MỸ VẪN GIỮ CHƯA CHO EO BIỂN HORMUZ RƠI VÀO TRẬN ĐẤU MẠNH MẼ

Rạng sáng ngày 8.5 theo giờ Việt Nam, đài CBS đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vẫn còn hiệu lực, đồng thời cho biết thỏa thuận giữa hai nước “có thể không diễn ra” nhưng cũng “có thể diễn ra bất cứ lúc nào”. Trong khi đó, căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng sau các vụ tuần tra và tập kích liên quan đến Iran và Mỹ.

XUNG ĐỘT LOÀI NỔI BẬT VÀ NHỮNG PHẢN ỨNG MỸ-IRAN

Ngày 7.5 theo giờ Mỹ, Tổng thống Trump công khai rằng Iran đã gửi đề xuất rằng “về cơ bản nói rằng họ sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân, họ sẽ trao cho chúng tôi bụi hạt nhân và nhiều thứ khác mà chúng tôi mong muốn”. Ông khẳng định Iran đồng ý với đề nghị này, tuy nhiên truyền thông Iran cho biết Tehran vẫn chưa phản hồi chính thức đối với đề xuất của Mỹ.

Trong ngày 8.5, Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết đã tiến hành tập kích một số cơ sở quân sự của Iran. Các cuộc tấn công này nhằm vào các tàu chiến Mỹ gồm USS Truxtun, USS Rafael Peralta và USS Mason khi chúng đang di chuyển qua eo biển Hormuz. Ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social rằng ba tàu khu trục của Mỹ đã thành công rút lui khỏi eo biển dưới hỏa lực của Iran, không xảy ra thiệt hại nào cho phía Mỹ nhưng Iran chịu tổn thất đáng kể.

Phản ứng của Iran không chậm trễ: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) lên tiếng cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn và tuyên bố đã đáp trả bằng cách tấn công một tàu chở dầu gần cảng Jask, gây thiệt hại lớn cho phía Mỹ, khiến các tàu khu trục của họ phải rút khỏi khu vực.

Trong bối cảnh chiến tranh ngấm ngầm này, UAE cũng phải kích hoạt hệ thống phòng không để đối phó với các đòn tấn công từ Iran, cho thấy tình hình eo biển ngày càng căng thẳng hơn.

MỸ CÓ THỂ NỐI LẠI CHIẾN DỊCH TỰ DO NHẰM MỞ CỬA EO BIỂN?

Dù Mỹ tạm dừng dự án Tự do, giới phân tích cho rằng Washington không loại trừ khả năng sẽ tái khởi động chiến dịch này nhằm kiểm soát eo biển Hormuz. Chuyên gia Carl O. Schuster, giảng viên về quan hệ quốc tế tại ĐH Hawaii – Thái Bình Dương, phân tích chiến lược tác chiến của Mỹ trong vùng.

Theo ông, các tàu khu trục lớp Arleigh Burke hiện đại của Mỹ có khả năng giám sát và hỗ trợ trên không vượt xa thời kỳ cuối thập niên 1980. Các máy bay không người lái (UAV) vũ trang và không vũ trang của Mỹ đã có thể theo dõi sát sao các điểm phóng tên lửa, tàu tấn công nhanh của Iran, đồng thời các chiến cơ như A-10, chiến đấu cơ thế hệ 5 F-35 có thể được điều động để phủ đầu các nhóm tấn công của Iran.

Các chiến hạm có khả năng đối phó với tên lửa đạn đạo, hành trình cũng như tàu tấn công tốc độ cao của Iran. Nhóm tác chiến đổ bộ Mỹ tại vùng biển này có thể cung cấp các đơn vị phòng thủ như trực thăng vũ trang, các chiến đấu cơ tàng hình và hệ thống phòng thủ nội vùng liên tục để tạo ra “vành đai an toàn”. Chuyên gia nhấn mạnh, đó là một hệ thống phòng thủ tích hợp nhưng đồng thời sẵn sàng tấn công phản kích nếu cần thiết.

Ông Schuster nhận định, xây dựng “vành đai an toàn” như vậy vừa mang tính phòng thủ, vừa là biện pháp phản công có khả năng gây thiệt hại lớn cho Iran, giúp duy trì sự kiểm soát trong toàn bộ khu vực vận chuyển hàng hải quan trọng này.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo, việc bảo vệ hoạt động vận chuyển qua eo biển chưa bao giờ là nhiệm vụ dễ dàng. Các đe dọa luôn nắm thế chủ động, đòi hỏi khả năng phối hợp cao trong giám sát, kiểm soát thông tin liên lạc và phản ứng nhanh để đối phó kịp thời những mối đe dọa từ phía Iran, kể cả thủy lôi hay tấn công bằng vũ khí tối tân.