TĂNG TỐC NGAY ĐẦU NĂM: CUỘC VƯỢT DŨI ẤN TƯỢNG CỦA KHONOẢI KINH DOANH VIỆT NAM TRƯỚC BIẾN ĐỘNG TOÀN CẦU

Trong bối cảnh quý đầu tiên của năm 2026, nền kinh tế Việt Nam lại ghi nhận những tín hiệu tích cực bất chấp nhiều thử thách từ biến động quốc tế. Thị trường xuất khẩu đã thể hiện khả năng thích ứng linh hoạt, duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ từ những khó khăn căng thẳng tại Trung Đông đến những biến động về giá nhiên liệu và chi phí logistics toàn cầu.

XUẤT KHẨU BẬT TỐC, VẪN KHẲNG ĐỊNH VỊ TRÍ LÀM CHỦ TRONG MINH CHỨNG SỨC MẠNH KINH TẾ

Trong 3 tháng đầu năm, tổng giá trị xuất khẩu của Việt Nam đã gần chạm mức 97 tỉ USD, tăng 17,1% so với cùng kỳ năm 2025. Các mặt hàng chủ lực như máy vi tính, điện tử, linh kiện cùng các lĩnh vực quan trọng như máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng chứng kiến mức tăng trưởng đáng kể, lần lượt đạt 6,69 tỉ USD (40,3%), 2,66 tỉ USD (23,1%) và 1,79 tỉ USD (18,2%).

Trong lĩnh vực nông, lâm thủy sản, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn công bố tổng kim ngạch xuất khẩu quý 1 đạt 16,69 tỉ USD, trong đó ngành nông sản đóng vai trò trụ cột với 8,93 tỉ USD, tăng 4,1%. Đặc biệt, sản phẩm chăn nuôi ghi nhận mức tăng trưởng 54,3%, đạt 197,7 triệu USD. Ngành thủy sản vẫn duy trì đà tăng, với kim ngạch đạt 2,62 tỉ USD, tăng 13,3%. Trong khi đó, ngành gỗ giảm nhẹ 2,4%, phản ánh những khó khăn trước đó.

Các mặt hàng khác như cao su và hạt tiêu cũng đã có bước tiến rõ rệt, với cao su xuất ước đạt 411.000 tấn trị giá 752 triệu USD, tăng 8% về lượng và 2,4% về giá trị; hạt tiêu xuất khẩu đạt 64.600 tấn, tương đương 417,5 triệu USD, tăng mạnh 36,8% về khối lượng và 28,8% về giá trị, dù giá xuất bình quân giảm 5,9%.

DẪN ĐẦU TRONG ĐIỀU KIỆN KHÓ KHĂN

Trong bối cảnh toàn cầu bất ổn, xuất khẩu Việt Nam tiếp tục thể hiện khả năng vượt khó. Năm 2025, dù đối mặt với các rào cản mới từ Mỹ, quy định nghiêm ngặt hơn về truy xuất nguồn gốc, thẻ vàng của EU chưa được gỡ bỏ, các doanh nghiệp (DN) vẫn đạt thành tích kỷ lục kim ngạch xuất khẩu 930,05 tỉ USD. Các doanh nghiệp ngành thủy sản đã đương đầu với thuế đối ứng, cạnh tranh mạnh từ các quốc gia khác, nhưng vẫn đạt kim ngạch xuất khẩu lần đầu vượt mốc 11,3 tỉ USD.

Trong quý 1/2026, chiến tranh tại Trung Đông đã làm tăng chi phí xăng dầu, logistics và gây gián đoạn chuỗi cung ứng. Ông Trần Văn Đức, Chủ tịch HĐQT Công ty Dừa Bến Tre, chia sẻ: Sau nghỉ Tết, công ty đối diện với giá nguyên liệu tăng, chi phí vận chuyển đắt đỏ, nhu cầu tiêu thụ giảm sút. Nhưng các doanh nghiệp đã nhanh chóng chuyển hướng, đàm phán để duy trì thị trường, đổi mới sản phẩm phù hợp với xu hướng tiêu dùng tiện lợi, thân thiện môi trường và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Các ngành như thủy sản, rau quả và phân bón đều đã có những bước chuyển phù hợp với thời cuộc. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận xét: Việt Nam có lợi thế cạnh tranh rõ rệt trong thị trường Đông Bắc Á, nơi dành tới 80% kim ngạch xuất khẩu rau quả. Do đó, dù giá cước tăng cao và thời gian vận chuyển kéo dài, thị trường này vẫn mở ra nhiều cơ hội mới.

Chủ động thích nghi để mở rộng cơ hội

Các doanh nghiệp đã thể hiện tinh thần vượt khó, linh hoạt điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Bà Nguyễn Thị Hiền, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Phân bón dầu khí Cà Mau, cho biết: Sau khi thị trường nội địa có dấu hiệu vượt quá công suất, doanh nghiệp đã đẩy mạnh xuất khẩu phân bón để tối đa hóa lợi nhuận. Trong khi đó, các mặt hàng như cà phê, gạo và tiêu đang trong giai đoạn tích lũy nguồn cung, chờ thời điểm thị trường thuận lợi để mở rộng xuất khẩu.

Chính phủ đã có nhiều chính sách chung nhằm thúc đẩy xuất khẩu. Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành phối hợp kiểm soát giá nhiên liệu, xây dựng hạ tầng logistics, cải thiện thủ tục xuất nhập khẩu, nâng cao năng lực thông quan để hạn chế ùn tắc. Các hiệp hội doanh nghiệp cũng đề xuất đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng cảng biển, trung tâm chế biến, phát triển sản phẩm chế biến sâu và nghiên cứu giống mới phù hợp khí hậu.

Chuyên nghiệp và nâng cao tiêu chuẩn

Trong bối cảnh các thị trường ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn, các doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển đổi, quy chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Ông Đặng Phúc Nguyên nhấn mạnh: Trung Quốc đang chuyển từ mua thô sang ký chính ngạch, áp dụng tiêu chuẩn kiểm dịch cao. Các thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc ưa chuộng các sản phẩm chế biến sâu như sấy khô, đóng hộp, thực phẩm đông lạnh phù hợp xu hướng tiêu dùng tiện lợi, sức khỏe. Việc đa dạng hóa sản phẩm là chìa khóa để mở rộng thị trường và nâng cao giá trị gia tăng.

Phát triển bền vững và liên kết chuỗi

Ngành thủy sản cần tiếp tục phát triển các trung tâm chế biến quy mô lớn, tăng cường hợp tác nghiên cứu giống mới, đáp ứng yêu cầu khí hậu. Các chính sách hỗ trợ như thu hút vốn, cải thiện hạ tầng, cấp phép dễ dàng hơn sẽ giúp ngành này vững bước tiến xa hơn trong hội nhập. VASEP kiến nghị chính phủ thúc đẩy đầu tư vào logistics, nâng cao năng lực sản xuất và phát triển chuỗi giá trị thủy sản bền vững, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.