ bị trì hoãn, và khả năng cạnh tranh quốc tế sẽ giảm sút.”

Ngoài ra, GS. Vinh nhấn mạnh tầm quan trọng của cơ chế tài chính linh hoạt hơn cho nghiên cứu cơ bản và việc thúc đẩy xây dựng cộng đồng nghiên cứu mạnh mẽ, đủ lớn để hình thành các “trường phái” nghiên cứu độc lập, có ảnh hưởng trên bản đồ khoa học thế giới. Ông cho rằng, để phát triển bền vững, Việt Nam cần tập trung vào chất lượng và giá trị thực tiễn của các công trình nghiên cứu hơn là số lượng bài báo.

Về vai trò của các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài, ông nhìn nhận họ như những “đầu cầu” và “chất xúc tác” cho quá trình hội nhập khoa học của đất nước. Họ không chỉ chuyển giao kiến thức chuyên môn mà còn góp phần chuyển giao văn hóa học thuật, các chuẩn mực phản biện và chiến lược nghiên cứu dài hạn. Thành công của các trí thức Việt tại các đại học danh tiếng không chỉ xây dựng “thương hiệu trí tuệ quốc gia” mà còn tạo niềm tin về khả năng cạnh tranh của người Việt trên sân chơi toàn cầu.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh, vai trò của các trí thức Việt ở nước ngoài chỉ chiếm một phần trong bức tranh lớn. “Chất lượng và sự phát triển của nền khoa học trong nước mới là yếu tố then chốt,” ông nói. “Chiến lược đầu tư, quản lý khoa học của nhà nước cùng tư duy nghiên cứu của các nhà khoa học trong nước cần thay đổi. Trong dài hạn, chất lượng sẽ quyết định tất cả, thậm chí các bài báo cũng sẽ mất đi ý nghĩa nếu không có giá trị ứng dụng thực tiễn rõ ràng.”

Trong tương lai, GS. Vinh đặc biệt quan tâm đến việc hỗ trợ các nghiên cứu viên trẻ Việt Nam. Ông dự định tạo cơ hội cho các tài năng trong nước thực tập hoặc làm tiến sĩ trong nhóm nghiên cứu của mình. “Lòng yêu nước của người Việt luôn tồn tại, và một khi họ sở hữu đủ kiến thức và kinh nghiệm, chắc chắn họ sẽ quay về góp phần phát triển đất nước,” ông chia sẻ.

Ngoài ra, ông dự kiến triển khai mô hình hướng dẫn chung (joint-supervision), giúp nghiên cứu viên thực hiện đề tài tại cả Việt Nam và Australia, nhằm xây dựng những cầu nối học thuật bền vững. Đồng thời, ông mong muốn phối hợp tổ chức các chuỗi hội thảo trực tuyến, các khóa học chuyên sâu để cập nhật các xu hướng nghiên cứu mới nhất, giúp sinh viên Việt Nam rèn luyện tư duy độc lập và kỹ năng công bố quốc tế, chuẩn bị cho công cuộc chinh phục những đỉnh cao khoa học trong tương lai.