MỸ, ISRAEL VÀ CHIẾN DỊCH ĐÁNH NỐI DỌC VÙNG VỊNH: IRAN ĐÁNH TRẢ RA SAO?

Không lâu sau khi Mỹ và Israel tấn công các mục tiêu Iran ngày 28.2, Tehran đã phản ứng mạnh mẽ, mở rộng cuộc tấn công không chỉ vào Israel mà còn gần như toàn diện các quốc gia láng giềng ở vùng Vịnh. Tính đến nay, toàn bộ sáu thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) gồm Ả Rập Xê Út, Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar và UAE đều đã trở thành mục tiêu của các đòn tấn công của Iran.

Dù Iran khẳng định chỉ tấn công các căn cứ quân sự của Mỹ, thực tế các cơ sở dân sự như sân bay, khách sạn, nhà máy dầu khí cũng không thoát khỏi thiệt hại. Tình hình này đặt các nước vùng Vịnh trước quyết định khó khăn: tiếp tục chịu đựng hay đáp trả Iran – nguy cơ có thể khiến họ bị xem như đứng về phía Israel.

VÙNG VỊNH: GIỮA LÒNG CHIẾN TRƯỜNG VÀ ĐÒN ĐÁN

Vụ nổ tại căn cứ của Hạm đội 5 Mỹ ở Bahrain hôm 28.2 gây chấn động toàn khu vực. Những tổn thất về hạ tầng dân sự cũng làm tăng thêm căng thẳng. Trong khi đó, các đồng minh của Mỹ tại Vùng Vịnh đã nỗ lực giữ gìn hòa bình, như Oman đã dẫn đầu nỗ lực trung gian đàm phán thỏa thuận hạt nhân nhằm tránh xung đột mở rộng. Tuy nhiên, những diễn biến mới nhất liên tiếp khiến các nỗ lực này trở nên mong manh.

Theo nhận định của Jeffrey Feltman – cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ về các vấn đề Trung Đông – chiến lược của Iran là gây thiệt hại tối đa nhằm tạo sức ép để các quốc gia vùng Vịnh yêu cầu Mỹ dừng các hoạt động can thiệp. Iran tin rằng, nếu có thể gây ra tổn thất đủ lớn, các nước này sẽ yêu cầu Tổng thống Donald Trump hoặc chính quyền Mỹ mạnh tay hơn, tạo điều kiện cho Iran đạt được mục đích chiến lược của mình.

Một số nhà phân tích cấp cao của các quốc gia vùng Vịnh cho rằng hành động đáp trả của Iran có thể sai lầm, đẩy các nước này vào cảnh cô lập và giận dữ. Cựu Thủ tướng Qatar Hamad bin Jassim bin Jaber Al-Thani cảnh báo rằng Iran đã mất đi sự ủng hộ của các nước trong khu vực vì hành động này, đồng thời cảnh báo hậu quả của các cuộc tấn công có thể gây cạn kiệt nguồn lực của các nước vùng Vịnh và tạo ra cơ hội để các lực lượng khác lợi dụng.

NGUY CƠ CHIẾN TRANH KHU VỰC VÀ ANH HÙNG CƯỜI DẠI

Các chuyên gia cảnh báo rằng một cuộc chiến trực tiếp hơn nữa sẽ là điều tồi tệ nhất dành cho khu vực. Chiến tranh có thể kéo dài, phá hủy mọi nỗ lực duy trì ổn định, đặc biệt khi nền kinh tế trong vùng phụ thuộc lớn vào xuất khẩu dầu khí, du lịch, đầu tư, logistics. Chiến sự kéo dài còn đe dọa làm tắc nghẽn eo biển Hormuz, gây tăng chi phí vận chuyển, thiệt hại hạ tầng, khiến dòng vốn tháo chạy và làm sụp đổ các kế hoạch đa dạng hóa kinh tế đang được các quốc gia trong khu vực triển khai.

Chưa có sự thống nhất rõ ràng về bước đi tiếp theo trong khu vực. Tuy nhiên, theo tờ The Economist, một số quan chức vẫn còn hy vọng có thể trở lại đàm phán ngoại giao, trong khi khác thì cho rằng tình hình đã vượt quá khả năng kiểm soát. Trong tuyên bố chung ngày 1.3, GCC lên án hành động của Iran, khẳng định quyền tự vệ nhưng cũng nhấn mạnh việc ưu tiên phòng thủ và ngoại giao, dù tình hình chiến sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham, đồng minh của Tổng thống Trump, dự báo các quốc gia vùng Vịnh sẽ sớm có hành động rõ ràng hơn, có thể là tham gia trực tiếp vào các hoạt động quân sự cùng Mỹ. Ông nhấn mạnh: “Iran đã tính toán sai khi tấn công Kuwait, Qatar và Ả Rập Xê Út. Hiện tại, các nước này quyết tâm chấm dứt mối đe dọa hơn bao giờ hết.”

Các nhà phân tích cũng cho rằng nếu tình hình tiếp tục leo thang, các quốc gia vùng Vịnh có thể mở cửa không phận, căn cứ để Mỹ và Israel tiến hành các cuộc trả đũa từ lãnh thổ của họ. Ông Reem Al-Hashimy, Quốc vụ khanh UAE về hợp tác quốc tế, gợi ý rằng các nước có thể mở rộng hỗ trợ quân sự và căn cứ để hỗ trợ Mỹ trong trường hợp chiến tranh kéo dài. Ngoài ra, một số phân tích còn đề cập khả năng các quốc gia GCC tự tiến hành tiêu diệt mục tiêu Iran dựa trên cơ chế hợp tác quân sự chung của tổ chức này, nhằm tránh bị xem là hợp tác với Israel.

NHỮNG ĐÁM RỒI KHÔNG NGỪNG GẦY MỌC

Mới đây, Israel cũng tham gia loạt cuộc oanh tạc tại Tehran, trong khi Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công về phía Jerusalem. Ngoài ra, Tehran còn tấn công lực lượng người Kurd tại Iraq và các tàu dầu Mỹ ở Vịnh Ba Tư. Các vụ nổ tại Doha, Qatar cũng đã xảy ra. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố Mỹ sẽ hối hận vì vụ chìm tàu chiến Iran ngoài khơi Sri Lanka vào ngày 4.3. Trong khi đó, các quốc gia khác như Australia, Tây Ban Nha cũng đã điều động lực lượng để chuẩn bị cho các phương án ứng phó.

Nga cáo buộc Mỹ và Israel đang muốn kéo toàn bộ các nước Arab vào vòng xoáy xung đột lớn hơn, đồng thời cho biết Iran chưa yêu cầu Moscow viện trợ quân sự. Tình hình vùng Vịnh tiếp tục căng thẳng, khi các đòn đánh đổi chác về phía nhau ngày càng quyết liệt. Liềm ác luôn rình rập, cuộc chiến chưa có hồi kết.