BỘ CÔNG AN ĐỀ XUẤT MỞ RỘNG TRÁCH NHIỆM VỀ TỘI KHÔNG TỐ GIÁC VỤ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT

Bộ Công an đang lấy ý kiến về dự thảo sửa đổi, bổ sung hồ sơ chính sách của bộ luật Hình sự, trong đó có các điểm mới liên quan đến tội không tố giác tội phạm. Một trong những đề xuất đáng chú ý là việc mở rộng phạm vi miễn trừ trách nhiệm đối với các luật sư, cũng như các đối tượng thân thích của người phạm tội.

BỘ CÔNG AN PHẢN ĐỐI VIỆC MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM CỦA LUẬT SƯ KHI THÂN CHỦ SẮP PHẠM TỘI

Theo quy định hiện hành, người bào chữa không phải chịu trách nhiệm hình sự nếu không tố giác tội phạm đang hoặc đã thực hiện để bảo vệ quyền lợi của thân chủ trong các vụ việc liên quan đến tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng, trừ các tội xâm phạm an ninh quốc gia. Tuy nhiên, Bộ Công an cho rằng quy định này chưa hợp lý.

Lý do chính là, thời điểm luật sư tham gia hỗ trợ pháp lý, hành vi phạm tội của thân chủ đã diễn ra trước đó. Trong khi nhiệm vụ của luật sư là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, họ không có nghĩa vụ tố giác tội phạm đã xảy ra trước khi họ vào cuộc. Vì vậy, không nên truy cứu trách nhiệm hình sự đối với luật sư về hành vi không tố giác trong các trường hợp này.

Tuy nhiên, đối với hành vi phạm tội mà thân chủ chuẩn bị hoặc đang thực hiện, luật sư không thuộc phạm vi nhiệm vụ của mình trong việc phát hiện và tố giác. Nếu không tố giác các hành vi này, sẽ vi phạm nguyên tắc “mọi hành vi phạm tội đều phải được phát hiện kịp thời” của pháp luật hình sự. Bộ Công an nhấn mạnh rằng, không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với luật sư trong các trường hợp này là không hợp lý.

MỞ RỘNG ĐỐI TƯỢNG MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ

Hiện tại, luật hình sự đã loại trừ trách nhiệm hình sự cho các thành viên gia đình gần gũi như cha mẹ, vợ hoặc chồng của người phạm tội khi không tố giác. Bộ Công an đề xuất mở rộng phạm vi này để bao gồm cả bố mẹ nuôi, bố mẹ vợ, bố mẹ chồng, cha dượng, mẹ kế, con nuôi, con rể, con dâu, con riêng của vợ hoặc chồng.

Lý do của đề xuất này nhằm phản ánh sát thực hơn về cấu trúc gia đình trong xã hội, tạo điều kiện để thể hiện tính nhân đạo, phù hợp với truyền thống ứng xử gia đình và các quy định về thừa kế, hôn nhân và gia đình.

Tuy nhiên, mở rộng phạm vi miễn trừ này cũng mang theo những mặt tiêu cực, làm hạn chế khả năng truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những người che giấu hoặc không tố giác tội phạm, đồng thời gây áp lực đối với công tác phát hiện, chứng minh tội phạm. Dù vậy, điều này được cho là cần thiết để bảo vệ các giá trị cốt lõi của văn hóa dân tộc.

PHÂN ĐỊNH TRÁCH NHIỆM VỀ VIỆC CHUẨN BỊ PHẠM TỘI

Ngoài các thay đổi về phạm vi miễn trừ trách nhiệm, Bộ Công an còn đề xuất mở rộng phạm vi truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi chuẩn bị phạm tội, ngoài 25 tội danh hiện hành. Đặc biệt, tập trung vào các tội có tính nguy hiểm cao cho xã hội, nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và kiểm soát tội phạm từ giai đoạn sớm nhất.

Chính sách này hướng tới mục tiêu đảm bảo công bằng, tạo điều kiện để ngăn chặn tội phạm trước khi gây hậu quả nghiêm trọng, qua đó nâng cao hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa bác ái trong pháp luật hình sự.