ĐÓNG THUẾ THEO KÊ KHAI: KHI NHIỀU HỘ KINH DOANH GỌI BÁO LO NGẠI TĂNG NHIỀU LẦN

Hộ kinh doanh phản ánh mức thuế quá cao so với thực tế hoạt động

Chị Hồng Thanh, chủ hộ may mặc tại chợ Tân Bình (TP.HCM), cho biết từ khi thực hiện kê khai thuế dựa trên doanh thu thực tế, nhiều khó khăn bắt đầu nảy sinh. Theo quy định, hộ nhóm 3 phải khấu trừ toàn bộ chi phí hợp lệ để tính thuế 17% trên doanh thu, cộng thêm 3% thuế giá trị gia tăng, tổng cộng 20%. Tuy nhiên, thực tế, nhiều khoản chi phí phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh không thể lấy hóa đơn hợp lệ để khấu trừ. Như tiền thuê xe ôm vận chuyển hàng ngày, sửa chữa thiết bị, mua nguyên liệu lắt nhắt đều không có chứng từ hợp lệ, nhưng đó là khoản chi thực tế hộ kinh doanh phải chi hàng ngày.

Chị Thanh chia sẻ: “Họa chăng, chỉ cần tính đủ hóa đơn hợp lệ, chi phí thì còn giảm thuế, còn bây giờ, các khoản chi này như thế nào? Chỉ riêng tiền thuê xe ôm rồi sửa bàn ủi, mua phụ liệu đều không có chứng từ, làm sao tôi có thể khấu trừ?”

Hộ kinh doanh tự kê khai và chịu trách nhiệm trước thuế

Cơ quan thuế hiện hướng dẫn các hộ tạm nộp thuế khoán trong quý 1 ở mức 4,5% trên tổng doanh thu, rồi cuối năm quyết toán lại. Tuy nhiên, nhiều chủ hộ lo ngại nguy cơ bị truy thu bổ sung, nhất là khi công việc thuê kế toán để làm báo cáo thuế mất khoảng 500.000 đồng/tháng, đồng thời hóa đơn đầu vào hiếm khi đầy đủ, đặc biệt với những dịch vụ, hàng hóa mua từ hộ nhóm 1 không có hóa đơn. Nếu tính lại theo phương pháp khấu trừ 17% trên doanh thu thực tế, phần chi phí không có chứng từ hợp lệ khiến họ lâm vào thế khó.

Chị Thanh đặt câu hỏi: “Chúng tôi có làm thực, có chi tiêu hợp lý, nhưng lại không đủ chứng từ để khấu trừ, vậy phải sao đây?”

Trong khi đó, bà Trần Thị Khuyên, chủ quán ăn có doanh thu khoảng 3,5 tỉ đồng mỗi năm, cho biết cách tính thuế theo mức tạm nộp 4,5% sẽ dẫn đến số tiền gần 157,5 triệu đồng/năm. Các khoản chi phí liên quan đến thuê lao động, kế toán làm ngày càng tăng, khiến nhiều hộ kinh doanh cảm thấy áp lực, trong đó, mức thuế tạm tính hiện tại đã cao gấp nhiều lần so với trước. Bà Khuyên lo lắng: “Nếu cuối năm, tính lại theo đúng thuế 17%, khoản thuế phải nộp sẽ rất lớn. Với doanh thu này, tôi chỉ có thể hợp lý hóa khoảng 2 tỉ đồng chi phí, còn lại cứ theo quy định, tính thuế ngay trên doanh thu thực tế, tôi phải nộp tới 360 triệu đồng một năm, cao hơn nhiều so với mức hiện tại.”

Nhiều hộ mong muốn được tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu

Các hộ cho rằng, mức thuế như hiện nay khiến nhiều người lo ngại không thể gánh nổi, đặc biệt khi chi phí hợp lý khó có chứng từ rõ ràng. Nhiều kiến nghị đề xuất, nếu doanh thu của hộ trên 3 tỉ đồng, nên được áp dụng tỷ lệ phần trăm cố định trên doanh thu, tránh truy thu vào cuối năm và ghi nhận giao dịch rõ ràng hơn trong quá trình hoạt động.

Ý kiến chuyên gia về chính sách thuế mới

Chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty CP tư vấn thuế Savitax, nhận xét: Thực tế khi ban hành chính sách thuế mới, chi phí phát sinh trong giai đoạn đầu là điều không thể tránh khỏi. Việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế từ 500 triệu lên 1 tỉ đồng, hay cho phép nhóm 1 không cần xuất hóa đơn dưới mức doanh thu nhất định là hướng đi tích cực, và chính sách có thể tiếp tục điều chỉnh phù hợp hơn.

“Chúng ta nên xem năm 2026 như một giai đoạn thí điểm tính thuế theo doanh thu, để có thể hoàn thiện hơn trong các giai đoạn tiếp theo. Nhiều hộ còn lúng túng trong việc kê khai, nên các khoản thuế tạm nộp trong giai đoạn này không nên bị truy thu đột ngột khi áp dụng chính thức,” bà Huyền đề xuất.

Chuyên gia Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và kinh tế quốc tế, nhận định, ngành thuế đang từng bước hoàn thiện chính sách hướng tới mục tiêu không chỉ tăng thu ngân sách mà còn tạo điều kiện giúp hộ kinh doanh phát triển bền vững. Thay vì bắt buộc trừ hết chi phí, việc dựa trên dữ liệu trung bình trong vài năm để xác định doanh thu, lợi nhuận phù hợp hơn. Ông đề xuất, trong trường hợp kiểm tra, cơ quan thuế có thể dùng biện pháp nhắc nhở hoặc xử phạt nếu phát hiện kê khai không chính xác.

Kết luận, điều quan trọng nhất trong quản lý thuế hộ kinh doanh là xác định đúng lợi nhuận thực tế để tính thuế phù hợp. Quản lý chỉ cần tập trung vào doanh thu, lợi nhuận và thuế, không cần quá chi tiết hạch toán từng khoản nhỏ. Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, mức thuế 4,5 – 6% trên doanh thu hiện tại là phù hợp hơn, và các chính sách có thể cần tiếp tục điều chỉnh để phù hợp hơn với hoạt động kinh doanh của các hộ.