BỘ CÔNG AN ĐỀ XUẤT TĂNG MỨC PHẠT VỚI HÌNH THỨC XỬ PHẠT KHÔNG LẬP BIÊN BẢN: ĐỔI MỚI CÙNG GIAI ĐOẠN MẠNH MẼ CỦA CÁCH CHÍNH SÁCH XỬ PHẠT HÀNH CHÍNH

Tại dự thảo luật Xử lý vi phạm hành chính, Bộ Công an đã đề xuất nhiều thay đổi nhằm nâng cao hiệu quả công tác xử lý vi phạm, trong đó đáng chú ý là việc tăng mức phạt tối đa đối với hình thức xử phạt không lập biên bản. Cụ thể, mức phạt tiền tối đa với cá nhân sẽ tăng từ 500.000 đồng lên 1 triệu đồng, còn với tổ chức sẽ tăng từ 1 triệu đồng lên 2 triệu đồng.

Một điểm mới nổi bật trong đề xuất này là mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục xử phạt không lập biên bản, không chỉ đối với các vi phạm đã biết qua hình thức “phạt nguội” mà còn áp dụng cho các trường hợp phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ. Điều này hoàn toàn đi ngược lại quy định hiện hành, khi luật trước chỉ cho phép xử phạt có biên bản.

Bộ Công an lý giải, đề xuất này nhằm rút ngắn thời gian xử lý vi phạm, giảm thiểu thủ tục hành chính và tăng tính chính xác của quá trình xử phạt. Thay vì phải lập biên bản, các dữ liệu được ghi lại qua camera, thiết bị phân tích, đo lường sẽ là căn cứ để ra quyết định, qua đó tiết kiệm thời gian, tránh gây phiền hà cho người vi phạm cũng như giảm bừa bộn trong quy trình xử lý.

Tuy nhiên, ý kiến từ các bộ ngành vẫn còn nhiều băn khoăn. Bộ Tư pháp cho rằng xử phạt không lập biên bản chỉ phù hợp với các vi phạm đơn giản, rõ ràng, không có yếu tố phức tạp hoặc cần xác minh sâu. Nếu áp dụng rộng rãi, đặc biệt đối với các vi phạm được phát hiện qua phương tiện kỹ thuật, thì việc không lập biên bản có thể dẫn tới thiếu cơ sở và ảnh hưởng đến quyền giải trình của người vi phạm.

Về phần mình, UBND tỉnh Thanh Hóa cũng nhấn mạnh rằng, kết quả thu thập qua thiết bị kỹ thuật chỉ mang tính chất hỗ trợ xác định vi phạm, chưa thể thay thế hoàn toàn biên bản hành chính trong mọi trường hợp. Họ khẳng định, để ra quyết định xử phạt chính xác, cần phải xác minh thêm các thông tin liên quan, kể cả từ lời khai hoặc chứng cứ bổ sung.

Nhiều chuyên gia, bao gồm Bộ Công thương, cũng đưa ra ý kiến về ảnh hưởng của quy định mới. Họ đề nghị cần đánh giá đầy đủ tác động để đảm bảo quyền của tổ chức, cá nhân được giải trình, chứng minh mình không vi phạm, tránh để quy trình xử lý trở nên bất công hoặc thiếu minh bạch.

Trong phần giải trình, Bộ Công an nhấn mạnh, thực tế có nhiều hành vi vi phạm đơn giản, mức xử phạt thấp được phát hiện qua các phương tiện giám sát như camera, ghi hình, ghi âm, đã có đủ dữ liệu điện tử để xử lý. Việc yêu cầu lập biên bản trong tất cả các trường hợp này gây ra thủ tục rườm rà, tốn kém thời gian, đồng thời không còn phù hợp với xu hướng chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính.

Bộ đề xuất rằng, các thông tin thu thập từ thiết bị kỹ thuật như dữ liệu của người sử dụng phương tiện, hình ảnh, âm thanh, thời gian, địa điểm vi phạm cùng các phân tích kết quả sẽ là căn cứ để xác minh và ra quyết định xử phạt. Sau đó, các bước tiếp theo gồm có thông báo bằng văn bản và tổ chức thi hành quyết định theo quy định, mà không cần thiết phải lập biên bản, giúp rút ngắn quy trình và nâng cao tính khách quan, chính xác.

Thuyết minh của Bộ Công an cũng nhấn mạnh, đề xuất này phù hợp với thực tế, giúp giảm bớt thủ tục không cần thiết, tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời đáp ứng mục tiêu chuyển đổi số trong công tác quản lý nhà nước. Các thông tin từ phương tiện kỹ thuật đã đủ để xác định các hành vi vi phạm có tính chất đơn giản, mức độ nhẹ, qua đó giảm bớt gánh nặng hành chính, nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm.