LÙI KẾ HOẠCH KIỂM SOÁT Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ ĐẾN 2027: CÓ KỊP ĐỂ ĐẢM BẢO MỘT MÔI TRƯỜNG SẠCH HƠN?

UBND TP.HCM vừa chính thức phê duyệt kế hoạch kiểm soát ô nhiễm không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, với những chiến lược quyết liệt nhằm giảm thiểu khí thải và làm trong lành môi trường. Trong đó, mục tiêu của thành phố đến năm 2030 là đưa tỷ lệ ngày có chất lượng không khí đạt mức trung bình trở lên duy trì từ 75-80%, giảm nồng độ bụi PM2.5 hàng năm và đảm bảo 95% người dân có thể tiếp cận thông tin về môi trường qua nền tảng số. Đồng thời, TP hướng đến mục tiêu 100% phương tiện công cộng như xe buýt đều sử dụng năng lượng sạch.

Chính quyền thành phố còn đề ra các cơ chế hỗ trợ đội xe công nghệ đổi mới, chuyển sang sử dụng phương tiện thân thiện với môi trường, nhằm thúc đẩy chuyển đổi mạnh mẽ hơn trong lĩnh vực vận tải. Đặc biệt, để kiểm soát khí thải từ xe máy, ô tô và thiết lập các vùng phát thải thấp (LEZ), UBND TP giao Sở Xây dựng chủ trì xây dựng các vùng này, nhằm tiến tới cấm các phương tiện không đạt chuẩn khí thải tại các khu vực trọng điểm.

Kế hoạch thiết lập LEZ đã bắt đầu từ năm 2023, sớm hơn so với Hà Nội, với việc chọn huyện Cần Giờ làm điểm thử nghiệm cho hành trình hướng tới các phương tiện xăng, dầu thay thế bằng xe điện. Sau khi thành phố sáp nhập, các đề xuất bao gồm hỗ trợ từ Tập đoàn Vingroup về giao thông xanh cho khu vực Cần Giờ và Côn Đảo, với mục tiêu phủ sóng 100% xe điện trong hai địa phương này.

Dự kiến, từ năm 2027, TP sẽ chính thức thiết lập và kiểm soát vùng LEZ tại khu trung tâm, giới hạn bởi 15 cây cầu và 20 tuyến đường chính, để kiểm soát chặt chẽ các phương tiện phát thải cao. Các biện pháp như thu phí đối với ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 và cấm xe gắn máy dưới tiêu chuẩn mức 2 trong khung giờ cao điểm dự kiến bắt đầu từ năm 2027. Trong giai đoạn 2028, các biện pháp như cấm xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch và nâng chuẩn khí thải cho ô tô sẽ được thực thi mạnh mẽ hơn.

Dự án còn mở rộng sang các khu vực như Côn Đảo và Cần Giờ, nhằm hoàn tất việc chuyển đổi phương tiện chạy xăng dầu sang xe điện, thúc đẩy phát triển năng lượng xanh vào cuối năm nay tại Côn Đảo; và từ năm 2026, hạn chế ô tô dưới tiêu chuẩn khí thải mức 4 lưu thông tại tuyến đường Rừng Sác, với mục tiêu đến đầu năm 2029, tất cả phương tiện tại các xã của Cần Giờ đều sử dụng năng lượng sạch.

Sở Xây dựng đã hoàn tất lấy ý kiến các sở ngành để trình HĐND xem xét phê duyệt dự án vào quý 2 năm này. Trước khi triển khai, TP sẽ tổ chức các hoạt động lấy ý kiến rộng rãi của người dân, nhằm đảm bảo sự đồng thuận và hiểu rõ các chính sách thay đổi.

YẾU TỐ THEN CHỐT LÀ HỆ THỐNG GIAO THÔNG CÔNG CỘNG ĐỦ MẠNH

Bà Zifei Yang, Giám đốc các thị trường mới nổi của Hội đồng Quốc tế về giao thông sạch, nhận định rằng sự phối hợp giữa các chính sách hạn chế phương tiện và các biện pháp thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện sạch là yếu tố then chốt để thành công. Các thành phố như London, Brussels, và Amsterdam đã chứng minh rằng việc kết hợp trợ cấp, hỗ trợ tài chính, phát triển hạ tầng sạc và các chương trình kích thích sử dụng phương tiện sạch giúp thúc đẩy quá trình chuyển đổi và giảm thiểu tác động tiêu cực đến đời sống dân cư.

Chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng Hà Nội và TP.HCM cần thiết kế các gói hỗ trợ để giúp đỡ người thu nhập thấp và các doanh nghiệp nhỏ trong quá trình giảm dùng phương tiện động cơ đốt trong. Đồng thời, mở rộng mạng lưới giao thông công cộng, kết nối metro, nâng cao hạ tầng đi bộ, làn xe đạp và các kết nối cuối – đầu sẽ góp phần giảm ùn tắc và khí thải, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân chuyển sang các phương tiện sạch và thân thiện môi trường.

Các chính sách và chiến lược này đều yêu cầu sự quyết liệt trong phát triển hệ thống giao thông công cộng và thúc đẩy các phương thức vận chuyển phi giới hạn, để không chỉ bảo vệ môi trường mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng thành phố trong tương lai.