TP.HCM: CUỘC SỐNG VỚI GẦN 30 TRƯỜNG, NƠI CHỈ CÓ 2 TRƯỜNG

Sau khi sáp nhập, TP.HCM trở thành đô thị lớn nhất cả nước về quy mô trường lớp, với gần 3.000 trường học từ mầm non đến THPT phân bố trên 168 phường, xã, đặc khu hành chính. Trong đó, có những địa phương sở hữu gần 30 trường công lập, nhưng cũng có xã, phường chỉ có chưa tới 10 trường hoặc thậm chí không có trường nào ở một số cấp học.

Chẳng hạn, xã Long Hải (gồm thị trấn Long Hải, xã Phước Tỉnh và Phước Hưng, thuộc huyện Long Đất, Bà Rịa-Vũng Tàu trước đây) sở hữu đến 29 trường, gồm 8 trường mầm non, 14 tiểu học và 7 trường THCS. Đây là địa phương có nhiều trường công lập nhất tại TP.HCM hiện nay.

Trong khi đó, xã Nhà Bè (gồm thị trấn Nhà Bè, xã Phú Xuân, Phước Kiển, Phước Lộc, thuộc huyện Nhà Bè cũ) có 25 trường, gồm 9 mầm non, 10 tiểu học, 6 THCS.

Tại TP.Vũng Tàu cũ, các phường 1 đến 5 cùng Thắng Nhì, Thắng Tam sở hữu 24 trường, trong đó có nhiều loại từ mầm non đến THCS. Cũng có các xã như Chánh Hưng (gồm các phường Rạch Ông, Hưng Phú, P.4, một phần P.5 quận 8) với 21 trường, hay An Lạc (gồm các xã An Lạc, An Lạc A, Bình Trị Đông B thuộc quận Bình Tân) với 9 mầm non, 8 tiểu học, 4 THCS.

Khảo sát còn thấy các xã như Củ Chi, Đông Hưng Thuận (Q.12) cũng có số lượng trường học trên 20, còn nhiều xã, phường khác chỉ có dưới 10 trường hoặc thậm chí là 2 trường duy nhất như Thạnh An (huyện Cần Giờ).

NHIỀU PHƯỜNG/XÃ KHÔNG CÓ TRƯỜNG THCS

Trong nhiều địa phương, số trường từ mầm non đến THCS phân bố rất chênh lệch. Ví dụ, ở các phường như Thới Hòa, Tây Thạnh, Thạnh An, chỉ có 1 trường mầm non; ở các xã như Trừ Văn Thố, Long Hòa, mỗi nơi chỉ có một trường tiểu học.

Tương tự, nhiều phường như Tân Sơn Hòa, Tân Bình, Tây Thạnh, Gò Vấp, Chợ Quán, Phú Lâm, Tân Tạo, An Phú, Bích Hòa, Long Sơn, hay các xã Thường Tân, Bàu Bàng, Bình Châu, Thạnh An chỉ có duy nhất một trường THCS. Trong khi đó, một số nơi như Tân Sơn, Phú Thuận, Tây Nam hay xã Thạnh An, Phước Thành lại không có trường THCS nào.

Chênh lệch này làm dấy lên nhiều lo ngại về việc quản lý và bổ nhiệm hiệu trưởng, hiệu phó tại các địa phương nhỏ bé, nơi số lượng trường học rất hạn chế.

VẤN ĐỀ BỔ NHIỆM, BỔ NHIỆM LẠI – GÓC NHÌN TỪ CHUYÊN GIA

Vào cuối tháng 7, Bộ GD-ĐT đã ban hành hướng dẫn rõ ràng về việc tổ chức quản lý giáo dục theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, thay đổi chức danh các cán bộ quản lý tại cơ sở giáo dục công lập thuộc về chủ tịch UBND cấp xã, theo khoản 2 điều 6 của Thông tư 15.

Tuy nhiên, thực tế tại TP.HCM đặt ra nhiều thách thức. Hiệu trưởng một trường tại khu vực nội thành chia sẻ: “Khi không còn phòng GD, việc phân công, bổ nhiệm trở nên rất khó khăn, vì có những phường, xã chỉ có một trường, không còn cơ hội luân chuyển mà quy định lại yêu cầu thực hiện nhiệm kỳ quản lý.”

Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, nhìn nhận rõ vấn đề: “Nhiều phường chỉ có một trường, ảnh hưởng đến việc luân chuyển cán bộ theo quy định. Điều này gây khó khăn cho công tác quản lý và tuyển dụng.”

Ngoài ra, ông Phong còn đề xuất: “Việc bổ nhiệm nhà giáo, cấp quản lý do chủ tịch xã quyết định cần có ý kiến của Sở GD-ĐT. Trong đó, sở có thể tham gia điều động viên chức quản lý liên khu, liên phường để đảm bảo trật tự vận hành tốt.”

Chuyển đổi mô hình quản lý trong bối cảnh có nhiều trường nhỏ, thiếu các cơ quan quản lý trực tiếp, đặt ra yêu cầu về sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và ngành giáo dục.

DỰ ĐOÁN VÀ ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH

Dự kiến, từ ngày 1.1.2026 khi luật Nhà giáo chính thức có hiệu lực, Bộ GD-ĐT sẽ có chỉnh sửa phù hợp về cơ chế phân cấp bổ nhiệm quản lý trong các cơ sở giáo dục công lập. Trước đó, trong giai đoạn chuyển tiếp, cần sớm có những quy định linh hoạt để xử lý các vấn đề thực tế, đặc biệt tại các phường, xã có quy mô trường học rất nhỏ hoặc chỉ có một trường duy nhất.

Việc cải thiện hệ thống quản lý, bổ nhiệm hiệu trưởng và các cán bộ quản lý là yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động giáo dục ổn định và phù hợp với xu thế phát triển đô thị lớn như TP.HCM.