THI GAN QUYẾT LIỆT TRONG CUỘC CHIẾN ĐỊA CHẤT ẢNH HƯỞNG ĐẾN TOÀN CẦU
Khi cuộc đàm phán hòa bình giữa các bên liên quan đình trệ và Tổng thống Mỹ Donald Trump không đặt ra thời hạn kết thúc xung đột, câu hỏi lớn nhất đặt ra là ai sẽ là người chịu đòn trước khi đối phương buông cờ trắng. Trong cuộc chiến giằng co này, Mỹ và Iran đang thể hiện sự quyết liệt đáng kể, từng bên không ngừng mở rộng các chiến thuật gây sức ép.
MỸ- IRAN ĐỐI ĐẦU KHÔNG CNXH
Tổng thống Trump đã áp dụng chiến thuật phong tỏa biển nhằm gây sức ép lên Iran, tương tự như chiến lược từng áp dụng với Venezuela. Ông tự tin rằng sức mạnh của thời gian và các biện pháp cấm vận sẽ sớm khiến nền kinh tế Iran sụp đổ, buộc nước này phải nhượng bộ. Trả lời phỏng vấn tại Nhà Trắng ngày 23.4, ông Trump nhấn mạnh không vội vàng trong đàm phán và muốn đạt được “thỏa thuận tốt nhất, tồn tại mãi mãi”.
Trong phản ứng, Iran từ chối tham dự các cuộc đàm phán dự kiến bắt đầu đầu tuần này và tuyên bố sẽ không mở eo biển Hormuz cho đến khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa. Việc người Mỹ đình hoãn gia hạn ngừng bắn có thể được Tehran xem như một dấu hiệu chuẩn bị chiến tranh hoặc biến cố thỏa hiệp nhẹ nhàng hơn.
CÁI GÌ ĐANG XẢY RA TRÊN HEO BIỂN HORMUZ?
Vấn đề lớn hiện nay là ai sẽ chịu đựng lâu hơn. Giáo sư quân sự Max Boot, của Viện Nghiên cứu hội đồng quan hệ ngoại giao Mỹ, nhận định: “Vấn đề thật sự là ai chịu đau giỏi hơn”. Nhà phân tích Brian Carter của Viện Doanh nghiệp Mỹ cũng cho biết: “Chế độ Iran rất cứng rắn với ý chí chiến thắng. Những người nắm quyền sẵn sàng chịu đựng thiệt hại kinh tế lớn để đạt mục tiêu của mình”.
Chuyên gia nhận định chiến thuật phong tỏa có thể mang lại thành công như tại Venezuela, nhưng thành công đó phần lớn dựa trên việc bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và sự hỗ trợ của các đồng minh. Iran, trái lại, là một thách thức hoàn toàn khác cả về mặt địa lý, chính trị lẫn quân sự.
Bối cảnh địa chiến lược khác biệt rõ rệt. Iran nắm giữ vị trí then chốt của tuyến hàng hải chiến lược, ảnh hưởng tới 20% lượng dầu mỏ toàn cầu, tạo ra đòn bẩy quan trọng trong đàm phán. Thay vì dễ dàng bỏ cuộc, Iran có thể tận dụng các rủi ro kinh tế, đặc biệt khi giá xăng dầu tăng cao tại Mỹ trong giai đoạn bầu cử để gây sức ép buộc Washington dỡ bỏ phong tỏa.
MỸ TĂNG CƯỜNG HẢI QUÂN, TƯƠNG LAI CÁC CUỘC ĐỐI ĐẦU
Quân đội Mỹ khẳng định không để lọt tàu nào khỏi vòng vây phong tỏa. Đồng thời, tàu sân bay USS George H.W.Bush đã chính thức hiện diện tại khu vực, cùng các chiến đấu cơ và UAV ngày càng tăng cường tuần tra. Tuy nhiên, theo các nguồn tình báo, nhiều tàu chở dầu của Iran đã rời khỏi vịnh Ba Tư bằng các phương thức khác nhau, gây lo ngại về khả năng gây điều chỉnh chiến thuật của Tehran.
Các dự báo cho thấy cuộc chiến phong tỏa này có thể còn kéo dài, khi hai bên tranh giành quyền kiểm soát eo biển chiến lược này. Mỹ và Iran đều đang tìm cách xác định ranh giới quyền lực, để rồi chờ phản ứng của nhau dưới sức ép từ thiệt hại về kinh tế và an ninh toàn cầu.
Chiến tranh địa chính trị tại eo biển Hormuz vẫn còn là ván bài chưa ngã ngũ, đặt hàng loạt câu hỏi lớn về khả năng chiến thắng và tác động lâu dài tới thị trường năng lượng thế giới.