CÚ SỐC DẦU MỎ LỊCH SỬ ĐẨY MẠNH CƯỜI HỘI XE ĐIỆN TRUNG QUỐC

Giá dầu thô leo thang kỷ lục và cú sốc địa chính trị đang mở đường cho cuộc cách mạng trong ngành vận tải toàn cầu. Theo CNN, các nhà sản xuất xe điện tại Trung Quốc hiện đang tận dụng tối đa cơ hội này để mở rộng thị phần trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều thử thách.

Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran gây gián đoạn nguồn cung nhiên liệu quan trọng từ vùng Trung Đông, khiến giá dầu thô vọt lên tới 119 USD một thùng vào tuần trước, làm dấy lên lo ngại về lạm phát gia tăng và khả năng suy thoái kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh đó, ngành xe điện Trung Quốc đón nhận cơ hội lớn để thúc đẩy phát triển.

Dù là quốc gia sản xuất và xuất khẩu xe điện lớn nhất thế giới, các hãng xe Trung Quốc vẫn phải đối mặt với cạnh tranh trong nội địa do nhu cầu chậm lại và chế độ giá khốc liệt. Chính vì vậy, nhu cầu mở rộng thị trường quốc tế trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Khi giá nhiên liệu tăng cao còn giá xe điện ngày càng giảm, các nhà phân tích nhận định rằng sự kết hợp này có thể thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi toàn cầu, đặc biệt tại các quốc gia châu Á – nơi bị ảnh hưởng nặng nề bởi tình trạng thiếu nhiên liệu. Các mẫu xe của hãng BYD đậu tại cảng Wilhelmshaven, Đức vào năm 2025 là minh chứng rõ nét cho làn sóng này.

Ông Tu Le, Giám đốc điều hành Sino Auto Insights, nhận xét: Các thương hiệu Trung Quốc có khả năng thâm nhập mạnh mẽ vào thị trường châu Á nhờ lợi thế từ giá xăng dầu tăng cao. Ông cho rằng, các hãng sẽ tận dụng tối đa lợi thế này để mở rộng quy mô.

Trong khi đó, cuộc xung đột ở Trung Đông vẫn còn phức tạp, ước tính khoảng 60% nguồn cung dầu của châu Á đi qua eo biển Hormuz, nơi Iran đã siết chặt hoạt động vận chuyển. Ember – tổ chức nghiên cứu năng lượng – đã gọi xe điện là “đòn bẩy lớn để cắt giảm chi phí nhập khẩu”, với ước tính trong năm ngoái, việc sử dụng xe điện đã giảm tiêu thụ khoảng 1,7 triệu thùng dầu mỗi ngày toàn cầu, chiếm gần 70% lượng dầu Iran dự kiến xuất khẩu vào năm 2025.

Cuộc khủng hoảng này có thể trở thành bước ngoặt cho năng lượng sạch tại châu Á, như từng xảy ra khi xung đột Ukraine thúc đẩy các nước đầu tư vào năng lượng tái tạo tại châu Âu. Nhà phân tích Lauri Myllyvirta nhận định: Những cú sốc đột biến về giá nhiên liệu làm người tiêu dùng ngày càng nhận rõ sự dễ biến động của thị trường nhiên liệu và từ đó, thúc đẩy xu hướng chuyển sang xe điện để tránh rủi ro.

Tại Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu hơn 40% dầu từ Trung Đông, quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Với trữ lượng dầu lớn và khả năng sản xuất điện gió, mặt trời, quốc gia này có lợi thế hơn nhiều nước khác trong chống chịu khủng hoảng năng lượng. Ước tính, xe điện chiếm khoảng nửa doanh số xe mới và 12% số xe đăng ký tại Trung Quốc, giúp giảm gần 10% mức tiêu thụ dầu trong năm qua.

Ông Myllyvirta cho biết: Đây chính là chiến lược của Trung Quốc nhằm đảm bảo an ninh năng lượng. Ông Zhu Zhaoyi, Giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Đông của Trường Kinh doanh HSBC (Đại học Bắc Kinh), còn nhận định rằng khủng hoảng dầu mỏ có thể thúc đẩy tham vọng năng lượng sạch của Trung Quốc, trong đó gồm mục tiêu đạt đỉnh phát thải vào 2030 và trung hòa carbon vào 2060.

Tuy nhiên, sự phát triển của ngành xe điện nội địa càng trở nên cạnh tranh khốc liệt. Phần lớn các hãng xe Trung Quốc đang vật lộn vì dư thừa công suất khi chính phủ dần giảm trợ cấp. Dù giá dầu tăng có thể giúp mở rộng thị phần, nhưng các chuyên gia nhận định rằng điều này không thể giải quyết toàn bộ vấn đề dư thừa công suất trong ngắn hạn.

Tại Mỹ, thuế quan cao khiến xe điện Trung Quốc khó gia nhập thị trường nội địa, đồng thời hạn chế các hãng này trổ tài cạnh tranh. Trong khi đó, nhiều quốc gia châu Á như Thái Lan, Philippines đã áp dụng các biện pháp giảm tiêu thụ năng lượng như khuyến khích làm việc tại nhà, hạn chế dùng điều hòa để đối phó với nguồn dự trữ suy giảm.

Ông Lam Pham, nhà phân tích năng lượng châu Á tại Ember, nhận xét: xe điện Trung Quốc có lợi thế lớn tại khu vực nhờ giá cạnh tranh, công nghệ pin tiên tiến và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh. Ông khẳng định: Chính biến động giá nhiên liệu và các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ sẽ thúc đẩy thị trường xe điện châu Á tăng trưởng nhanh, mang lại lợi ích cho các nhà sản xuất có khả năng mở rộng quy mô lớn và cung cấp sản phẩm giá phải chăng.