CÁCH MẠNG TỪNG NGÀY ĐỔI MỚI VỚI CÁC HỘI QUẦN CHÚNG: BƯỚC ĐỘT PHÁ TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ VÀ XÃ HỘI

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ đã thể hiện rõ vai trò của mình trên nhiều phương diện. Từ công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến tham gia tư vấn, phản biện xã hội; từ hoạt động nhân đạo, an sinh xã hội đến phát triển khoa học – công nghệ, văn hóa – nghệ thuật, đối ngoại nhân dân, các hội đều có những đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển đất nước.

Hệ thống các hội ở trung ương đã trải qua quá trình rà soát, điều chỉnh, giảm còn 29 hội nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động. Việc hợp nhất, sắp xếp lại tổ chức theo hướng giảm đầu mối và khắc phục chồng chéo nhằm nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động đã trở thành bước đệm quan trọng cho công cuộc đổi mới.

Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển nền kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế sâu rộng, các hội đã trở thành nơi tập hợp đội ngũ trí thức, chuyên gia, văn nghệ sĩ, doanh nhân – những lực lượng có vai trò ngày càng lớn trong sự nghiệp phát triển đất nước. Nhiều hội đã tham gia tích cực vào xây dựng chính sách, đóng góp hàng chục nghìn ý kiến phản biện, tư vấn cho các dự thảo văn bản pháp luật cũng như các chương trình phát triển kinh tế – xã hội.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng vẫn khẳng định rõ: phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân là nhiệm vụ chiến lược, là nguồn lực quan trọng để phát triển đất nước nhanh và bền vững. Trong tổng thể đó, hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng các tổ chức thành viên, trong đó có các hội quần chúng, giữ vai trò trung tâm trong việc tập hợp, đoàn kết, phát huy sức mạnh của các giai tầng xã hội.

TÁI CẤU TRÚC TỔ CHỨC: BƯỚC ĐI TẤT YẾU

Chính sách sắp xếp và đổi mới tổ chức các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước đề ra đã tạo ra khung chính trị, pháp lý quan trọng để hướng tới một hệ thống hội tinh gọn, hiệu quả hơn. Hệ thống các hội trung ương đã được điều chỉnh còn 29 hội, đồng thời tiến hành hợp nhất, sắp xếp lại nội bộ nhằm giảm số lượng đầu mối, khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

TS Nguyễn Minh Chung, trưởng Ban tuyên giáo và Dân vận, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, cho biết: “Điều chỉnh không chỉ về số lượng, mà còn là chuyển đổi tư duy tổ chức, từ ‘mở rộng quy mô’ sang ‘nâng cao chất lượng và hiệu quả thực chất’.” Việc kiện toàn tổ chức đảng trong các hội đặt trực thuộc Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể trung ương là bước chuyển quan trọng trong phương thức lãnh đạo của Đảng, tăng cường sự định hướng chính trị rõ ràng hơn.

Tuy nhiên, quá trình sắp xếp vẫn cần tiếp tục điều chỉnh phù hợp với tình hình mới. Nhiều mô hình tổ chức vẫn còn cồng kềnh, chức năng, nhiệm vụ vẫn chưa thể hiện rõ nét, hiệu quả hoạt động chưa đáp ứng hết yêu cầu thực tiễn. Cơ chế hoạt động chủ yếu vẫn dựa vào ngân sách nhà nước, chưa thực sự thúc đẩy tính chủ động, sáng tạo của các tổ chức hội. Nguồn lực tài chính chủ yếu từ ngân sách khiến nhiều hội chưa tự chủ được tài chính, dẫn tới hạn chế trong đổi mới phương thức hoạt động.

Trong giai đoạn 2021-2025, ngân sách phân bổ lớn nhưng chưa phản ánh rõ ràng hiệu quả hoạt động, làm hạn chế động lực đổi mới của các hội. Quản trị nội bộ, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số còn nhiều hạn chế, phương thức vận động hội viên chưa phù hợp thời đại số đã đặt ra các thách thức lớn đối với các tổ chức hội trong việc nâng cao vai trò của mình.

4 ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI

Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội và các hội quần chúng theo hướng thiết thực, hiệu quả, hướng về cơ sở, lấy người dân làm trung tâm. Đồng thời, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa trong giai đoạn mới nhấn mạnh vai trò của các tổ chức xã hội, các hội nghề nghiệp trong xây dựng giá trị văn hóa, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước.

Trước cái nhìn mới về công tác tổ chức, các định hướng lớn đã được đề ra: tiếp tục rà soát, hoàn thiện mô hình tổ chức một cách tinh gọn, tránh chồng chéo, duy trì hoặc giải thể các đơn vị dựa trên tiêu chí hiệu quả, đúng tôn chỉ, mục đích; chuyển từ mô hình giao nhiệm vụ hành chính sang cơ chế đặt hàng, giao sản phẩm rõ ràng, có đánh giá kết quả cụ thể và minh bạch trong phân bổ ngân sách, thúc đẩy các hội tự chủ tài chính và xã hội hóa hoạt động.

Ngoài ra, đổi mới phương thức hoạt động theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, lấy hội viên, người dân làm trung tâm phục vụ; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, phát triển nền tảng kết nối; nâng cao chất lượng tư vấn, phản biện xã hội. Các hội cần phát huy hơn nữa khả năng nắm bắt, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, góp phần tham gia xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính quyền, củng cố đồng thuận xã hội – yếu tố then chốt của “thế trận lòng dân”.

Việc đổi mới tổ chức và hoạt động của các hội quần chúng không chỉ là yêu cầu tất yếu của tiến trình phát triển đất nước trong giai đoạn mới, mà còn là lời khẳng định cho sự nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị, góp phần xây dựng một xã hội vững mạnh, đoàn kết và phát triển bền vững theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng.