TP.HCM ĐẨY MẠNH PHẢN BIỆN DỰ THẢO GIÁ DỊCH VỤ THU GOM RÁC: NỖ LỰC ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG VÀ PHÙ HỢP THỰC TẾ

Ngày 28.4, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM tổ chức hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo quyết định của UBND thành phố về quy định về giá cụ thể dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn. Bước đi này nhằm hoàn thiện chính sách quản lý rác thải phù hợp với tình hình thực tế và đảm bảo quyền lợi của người dân.

DỰ KIẾN HỘ GIA ĐÌNH ĐÔ THỊ CHI TRẢ 91.000 ĐỒNG/THÁNG CHO DỊCH VỤ THU GOM RÁC

Theo dự thảo, giá dịch vụ thu gom rác dự kiến đối với hộ gia đình khu vực đô thị là khoảng 91.000 đồng mỗi tháng, gồm 66.000 đồng chi phí thu gom và 25.000 đồng chi phí vận chuyển. Phương án này được xây dựng dựa trên khảo sát, đánh giá hệ số phát sinh rác trung bình là 1,05 kg/người/ngày. Các đối tượng áp dụng được phân thành 8 nhóm khác nhau, từ hộ gia đình đô thị, nông thôn đến cơ sở sản xuất kinh doanh nhằm phù hợp với từng đặc điểm từng khu vực.

Ý kiến phản biện từ cộng đồng và các chuyên gia

Tại hội nghị, bà Hoàng Thị Lợi, ủy viên Ủy ban MTTQ phường Sài Gòn, nhấn mạnh rằng việc đưa ra mức giá phù hợp là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là thành phố phải nhìn nhận và giải quyết bài toán quản lý rác thải toàn diện. Bà cho biết hiện vẫn còn nhiều điểm gây mất vệ sinh, mỹ quan do thu gom thủ công và điểm tập kết rác chưa được xử lý triệt để. Bà Lợi đề xuất thành phố đẩy nhanh đầu tư xây dựng các nhà máy xử lý rác hiện đại, đồng thời nâng cao ý thức của người dân về giữ gìn vệ sinh chung.

Trong khi đó, GS-TS Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật TP.HCM, nhận định dự thảo có tính pháp lý rõ ràng và phù hợp trong giai đoạn chuyển tiếp. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng việc tính giá theo hệ số bình quân chưa thực sự phù hợp với các quy định về bảo vệ môi trường, vốn hướng đến tính phí dựa trên khối lượng rác thải. Ông đề nghị làm rõ các cấu phần chi phí như bảo hộ, an toàn lao động, vận hành trạm trung chuyển và chi phí xử lý tại các khu vực khác nhau. “Nếu hộ gia đình giảm rác, phân loại tốt nhưng vẫn phải trả mức phí cao như hộ phát sinh nhiều rác thì sẽ không tạo ra động lực để bảo vệ môi trường,” ông nhấn mạnh.

Phản hồi từ luật sư Nguyễn Văn Hậu, Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM, đề cập tới việc xây dựng cơ chế phù hợp với luật Bảo vệ môi trường. Ông lưu ý dự thảo hiện chủ yếu dựa trên nhân khẩu, trong khi phương pháp đúng đắn nên dựa trên khối lượng hoặc thể tích rác sau phân loại. Ông đề xuất áp dụng túi rác có định mức, giúp người dân trả tiền dựa trên lượng thực tế phát sinh. Bên cạnh đó, ông kiến nghị áp dụng mức thu khoán theo nhân khẩu như giải pháp tạm thời, tối đa trong 12 tháng, sau đó chuyển sang các hình thức thu khác phù hợp hơn, đồng thời cần có chính sách hỗ trợ giá cho nhóm dân cư yếu thế hoặc các khu nhà trọ công nhân nhằm tránh làm tăng chi phí sinh hoạt.

Ý kiến từ cơ quan quản lý và dự kiến hành động

Ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TP.HCM, cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu các ý kiến phản biện để hoàn thiện dự thảo, báo cáo UBND thành phố. Ông giải thích rằng, mục tiêu của quy định trong năm 2026 là tạo ra sự công bằng giữa các khu vực, đồng thời hiện nay TP.HCM vẫn còn nhiều bất cập do cách thức thu phí chưa đồng bộ so với các tỉnh lân cận. Dự kiến, từ năm 2027, việc phân loại rác tại nguồn sẽ chính thức triển khai, phân thành hai nhóm chính: rác tái chế và rác không thể tái chế, để người dân có thể phân loại và trả phí phù hợp.

Về định hướng lâu dài, ông Nguyên nhấn mạnh rằng TP.HCM đặt mục tiêu xử lý khoảng 90% rác thải bằng công nghệ mới vào năm 2030, giảm dần chôn lấp và nâng cao hiệu quả quản lý. Công tác phân loại rác tại nguồn dự kiến sẽ bắt đầu từ 2027, theo đó người dân sẽ trả tiền dựa trên khối lượng rác không thể tái chế hoặc không phân loại. Các chính sách hướng tới nhóm yếu thế như hộ nghèo, hộ cận nghèo và các cơ sở bảo trợ xã hội cũng đang được tích cực xây dựng để đảm bảo công bằng và giảm gánh nặng tài chính.

Phần lớn ý kiến tại hội nghị đều tập trung vào việc nâng cao hiệu quả quản lý rác thải, tạo điều kiện thúc đẩy cộng đồng tham gia phân loại và xử lý rác hiệu quả hơn, hướng tới một TP.HCM sạch và bền vững hơn trong tương lai.