VĂN HÓA QUỐC GIA TRONG KỶ NGUYÊN SỐ: BẢN SẮC – SỨC MẠNH MỀM CỦA MỖI ĐƯƠNG GIAN

Ngày 20.4, tại Đài PT-TH TP.HCM, buổi tọa đàm khoa học “Văn hóa trong kỷ nguyên số: từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia” đã trở thành diễn đàn bàn luận sôi nổi về vai trò của báo chí và quản lý văn hóa trong thời đại số. Các khách mời đều nhấn mạnh rằng, văn hóa không chỉ là di sản, mà còn là lực lượng chủ đạo góp phần xây dựng nền tảng tư tưởng, đồng thời lan tỏa giá trị quốc gia ra toàn cầu.

BÁO CHÍ VÀ TRÁCH NHIỆM XÂY DỰNG BẢN SẮC VƯỢT THỜI ĐẠI

Phó chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi cho biết: cần đổi mới phương thức truyền thông, khai thác tối đa công nghệ số để tạo ra các hình thức tuyên truyền phong phú, sáng tạo. Thông tin phải luôn đúng, nhanh, hay và sắc bén, góp phần nâng cao sự đồng thuận trong xã hội. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang phát triển, báo chí phải là người gác cổng văn hóa thông minh, định hướng đúng đắn các giá trị từ nền tảng con người và truyền cảm hứng sáng tạo.

Công nghiệp văn hóa đang đóng vai trò then chốt trong việc định vị quốc gia trên bản đồ thế giới. Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Văn Thị Bạch Tuyết nhấn mạnh vai trò của TP.HCM như một trung tâm văn hóa, kinh tế sáng tạo, kết nối giữa đô thị năng động và trung tâm công nghiệp hiện đại, đồng thời đặt ra yêu cầu phải xây dựng các sản phẩm văn hóa “bom tấn” đủ sức cạnh tranh quốc tế.

CHỦ ĐỘNG GỒM VÀ ĐỊNH HƯỚNG VĂN HÓA TRONG KỶ NGUYÊN SỐ

Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận TP.HCM Đinh Thị Thanh Thủy nêu rõ rằng, siêu đô thị cần có chiến lược xây dựng và phát triển văn hóa phù hợp, đẩy mạnh đầu tư vào các thiết chế văn hóa, nâng cao công tác quản lý nhằm giữ gìn bản sắc, hạn chế phân hóa và xung đột văn hóa trong cộng đồng đa dạng.

Các ý kiến đều đồng tình rằng, báo chí không chỉ phản ánh mà còn phải chủ động định hướng, hướng dẫn cộng đồng trong việc chọn lọc và tiếp nhận các giá trị văn hóa hiện đại và phù hợp. Nhà báo Lý Việt Trung (Báo Phụ nữ TP.HCM) nhấn mạnh: việc đưa văn hóa vào đời sống hiện đại là hướng đi rõ ràng, không chỉ giữ gìn ký ức mà còn thể hiện sức sống mới của truyền thống.

VĂN HÓA VÀ CƠ HỘI XÂY DỰNG SỨC MẠNH CẠNH TRANH QUỐC TẾ

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các ngành công nghiệp văn hóa đã trở thành dòng chảy mạnh mẽ có tính cạnh tranh cao. Phim Mưa đỏ của Việt Nam đã tạo được sức nóng phòng vé và trở thành biểu tượng của nền điện ảnh trẻ trung, năng động. Tham luận về chiến lược phát triển, ông Trần Thanh Lâm nhấn mạnh: văn hóa là “hệ điều tiết”, là “hệ điều hành” của sự phát triển quốc gia, quyết định khả năng tồn tại bền vững và bản sắc dân tộc.

Trong đó, sức mạnh mềm của con người số chính là yếu tố quyết định. Cần có những sản phẩm văn hóa chất lượng cao, đủ sức thu hút, gây tiếng vang quốc tế. Các ngành công nghiệp văn hóa cần chuyển mình từ tiềm năng thành sức mạnh, từ bảo tồn sang sáng tạo, để giữ vị trí chủ đạo trên thị trường toàn cầu.

ĐẶC ĐIỂM VÀ THÁCH THỨC TRONG THỜI ĐẠI SỐ

Dù đã có những thành tựu đáng kể, nhiều ý kiến đều thẳng thắn chỉ rõ những hạn chế trong phát triển văn hóa đặc biệt trong môi trường đô thị lớn như TP.HCM. Công tác xây dựng các sản phẩm văn hóa, phát triển các tác phẩm có giá trị về tư tưởng và nghệ thuật vẫn còn thiếu và chưa tương xứng với tiềm năng. Nguy cơ bị xâm lấn bởi các luồng văn hóa ngoại lai, phản cảm vẫn là thách thức lớn, đòi hỏi các cơ quan truyền thông, quản lý phải chủ động trong việc xây dựng “thế trận an ninh văn hóa”.

Về vai trò của báo chí trong thời kỳ mới, các ý kiến đều nhất trí rằng đây là “lực lượng kiến tạo”, không chỉ đưa tin mà còn góp phần định hướng, tạo ra những câu chuyện truyền cảm hứng, đấu tranh với lệch lạc để giữ gìn môi trường văn hóa trong sáng. Trong thế giới số, báo chí cần tiên phong trong việc chọn lọc, sáng tạo và dẫn dắt giá trị, góp phần xây dựng cộng đồng vững mạnh, tự hào dân tộc.

Chuyển đổi tư duy từ “ngân sách” sang “kinh tế hóa” một cách sáng tạo và bền vững

Các quốc gia đang xem văn hóa như một ngành công nghiệp quan trọng không chỉ để bảo tồn mà còn để xuất khẩu giá trị. Hollywood là biểu tượng của xuất khẩu giá trị Mỹ, K-pop trở thành chiến lược quốc gia của Hàn Quốc, Trung Quốc xây dựng các tập đoàn truyền thông toàn cầu. Việt Nam cần có tư duy mới: không chỉ giữ gìn bản sắc mà còn kinh tế hóa văn hóa một cách thông minh, sáng tạo và bền vững để cạnh tranh và phát triển trong thị trường quốc tế.

Kết thúc buổi tọa đàm, ông Trần Thanh Lâm khẳng định: văn hóa chính là “hệ điều hành”, là nguồn lực nội sinh dẫn dắt sự phát triển bền vững của đất nước. Trong kỷ nguyên số, mỗi người dân Việt Nam cần trang bị “kháng thể văn hóa” và kỹ năng số để trở thành những đại sứ văn hóa, góp phần xây dựng hình ảnh đất nước vững mạnh, tự tin trên bản đồ thế giới.