VIỆT NAM NHẬP SIÊU KHỦNG HƠN 15 TỈ USD: HIỆN TƯỢNG LẠ HIẾM GẬP ĐÁY KỶ LỤC

Từ đầu năm, hầu hết các tháng của Việt Nam đều ghi nhận nhập siêu, nổi bật nhất là tháng 5 với mức nhập siêu lên tới 5,21 tỷ USD và tháng 4 với 3,28 tỷ USD. Theo số liệu từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), tính đến ngày 7.6, tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam đã lên tới 15,36 tỷ USD, một con số khiến nhiều người bất ngờ vì hiện tượng nhập siêu lớn chưa từng thấy trong hơn một thập kỷ qua. Trong suốt 10 năm qua, Việt Nam chủ yếu duy trì xuất siêu, các tháng nhập siêu như vậy là hiện tượng cực kỳ hiếm.

Trong cuộc họp báo thường kỳ quý 2/2026 hôm 17.6, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đã chia sẻ về hiện tượng nhập siêu “khủng” này. Ông nhấn mạnh rằng tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hay xuất siêu, nhập siêu đều là các chỉ số kinh tế vĩ mô quan trọng cần theo dõi và đánh giá nghiêm túc hàng ngày. Ông tin tưởng rằng trong những tháng còn lại của năm, xuất khẩu sẽ có sự tăng trưởng mạnh mẽ, góp phần cân bằng cán cân thương mại của đất nước.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, mức độ hội nhập của Việt Nam ngày càng sâu rộng thông qua việc tăng kim ngạch xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, sự tăng cao của nhập khẩu so với xuất khẩu gây ra tình trạng nhập siêu. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ sự tăng giá của xăng dầu cũng như nhu cầu tiêu thụ trong nền kinh tế tăng mạnh, dẫn đến kim ngạch nhập khẩu xăng dầu tăng hơn 7 tỷ USD. Đây là yếu tố khách quan của nền kinh tế, vì thiếu xăng dầu sẽ gây ảnh hưởng nặng nề đến hoạt động sản xuất và vận tải.

Ngoài ra, các mặt hàng linh kiện, nguyên vật liệu, máy móc thiết bị cũng ghi nhận mức nhập siêu trên 30 tỷ USD, chủ yếu phục vụ cho đầu tư và mở rộng sản xuất trong tương lai. Ông nhấn mạnh rằng phần lớn hàng nhập khẩu là nguyên liệu, vật tư, máy móc phục vụ sản xuất kinh doanh, điều này phản ánh quy mô nhập khẩu vẫn tăng trưởng và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu khi các điều kiện thuận lợi hơn trong thời gian tới.

Lãnh đạo Bộ Tài chính còn tin tưởng rằng các tháng cuối năm, kim ngạch xuất khẩu sẽ tăng mạnh, góp phần cân bằng và hướng tới mục tiêu xuất siêu trong năm.

Chuyên gia kinh tế Lê Bá Chí Nhân phân tích rằng phần lớn dòng ngoại tệ đang được sử dụng hiệu quả trong hỗ trợ sản xuất và đầu tư, khi hơn 90% kim ngạch nhập khẩu là tư liệu sản xuất. Tuy nhiên, hiện tượng nhập siêu lớn kéo dài cũng đặt ra nhiều thách thức về cấu trúc. Mức độ phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu cao cho thấy giá trị gia tăng nội địa trong ngành chế biến còn hạn chế, khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương trước các cú sốc giá nguyên liệu toàn cầu hay gián đoạn cung ứng.

Ngoài ra, nhập siêu lớn có thể gây áp lực lên cán cân thanh toán, tỷ giá và dự trữ ngoại hối, đặc biệt trong bối cảnh lãi suất USD vẫn cao và dòng vốn FDI phân hóa. Ông nhấn mạnh rằng đây là lời nhắc về việc cần thúc đẩy chiến lược phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và đẩy mạnh tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia, cũng như nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Chuyên gia cho biết, nửa cuối năm sẽ là thời điểm cao điểm của mua sắm cuối năm tại Mỹ và EU, tạo động lực tích cực cho xuất khẩu. Tuy nhiên, ông nhận định rằng không nên kỳ vọng vào một mức xuất siêu kỷ lục như những năm trước. Theo kịch bản cơ sở, nhập siêu có thể sẽ thu hẹp dần hoặc chuyển sang trạng thái cân bằng, thậm chí xuất siêu nhẹ vào cuối năm.