SỐNG CHẬM VÀ ĐAU ĐỚN TRƯỚC CƠN SÓNG TỰ ĐỘNG HÓA: AI THÁI JOHN ĐỨNG TRƯỚC NGƯỠNG BỊ THAY THẾ HÀNG TRĂM NGHÌN NHÂN VIÊN GIAO HÀNG
Làn sóng tự động hóa đang diễn ra mạnh mẽ, đẩy thị trường lao động phổ thông vào cuộc khủng hoảng lớn. Tỷ phú Liu Qiangdong, sáng lập tập đoàn thương mại điện tử JD.com, mới đây đã cảnh báo rằng hệ thống robot và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ thay thế khoảng 700.000 nhân viên giao hàng trong tương lai không xa. Phát ngôn này không chỉ phản ánh viễn cảnh khốc liệt của ngành logistics mà còn kích hoạt các cuộc tranh luận về số phận của lao động phổ thông trong kỷ nguyên AI.
Trong bài phát biểu nội bộ ngày 27/5, ông Liu khẳng định JD.com sẽ làm tất cả để bảo vệ công ăn việc làm cho hàng trăm nghìn nhân viên, đặc biệt là lực lượng lao động chân tay. Ông nhấn mạnh: “JD.com sẽ không sa thải bất kỳ nhân viên tuyến đầu nào bị thay thế bởi máy móc.” Tuy nhiên, đồng thời, vị tỷ phú cũng thừa nhận rằng sự phát triển của công nghệ đang đặt ra những thách thức lớn đối với thị trường lao động.
Hiện tại, JD.com là một trong những doanh nghiệp có số lượng nhân sự lớn nhất Trung Quốc với hơn 900.000 người. Công ty này đang thử nghiệm hàng loạt công nghệ tự hành quy mô lớn như hệ thống kho tự động, giao hàng bằng drone, xe tự hành, các trạm giao hàng thông minh và cửa hàng tiện lợi không nhân viên. Các dự án này không chỉ nhằm nâng cao hiệu suất mà còn góp phần thay thế dần lực lượng lao động truyền thống.
Trong bối cảnh đó, để tránh bỏ rơi lực lượng lao động, JD.com đã thiết lập hơn 80 trung tâm đào tạo trên toàn quốc. Mục tiêu của các trung tâm này là tái đào tạo cho công nhân tuyến đầu, trang bị kỹ năng mới như bảo trì, vận hành hệ thống tự động – những kỹ năng cần thiết để thích nghi với môi trường làm việc mới không người lái. Ông Liu cho biết: “Chúng tôi cam kết giúp các nhân viên chuyển đổi vai trò, từ đó tiếp tục đóng góp cho công ty trong thế giới mới.”
Một bước ngoặt pháp lý quan trọng cũng vừa diễn ra tại Trung Quốc. Vào cuối tháng 4, tòa án cấp cao của nước này ra phán quyết không cho phép doanh nghiệp đơn phương chấm dứt hợp đồng hay cắt giảm lương của nhân viên nhằm thay thế bằng AI. Quyết định này được xem như một lớp tầng bảo vệ mới cho người lao động trong cuộc chiến công nghệ chưa từng có tiền lệ.
Sự phối hợp giữa các biện pháp pháp lý và chiến lược chuyển đổi mô hình lao động của JD.com đang tạo ra một bức tranh mới cho bối cảnh lao động trong kỷ nguyên số hóa. Cảnh báo về việc 700.000 người giao hàng có thể bị thay thế không thể đảo ngược, nhưng cách JD.com biến công nhân thành người giám sát robot lại mở ra một hướng đi mới. Chính cách làm này có thể trở thành bài học quản trị đắt giá cho các nền kinh tế toàn cầu trong thời đại AI phát triển mạnh mẽ.