ĐƠN HÀNG GIẢM, RỦI RO TĂNG: BIẾN ĐỘNG KHÓ LƯỜI TRONG THỊ TRƯỜNG TMĐT

Ngồi bần thần chăm chú vào điện thoại, chị Diệu Nguyễn, chủ shop kinh doanh sản phẩm chăm sóc răng miệng qua sàn Shopee, không khỏi ngỡ ngàng khi cả buổi sáng không có đơn hàng nào được đặt. “Giờ này năm ngoái, shop của tôi chốt đơn liên tục, mỗi ngày từ 70 đến 90 đơn. Giờ đây, dù đã làm đủ mọi cách, tôi vẫn không thể bán hàng,” chị chia sẻ.

Các chủ shop bán hàng qua sàn thương mại điện tử hiện đang đối mặt với thực trạng ảm đạm, ế ẩm. Không chỉ bị giảm đơn, nhiều người kinh doanh còn phải đối mặt với các khoản phí tăng cao, rủi ro về trả hàng bất ngờ, và những quy định ngày càng chặt chẽ từ phía sàn. Chị Kim Ngân, chủ một shop giày dép tại TP.HCM, cho biết: “Mỗi lần nhận hàng rồi, khách trả lại gần nửa tháng, với lý do đặt nhầm, giá cao hoặc không đúng mong muốn. Dù vậy, sàn vẫn chấp nhận, khiến tôi phải gánh đủ rủi ro.”

Thị trường TMĐT từng được ví như “sân chơi của ai?”, nhưng giờ đây nhiều chủ hàng cảm thấy bị thiệt thòi do các quy định ngày càng siết chặt. Ông Trần Công Hoan, Giám đốc vận hành của SwiftHub, cho biết: “Đơn hàng giảm đi rõ rệt. Các sàn ngày càng tăng phí, trừ hoa hồng qua nhiều hình thức như dùng tài khoản ảo để tiếp thị… Quy định về hóa đơn, thuế ngày càng khắt khe, khiến doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn trong quản lý.”

Nhiều chủ shop cũng rơi vào cảnh khó khăn tài chính khi phải tạm ngưng hoạt động hoặc đối mặt với rủi ro truy thu thuế. Chị N.T.B.D, ngụ Hải Phòng, chia sẻ: “Từ năm 2022 đến nay, tôi có doanh thu khoảng 900 triệu đồng, nhưng do phí cao và chi phí nhiều, tôi đã nghỉ bán 3 tháng. Nếu bị truy thu thuế, tôi lo còn tiền để nộp, nhất là khi con số có thể lên tới 30 triệu đồng.”

Trong bối cảnh đó, các sàn TMĐT như Shopee, TikTok Shop vẫn duy trì cuộc đua giành thị phần. Theo số liệu của Metric, Shopee vẫn chiếm ưu thế về thị phần, nhưng TikTok Shop tăng trưởng nhanh hơn, bắt kịp dần về phía trước. Những sàn nhỏ hơn như Lazada, Tiki đều đang gặp khó, giảm tốc hoặc vỡ trận.

Gần đây, sự cố đặt nhầm giá trên Shopee của cửa hàng Capman Club là ví dụ điển hình về những rủi ro. Ngày 4.8, do sơ suất khi cài đặt voucher giảm giá, có hơn 6.000 đơn hàng phát sinh trong vòng 16 phút, gây thiệt hại dự tính gần 2 tỷ đồng. Chủ shop cho biết, họ đã đàm phán với sàn để tiếp tục giao dịch những đơn hàng đã đặt thành công, nhưng thiệt hại là điều không thể tránh khỏi. Các chuyên gia phân tích đều cho rằng, sơ suất trong vận hành là điều khó tránh, nhưng quyền lựa chọn hủy đơn sẽ bị phạt nặng nếu không cẩn trọng.

Một thực tế đáng chú ý là số lượng shop rời bỏ thị trường ngày càng tăng. Trong 6 tháng đầu năm 2025, gần 80.000 cửa hàng đã rút lui khỏi thị trường, trong khi còn lại khoảng 54.000 shop còn hoạt động, đóng góp doanh thu hơn 12.000 tỷ đồng. Sự giảm sút mạnh trong số lượng shop nhỏ, cùng với xu hướng tập trung vào các shop lớn, cho thấy sự thắt chặt và cạnh tranh khốc liệt hơn.

Các shop mall chính hãng ngày càng chiếm vai trò chủ đạo, đóng góp đến 28,7% doanh số trên các nền tảng lớn – dù chỉ chiếm 3,4% tổng số shop. Điều này phản ánh rõ xu hướng tiêu dùng dịch chuyển sang các thương hiệu uy tín, người tiêu dùng khắt khe hơn về chất lượng và độ tin cậy.

Chuyên gia từ Metric nhận định: “Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên hàng chính hãng, nâng cao yêu cầu về chất lượng. Doanh số của các shop mall tăng trưởng mạnh, cho thấy khách hàng đang chuyển dần sang mua sắm các thương hiệu có uy tín để tránh mua hàng giả, hàng kém chất lượng tràn lan trên thị trường.”