XÉT XỬ VỤ CÂY MAI VÀNG Ở CÔN ĐẢO: XUẤT HIỆN NHỮNG BẤT CẬP VỀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT

Trong một vụ việc gây tranh cãi tại Côn Đảo, chính quyền địa phương đã ra quyết định xử phạt hành chính ông Đ.V.T 3 triệu đồng và tịch thu 42 cây mai vàng của ông. Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý cho rằng, hành động này còn nhiều điểm chưa rõ ràng về mặt căn cứ pháp luật.

HẠT KIỂM LÂM XÁC NHẬN XỬ PHẠT

Ngày 9.4, ông Nguyễn Thái Hậu, Phó hạt trưởng Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Vườn quốc gia Côn Đảo, cho biết đơn vị đã ra quyết định xử phạt hành chính đối với ông T. vì vi phạm về quản lý lâm sản, cụ thể là tịch thu 42 cây mai vàng. Trước đó, ngày 2.4, tổ kiểm tra liên ngành phối hợp kiểm tra nguồn gốc lâm sản tại địa chỉ số 36 Tôn Đức Thắng, khu 5, đặc khu Côn Đảo, phát hiện ông T. có trong tay 42 cây mai vàng, trong đó có 3 cây đã chết. Ông T. khai rằng đã mua 45 cây từ đất liền và chăm sóc tại nhà, còn lại 3 cây bị mất.

QUAN ĐIỂM VỀ NGUỒN GỐC CÂY MAI VÀNG

Ông Hậu khẳng định, mai vàng là cây thân gỗ tự nhiên phân bố trong rừng của Côn Đảo, đồng thời cũng là loại cây được người dân trồng, nhân giống làm cây cảnh thương mại. Tuy nhiên, phía pháp luật yêu cầu phải chứng minh rõ ràng nguồn gốc của các cây mai này để xử lý theo quy định.

CÓ ĐÚNG ĐỂ XỬ PHẠT?

Luật sư Lê Văn Hoan thuộc Đoàn luật sư TP.HCM đặt câu hỏi về tính hợp pháp của quyết định xử phạt. Theo luật sư, luật Lâm nghiệp 2017 (được sửa đổi năm 2025) định nghĩa lâm sản là các sản phẩm khai thác từ rừng, gồm cả gỗ, thực vật rừng, sản phẩm ngoài gỗ như mây, tre, nứa đã chế biến. Tuy nhiên, việc xác định cây mai vàng có nguồn gốc từ rừng hay không là yếu tố then chốt để áp dụng chế tài.

Luật sư Hoan nhấn mạnh, việc xử phạt phải dựa trên chứng cứ rõ ràng về nguồn gốc của cây, tức là phải có bảng kê lâm sản hợp lệ, hóa đơn mua bán hoặc các giấy tờ chứng minh nguồn gốc rõ ràng. Trong trường hợp này, ông T. không cung cấp được các giấy tờ hợp lệ, cũng như chưa có đủ chứng minh cây mai là lâm sản, thì việc tịch thu và xử phạt có dấu hiệu thiếu căn cứ pháp lý.

NGHĨA VỤ CHỨNG MINH TRONG XỬ LÝ VI PHẠM

Theo luật sư Hoan, nguyên tắc trong xử lý vi phạm hành chính là người xử phạt có trách nhiệm chứng minh hành vi vi phạm. Nếu không chứng minh được nguồn gốc từ rừng, việc xử lý sẽ vi phạm nguyên tắc pháp lý. Hành vi cất giữ, chăm sóc cây mai chỉ trở thành vi phạm khi có chứng cứ rõ ràng cây có nguồn gốc từ rừng là bất hợp pháp.

Chuyên môn hóa trong xác minh nguồn gốc

Luật sư Hoàng Hà, cũng thuộc Đoàn luật sư TP.HCM, nhận định rằng để chứng minh cây mai là lâm sản, kiểm lâm cần thực hiện các bước nghiệp vụ rõ ràng như xác định nơi mua bán, phương thức vận chuyển, lời khai của các bên liên quan, và có thể trưng cầu giám định thực vật. Chỉ sau khi có các chứng cứ này, việc lập bảng kê lâm sản mới đúng quy định.

NGUYÊN TẮC VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA CƠ QUAN XỬ PHẠT

Trong vụ việc này, nếu không thể chứng minh nguồn gốc từ rừng, cây mai thành ra tài sản hợp pháp của gia đình thì việc tịch thu và xử phạt sẽ không đúng quy định pháp luật. Các chuyên gia cho rằng, cần phải làm rõ ràng và minh bạch các chứng cứ pháp lý trước khi đưa ra các quyết định về xử phạt hành chính liên quan đến cây mai vàng này.