Iran gây lo ngại toàn cầu về eo biển Hormuz sau cuộc họp quốc tế không có Mỹ

Trong cuộc họp trực tuyến do Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper chủ trì vào ngày 2.4, các đại diện của 40 quốc gia đã ký kết một tuyên bố chung, yêu cầu Iran ngừng các hành động phong tỏa eo biển Hormuz. Cam kết này nhằm mục tiêu duy trì an toàn và tự do hàng hải qua tuyến đường chiến lược quan trọng này, theo tin từ Al Jazeera ngày 3.4.

Trong bài phát biểu của mình, bà Cooper nhấn mạnh rằng hành động phong tỏa của Iran đang làm tổn hại nghiêm trọng đến an ninh kinh tế toàn cầu. “Hành động của Iran đang đe dọa sự ổn định của hệ thống thương mại quốc tế,” bà nói. Các quốc gia tham gia đều cam kết sẽ có những bước đi thích hợp để giải quyết tình hình.

Liên minh này gồm các nền kinh tế lớn và khu vực, tuy nhiên, cuộc họp không có đại diện từ Mỹ do tuyên bố của Tổng thống Donald Trump rằng việc bảo vệ eo biển không thuộc trách nhiệm của Washington. Phản hồi này khiến nhiều nhận định cho rằng đây mới chỉ là bước đầu, mở đường cho các cuộc đàm phán cấp cao hơn để đưa ra các phương án giải quyết hợp lý.

Các nước đều tỏ ra thận trọng trước nguy cơ leo thang xung đột. Thủ tướng Anh Keir Starmer khẳng định London và phần lớn thành viên không có ý định can thiệp quân sự vào cuộc xung đột ở Trung Đông. Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đề xuất đối thoại trực tiếp với Iran thay vì sử dụng vũ lực để mở lại eo biển Hormuz.

Trong bối cảnh đó, Iran cũng có những bước đi nhằm giảm căng thẳng. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi đang chuẩn bị đề xuất hợp tác với Oman để phối hợp giám sát eo biển. Đề xuất này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động di chuyển của tàu thuyền và đảm bảo an toàn cho tuyến đường thủy chiến lược này.

Eo biển Hormuz, nằm trong vùng lãnh hải của Iran và Oman, nhưng được xem là tuyến đường vận tải quốc tế quan trọng. Hiện nay, tình hình căng thẳng leo thang do chiến sự Trung Đông và khả năng Iran đóng cửa eo biển đang đe dọa gây tắc nghẽn nguồn cung dầu mỡ lớn của thế giới.

Trong diễn biến liên quan, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc dự kiến bỏ phiếu ngày 3.4 về một nghị quyết nhằm bảo vệ hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Dự thảo do Bahrain đề xuất cho phép sử dụng mọi biện pháp phòng thủ cần thiết để bảo vệ tàu thương mại, nhưng dự kiến có thể gặp phản đối từ Trung Quốc – một thành viên thường trực của Hội đồng. Đại sứ Trung Quốc tại Liên Hiệp Quốc Phó Thông đã lên tiếng phản đối việc dùng vũ lực, cho rằng hành động này sẽ làm leo thang tình hình và gây hậu quả nghiêm trọng hơn.