NGUY CƠ NGHIÊN TRỌNG TỪ VIỆC ĐÓNG KÍN CỬA NHÀ BẾP MÙA HÈ VÀ ĐÔNG NĂM 2026

Nhiều gia đình thường đóng cửa và cửa sổ nhà bếp khi nấu ăn để tránh nóng mùa hè và lạnh mùa đông, nhưng thói quen này vô tình tạo ra nguy cơ ô nhiễm không khí trong nhà và ảnh hưởng tới sức khỏe gia đình, đặc biệt là nhóm dễ tổn thương. Một nghiên cứu mới đây được đăng tải trên Journal of Hazardous Materials năm 2026 đã phát hiện ra rằng, việc sử dụng bếp ga không có hệ thống thông gió phù hợp khiến chất độc như benzen tích tụ trong nhà, làm tăng rõ rệt nguy cơ ung thư cho cả nhà.

Các nhà khoa học đã mô phỏng nhiều loại căn hộ từ nhỏ đến lớn, kết quả nhất quán chỉ ra rằng, sau 1 đến 2 giờ nấu ăn bằng bếp ga với cửa sổ đóng chặt, các hợp chất độc hại đặc biệt là benzen sẽ âm thầm lan tỏa khắp các phòng trong nhà, biến không gian sống thành một “bóng ma” nguy hiểm khó nhận biết. Đáng chú ý hơn là khi hệ thống hút mùi hoạt động trong điều kiện cửa đóng kín, hiệu quả giảm rõ rệt do sự hình thành của vùng áp suất âm, khiến các chất ô nhiễm có thể bị “hút ngược” lại từ khí thải khí gas, phân tán khắp các phòng khác mà không được loại bỏ.

Trẻ em, người già cùng các nhóm dễ bị tổn thương dễ đối mặt với nguy cơ cao hơn trong môi trường ô nhiễm này. Tiến sĩ Zhou Yunzhi, trưởng khoa Hô hấp và Chăm sóc đặc biệt tại Bệnh viện Đa khoa Đài Loan, cảnh báo rằng những người thường xuyên nấu ăn tại nhà, đặc biệt là các người cao tuổi mắc bệnh nền, hay sống trong nhà cũ, thiếu hệ thống thông gió, đều nằm trong nhóm nguy cơ cao mắc các bệnh về hô hấp và ung thư.

Ngoài benzen, các chất độc hại khác trong nhà bếp còn đa dạng và nguy hiểm hơn nhiều. Liu Jianfeng, phó trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Chữ thập đỏ Quảng Châu, nhấn mạnh quá trình đốt nhiên liệu khi nấu nướng tạo ra một phổ chất độc phức tạp:

– Formaldehyde: Không chỉ xuất phát từ quá trình cải tạo nhà, mà còn là sản phẩm phụ của quá trình đốt cháy, chất này gây ung thư vòm họng, bệnh bạch cầu và kích ứng đường hô hấp liên tục.

– Hydrocarbon thơm đa vòng: Chủ yếu có trong khói nấu, chúng là chất gây ung thư nhóm 1 và 2, có khả năng làm tổn thương DNA, tăng nguy cơ ung thư phổi.

– PM2.5 và PM10: Hạt bụi mịn từ khói khí gas và quá trình cháy nhiên liệu, dễ xâm nhập sâu vào phổi gây bệnh tim mạch và ung thư.

Tiến sĩ Zhou cũng cảnh báo về các “đồng phạm” gây ô nhiễm khác trong không khí nhà bếp:

– Nitơ đioxit: Sinh ra trong quá trình đốt ga ở nhiệt độ cao, có thể gây hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, tăng nguy cơ ung thư phổi.

– Khí cacbonic: Sản phẩm phụ của quá trình đốt cháy không hoàn toàn, có thể gây thiếu oxy mô và các vấn đề tim mạch.

– Acrolein: Phát sinh khi phân hủy dầu ở nhiệt độ cao, kích thích niêm mạc mắt, mũi, thậm chí gây phù phổi nếu hít quá liều.

Để giảm thiểu nguy cơ ung thư từ khói và khí độc trong nhà bếp, các chuyên gia đề xuất 4 phương pháp quan trọng:

1. Tối ưu hóa khí đốt: Thay thế bếp ga bằng bếp từ hoặc bếp gốm, vừa đảm bảo vệ sinh, vừa hạn chế tạo ra khí độc. Khi nấu các món có mùi khói mạnh, có thể sử dụng bếp từ để ninh, hầm, còn bếp ga phù hợp cho các món xào nhanh.

2. Cải thiện hệ thống thông gió: Luôn mở máy hút mùi kết hợp để tạo luồng khí đối lưu, chỉ cần để cửa sổ hé mở 5-10cm đối diện với máy hút mùi, giúp giảm nồng độ chất gây ô nhiễm trong không khí.

3. Thời gian hoạt động của máy hút mùi: Bật máy hút mùi trước 15 giây và tắt sau 3-5 phút khi nấu xong để đảm bảo loại bỏ hết khói bụi. Vệ sinh định kỳ thiết bị để duy trì hiệu quả.

4. Sàng lọc định kỳ: Người thường xuyên nấu nướng, đặc biệt người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi, nên đi kiểm tra sức khỏe định kỳ như chụp CT liều thấp. Đặc biệt chú ý đến các nhóm dễ bị tổn thương như trẻ nhỏ và người già, phản ứng với các triệu chứng ho, tức ngực để can thiệp kịp thời.

Việc hiểu rõ các nguy cơ và chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa chính là cách bảo vệ sức khỏe gia đình khỏi mối đe dọa âm thầm của ô nhiễm trong nhà bếp.