Làm thế nào để biến từ “khi còn dư là tiêu” thành thói quen tích cực cho cuộc sống tài chính ổn định?

Trong những năm tháng đầu đi làm, tôi sống theo cảm xúc, chẳng mấy khi để ý đến chuyện tiết kiệm hay quản lý tài chính. Tháng nào dư được vài triệu thì vui, nhưng rồi nhanh chóng “bay mất” vì các khoản phát sinh như hỏng xe, sửa laptop hay đám cưới bạn bè.

Tôi từng nghĩ tiết kiệm chỉ dành cho những người có thu nhập cao, còn mình lương vừa đủ sống, cố gắng cũng chẳng để dành được gì nên cứ tiêu thoải mái. Thói quen này kéo dài mãi, tôi không ghi chép chi tiêu, không đặt ra quỹ dự phòng hay mục tiêu tài chính dài hạn. Tiền cứ đi đâu mất, chính tôi cũng chẳng nhớ rõ.

Chỉ đến khoảng hai năm trước, khi cảm giác làm việc mãi mà tài khoản vẫn ngân hàng không có gì, tôi bắt đầu cảm thấy mệt mỏi. Tôi không muốn sống trong nỗi lo “nghỉ việc không có tiền” nữa, nên đã quyết tâm thay đổi.

Hiện tại, tôi có thể tiết kiệm trung bình khoảng 150 triệu đồng mỗi năm, và đã duy trì thói quen này hơn 3 năm qua. Thu nhập của tôi có tăng lên, nhưng điều tạo ra sự khác biệt lớn nhất chính là cách tôi quản lý chi tiêu và tài chính cá nhân.

TIẾT KIỆM TRƯỚC, TIÊU SAU

Thay đổi lớn nhất của tôi là bắt đầu xem khoản tiết kiệm như một phần không thể thiếu trong ngân sách, chứ không phải phần còn lại sau khi tiêu xong. Trước đây, tôi tiêu trước rồi mới nghĩ đến tiết kiệm, dẫn đến việc mỗi tháng chẳng còn bao nhiêu. Bây giờ, ngay khi nhận lương, tôi chuyển luôn một khoản cố định vào tài khoản riêng như một “chi phí bắt buộc,” giống như tiền điện, tiền nhà.

Ban đầu, tôi để ra khoảng 3 triệu đồng mỗi tháng, sau đó tăng dần và hiện nay trung bình mỗi tháng tôi tiết kiệm khoảng 6 triệu, có tháng còn nhiều hơn do có thêm việc làm phụ hoặc thưởng. Việc tự động chuyển tiền ngay từ đầu giúp tôi không còn cảm giác tiêu xài thả cửa nữa. Tôi nhận ra rằng mình đã thích nghi rất nhanh với số tiền còn lại sau khi đã trích ra khoản tiết kiệm.

KIỂM SOÁT NHỮNG KHOẢN CHI NHỎ NHƯNG LẶP ĐI LẶP LẠI

Trước kia, tôi cũng duyệt qua các khoản chi tiêu nhỏ như mua cà phê 60 nghìn hay đồ ăn khuya vài lần mỗi tuần mà không nghĩ nhiều. Nhưng cộng lại theo tháng, con số khiến tôi giật mình. Tôi không cắt bỏ hoàn toàn những sở thích đó, chỉ thay đổi cách tiêu, hạn chế tần suất và mức độ phù hợp hơn. Tôi vẫn thưởng thức cà phê ngoài, nhưng không ngày nào cũng mua, và hạn chế mua đồ sale trên các app, vì nhận ra nhiều món đồ chỉ mang lại cảm giác vui thoáng qua rồi bị bỏ quên.

Thời điểm tôi ghi chép chi tiêu liên tục trong 3 tháng đã giúp tôi nhận thức rõ hơn về việc tiền của mình đi đâu. Phần lớn hao hụt không đến từ các khoản lớn, mà từ những khoản nhỏ lặp đi lặp lại không kiểm soát. Khi hiểu rõ điều này, tôi trở nên tỉnh táo và có ý thức hơn trong việc chi tiêu.

TĂNG THU NHẬP THAY VÌ CHỈ GIẢM CHI

Điều khiến tôi bất ngờ nhất là việc tập trung vào tăng thu nhập đã giúp tôi tiết kiệm nhanh hơn. Tôi bắt đầu nhận thêm các dự án freelance phù hợp với kỹ năng của mình, học thêm các kỹ năng mới để mở rộng cơ hội nghề nghiệp và chủ động đề nghị mức lương cao hơn khi chuyển việc. Trước đây, tôi ngại nói về tiền lương, nhưng giờ đã hiểu rõ rằng nếu giá trị mà mình mang lại tăng lên, thu nhập cũng cần phản ánh điều đó.

Điều quan trọng là phần thu nhập tăng thêm không khiến tôi nâng cấp cuộc sống một cách quá mức. Tôi từng rơi vào bẫy “lương tăng là tiêu nhiều hơn,” cứ mỗi lần nhận lương mới là nâng cấp điện thoại, mua sắm hoặc đi du lịch xa hơn. Giờ đây, tôi vẫn thưởng thức những điều tốt đẹp nhưng có kiểm soát hơn, không để cảm xúc về vật chất chi phối quá nhiều.

NGỪNG TIÊU TIỀN ĐỂ “TRÔNG CÓ VẺ ỔN”

Thời gian trước, tôi tiêu tiền khá phung phí để giữ hình ảnh “ổn định” so với bạn bè, đồng nghiệp. Đi ăn nhà hàng đẹp, du lịch sang chảnh, mua sắm để thể hiện đẳng cấp. Nhưng sau này nhận ra đó chỉ là những áp lực tự tạo ra, khiến tôi dễ rơi vào cảm giác “tiêu mãi không đủ”.

Khi bắt đầu thay đổi cách chi tiêu, tập trung vào sự an toàn tài chính, tôi cảm thấy thoải mái hơn nhiều. Tôi vẫn gặp gỡ bạn bè, đi chơi, mua đồ yêu thích, nhưng tất cả đều có sự lựa chọn rõ ràng hơn. Điều quan trọng nhất là tôi ưu tiên cảm giác an toàn về tài chính thay vì chạy theo hình ảnh hào nhoáng nhất thời.

Tiết kiệm khoảng 150 triệu mỗi năm không phải là con số quá lớn so với nhiều người, nhưng đối với tôi, đó là lần đầu tiên cảm thấy mình làm chủ được tài chính cá nhân. Quan trọng hơn, tôi không còn lo lắng nhiều về những rủi ro như nghỉ việc đột xuất hay chi phí khám chữa bệnh bất ngờ. Tôi đã mất thời gian dài để hiểu rằng việc bắt đầu tiết kiệm không nhất thiết phải kiếm thật nhiều tiền, mà quan trọng là mình có kiểm soát và chủ động với số tiền của chính mình hay không. Muộn vẫn còn hơn không, và tôi tin rằng mọi thay đổi tích cực đều bắt đầu từ những bước nhỏ nhưng đều đặn.