TĂNG CƯỜNG HÒA BÌNH TRUNG ĐÔNG, LI BĂNG VÀ ISRAEL CẬN KẾT HỢP KHIỂN LƯỠNG
Ngày 17.4 theo giờ Việt Nam, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng tải thông báo về một bước đột phá trong tiến trình hòa bình khu vực Trung Đông. Trong bài đăng trên mạng xã hội, ông nhấn mạnh đã có cuộc hội đàm thành công với Tổng thống Li Băng Joseph Aoun và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Hai nhà lãnh đạo thống nhất sẽ bắt đầu một lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày, có hiệu lực từ 17 giờ theo giờ miền Đông Mỹ (tức 4 giờ sáng ngày 17.4 giờ Việt Nam).
Người dân ở Sidon, Li Băng, đã bày tỏ niềm vui sướng bằng việc ăn mừng vào tối 15.4 khi có thông tin về lệnh ngừng bắn này. Việc ký kết thỏa thuận đã tạo nên bước ngoặt lịch sử, đánh dấu sự mở đầu cho quá trình hướng tới hòa bình lâu dài giữa các bên liên quan.
Hồi tưởng lại cuộc gặp gỡ lịch sử ngày 14.3, các lãnh đạo Li Băng và Israel đã lần đầu tiên sau 34 năm gặp mặt trực tiếp tại Washington D.C, với sự tham dự của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. Tổng thống Trump cho biết đã chỉ đạo Phó tổng thống J.D Vance và Ngoại trưởng Rubio cùng Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Razin làm việc nhằm thúc đẩy hòa bình bền vững.
Tại Beirut, người dân đã đổ xô ra đường để bắn pháo hoa và reo hò mừng chiến thắng hòa bình vào nửa đêm 16.4. Các gia đình đã bắt đầu trở về các khu vực phía nam Li Băng sau khi lệnh ngừng bắn chính thức có hiệu lực. Trước đó, từ ngày 2.3, xung đột bùng phát khi Hezbollah tấn công Israel nhằm “chia lửa” với Iran, dẫn đến đợt phản ứng dữ dội của Israel khiến hơn 2.100 người thiệt mạng và hơn một triệu người phải chạy nạn.
Tuy nhiên, căng thẳng vẫn chưa hoàn toàn lắng xuống. Quân đội Li Băng cáo buộc Israel vi phạm thỏa thuận bằng việc thực hiện “một số hành động xâm lược” và khuyến cáo người dân đang di tản chưa nên quay về nhà ngay lập tức. Trong khi đó, Thủ tướng Netanyahu từ chối rút quân khỏi miền nam Li Băng, lý do vì lo ngại “nguy cơ xâm lược” và để bảo vệ Israel khỏi các mục tiêu tấn công tiềm tàng.
BÀI TOÁN GIẢI PHÁP VẪN RẤT KHÓ KHĂN
Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, khẳng định quân đội nước này vẫn kiểm soát và giữ vững các vị trí đã được dọn dẹp ở miền nam Li Băng. Lực lượng Phòng vệ Israel tiếp tục duy trì kiểm soát dải đất rộng tới 10 km dọc theo biên giới phía nam, đồng thời phá hủy các ngôi làng được mô tả là “tiền đồn khủng bố”. Ông nhấn mạnh mục tiêu giải giáp Hezbollah còn chưa đạt được và một khu vực miền nam Li Băng vẫn chưa được phi quân sự hóa, đòi hỏi phải có các biện pháp ngoại giao hoặc quân sự phù hợp sau khi lệnh ngừng bắn kết thúc.
Các chuyên gia phân tích từ Eurasia Group, do Mỹ đứng đầu, cho rằng tình hình này mở ra cơ hội để Israel tận dụng khả năng suy yếu của Hezbollah, đặc biệt là khi lực lượng này phân bố rộng khắp đất nước và phụ thuộc nhiều vào Iran. Ông Firas Maksad, Giám đốc chương trình Trung Đông của Eurasia Group, dự báo các hoạt động quân sự của Israel có thể tiếp tục kéo dài sau khi cuộc xung đột Iran kết thúc. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng việc giải giáp Hezbollah sẽ gặp nhiều khó khăn do quy mô và sự phân bổ vũ khí của lực lượng này, cũng như tính chính trị lâu dài của Hezbollah trong cộng đồng người Shiite.
Ngược lại, cựu cố vấn Nimrod Novik từ Diễn đàn Chính sách Israel cho biết mục tiêu ngắn hạn của Israel là làm suy yếu Hezbollah đủ để chính phủ Li Băng có thể ra tay giải giáp, còn việc hoàn toàn xóa bỏ lực lượng này sẽ còn nhiều thử thách.
Trong bối cảnh đó, Iran yêu cầu Israel và Mỹ không tấn công hay tiêu diệt Hezbollah như một điều kiện để chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, cả hai cường quốc đều bác bỏ điều kiện này. Hezbollah tuyên bố rằng các tay súng của lực lượng này “sẽ giữ sẵn ngón tay trên cò súng” và sẵn sàng bảo vệ trước mọi phản công của kẻ thù, mà không đề cập trực tiếp đến lệnh ngừng bắn.
Tình hình vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, khi vấn đề Hezbollah chưa thể dễ dàng giải quyết và các tuyên bố trái chiều vẫn tồn tại, đe dọa khả năng duy trì hòa bình tạm thời.
Trong diễn biến khác, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae thông báo sẽ hỗ trợ châu Á khoảng 10 tỷ USD để tăng cường nguồn cung năng lượng. Sáng kiến này nhằm giúp các nền kinh tế châu Á đối phó với tác động chiến sự Iran, qua việc cung cấp tài chính cho mua dầu mỏ và các mặt hàng năng lượng, đảm bảo lượng dự trữ và giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng. Nhật Bản dự kiến dùng các tổ chức như Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) và Hãng Bảo hiểm xuất khẩu Nhật Bản (NEXI) để thực hiện kế hoạch này, với nguồn quỹ tín dụng lên tới 3,77 tỷ USD, tương đương 1,2 tỷ thùng dầu, lượng dầu nhập khẩu của ASEAN trong một năm.