KÌ VỌNG VÀ NGUY CƠ CHO NGÀNH VÀNG VIỆT NAM TRONG ĐỀ XUẤT VAY VÀNG TỪ DÂN: LIỀU THUỐC HAY MỨC ĐỘ RỦI RO CAO?

Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam vừa gửi văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng về nhiều nội dung liên quan đến nguồn vàng nguyên liệu, trong đó có đề xuất cho phép các doanh nghiệp vay vàng trong dân để sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Một trong những ý kiến trọng tâm là đề nghị ban hành quy định cụ thể về cơ chế, phương thức huy động và thu mua vàng trong dân để làm nguyên liệu đầu vào cho ngành chế tác.

Cụ thể, đề xuất này cho phép các doanh nghiệp kinh doanh vàng trang sức vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận phù hợp pháp luật dân sự. Mục đích là nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, đồng thời thúc đẩy ngành công nghiệp chế tác vàng trong nước.

Tuy nhiên, ý tưởng này gặp phải nhiều ý kiến trái chiều từ phía các chuyên gia kinh tế và tài chính. TS Lê Bá Chí Nhân phân tích, việc cho phép doanh nghiệp vay vàng trực tiếp từ người dân chính là hình thức mở lại kênh tín dụng bằng vàng theo cách khác, tiềm ẩn nhiều rủi ro vĩ mô như làm suy yếu vai trò của tiền đồng, tạo ra các thị trường tín dụng ngầm, khó kiểm soát quy mô và dòng tiền. Trong khi đó, doanh thu của doanh nghiệp lại bằng tiền đồng, còn vàng vay lại biến động theo thị trường, dễ gây ra các rủi ro tài chính lớn cho doanh nghiệp và người dân nếu giá vàng biến động mạnh. Đồng thời, việc này còn có thể làm hạn chế niềm tin vào đồng Việt Nam do người dân có xu hướng nắm giữ vàng hơn gửi tiết kiệm bằng tiền, điều này đi ngược lại chính sách củng cố niềm tin vào tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước.

Vị chuyên gia còn nhấn mạnh quá trình “vàng hóa” nền kinh tế từng gây nhiều hệ quả như giảm sức mạnh của chính sách tiền tệ và gây áp lực lên tỷ giá. Nghị định 24/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng đã chính thức chấm dứt tình trạng này, và ông cho rằng hiện tại không nên lặp lại sai lầm cũ.

Trong khi đó, ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc Khoa Tài chính – Ngân hàng Trường ĐH Nguyễn Trãi, nhìn nhận việc cho phép vay vàng từ dân có thể giúp ngành chế tác vàng trong nước giảm dần phụ thuộc vào nhập khẩu và ổn định nguồn nguyên liệu. Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo nhiều rủi ro pháp lý và tài chính có thể nảy sinh, đặc biệt nếu không có cơ chế kiểm soát chặt chẽ về lãi suất, quy trình thu hồi vàng khi doanh nghiệp gặp khó khăn hoặc thất bại trong hoạt động.

Chuyên gia vàng Trần Duy Phương nhận định, việc huy động vàng trong dân để làm nguyên liệu sản xuất trang sức là ý tưởng hợp lý về lý thuyết, nhưng vô cùng phức tạp trong thực tế. Vàng trong dân tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau như vàng miếng, vàng nhẫn, vàng trang sức; việc kiểm định chất lượng, tiêu chuẩn của chúng còn nhiều bất ổn. Doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc xác định loại vàng huy động, cũng như xử lý khi nhận lại vàng sau vay—đặc biệt khi giá vàng biến động lớn, ví dụ từ mức 170-175 triệu đồng/lượng lên tới 200 triệu đồng/lượng khi đáo hạn.

Tổng thể, các chuyên gia đều nhận thấy ý tưởng huy động vàng trong dân để phục vụ ngành chế tác có thể có lợi về mặt lý thuyết, nhưng việc thực thi lại vô cùng phức tạp và tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Các rủi ro về biến động thị trường, cân đối tài chính doanh nghiệp, cũng như vấn đề kiểm soát nguồn lực và đảm bảo quyền lợi người dân là những yếu tố cần xem xét kỹ lưỡng trước khi triển khai chính sách này.