THƯƠNG LÁI VÀ LỖ HỔNG KIỂM DỊCH: CƠ SỞ GIẾT MỔ TỰ ĐÓNG DẤU, RỦI RO ĐẾN QUYỀN AN TOÀN THỰC PHẨM

Trong những ngày gần đây, tại các tuyến đường từ Chương Mỹ về trung tâm Hà Nội, hình ảnh những chiếc xe máy, xe ba gác chở thịt lợn đổ về nội thành đã trở nên quen thuộc. Thịt tươi đỏ au, phủ kín bằng vải cũ kỹ hoặc để trần giữa bụi đường, ngày đêm hành trình về các chợ dân sinh trước bình minh, để phục vụ nhu cầu tiêu thụ của người dân.

Sau nhiều ngày theo dõi, phóng viên Báo Thanh Niên đã tiếp cận một cơ sở giết mổ nằm lọt thỏm giữa cánh đồng thôn Trung Tiến, phường Chương Mỹ. Đây là cơ sở của ông N.B.D., đang chịu sự giám sát của lực lượng thú y Hà Nội, nhưng thực tế công tác kiểm dịch tại đây lại rất lỏng lẻo, thậm chí bị bỏ qua.

CƠ SỞ GIẾT MỔ VỪA HÀNG, VỪA TỤI

Cơ sở chỉ gồm dãy nhà cấp bốn lợp tôn, nằm cách xa khu dân cư. Phía trước là một nhà tôn nhỏ để bán nước cho thương lái, đồng thời là điểm cán bộ thú y đến kiểm tra, đóng dấu kiểm dịch, cùng phát biên lai thu phí. Hoạt động chính bắt đầu từ 3 giờ sáng đến 6 giờ và từ 13 giờ đến 15 giờ 30 phút mỗi ngày.

Trong nhiều lần khảo sát, phóng viên thấy khu nhà tôn luôn có hàng chục người chờ đợi, chủ yếu là thương lái và cán bộ thú y. Khi hỏi mua lợn, họ đều từ chối hoặc nói phải mua nguyên con, không bán lẻ. Tại đây, chúng tôi đã phát hiện dấu kiểm soát giết mổ (K.S.G.M) của cán bộ thú y được tự ý lấy đóng lên thân thịt lợn mà không qua kiểm tra thực tế.

THỦ ĐOẠN TỰ ĐÓNG DẤU KHẨN CẤP, NGANG NHIÊN ĐÁNH BẬT GIẤY MỜ

Trong suốt quá trình theo dõi gần một tháng, phóng viên ghi nhận hàng loạt lỗ hổng kiểm dịch. Th-even khi có cán bộ thú y ngồi bên ngoài, xe chở thịt vẫn dễ dàng đi qua mà không bị kiểm tra, thậm chí trong vai người câu cá ngồi quan sát, phóng viên đã chứng kiến cán bộ thú y rời chốt sớm, nhờ người khác đóng hộ dấu kiểm dịch cho lợn và phát biên lai.

Trong chiều 20.4, một tình huống đặc biệt được ghi nhận khi cán bộ thú y rời khỏi chốt trước thời hạn, để người nhà chủ lò mổ đóng dấu hộ. Người này tên L., là người đàn ông thường xuyên phát biên lai và thu phí giết mổ cho các thương lái, tự ý đóng dấu kiểm dịch trên thân lợn, thậm chí nhiều lần cho một con lợn đã giết mổ.

NHỮNG NGƯỜI ĐƯỢC ỦY QUYỀN KHÔNG ĐƯỢC PHÉP

Các thương lái sau khi lấy dấu, đều coi biên lai như giấy thông hành, dùng để đối phó với sự kiểm tra của lực lượng chức năng tại các chợ dân sinh. Trong vai người mua thịt, phóng viên tiếp cận một số tiểu thương, ban đầu họ khẳng định quy trình kiểm dịch rất nghiêm ngặt, cán bộ thú y luôn có mặt, kiểm tra và đóng dấu trong suốt quá trình giết mổ. Tuy nhiên, khi cung cấp bằng chứng về hình ảnh cán bộ thú y vắng mặt hoặc không kiểm tra, họ thừa nhận đã nhận dấu và biên lai từ người của chủ lò mổ.

Chủ cơ sở N.B.D., qua trao đổi, xác nhận lò mổ của ông là tạm thời, không nằm trong quy hoạch chính thức của thành phố. Ông L., người phụ trách đóng dấu hộ và phát biên lai, đồng thời là người thường xuyên thực hiện việc này cho các thương lái, hiện không có mặt đúng quy trình.

KHÔNG KIỂM SOÁT, VÔ TÂN KIỂM DỊCH ĐỂ XUẤT KHẨU SẢN PHẨM

Chủ tịch Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội, ông Nguyễn Đình Đảng xác nhận lò mổ của ông D. là cơ sở tạm thời, với công suất khoảng 50-100 con/ngày nhưng không nằm trong quy hoạch lâu dài. Khi phóng viên cung cấp hình ảnh về việc thương lái tự đóng dấu, ông Đảng tỏ ra rất bất ngờ và khẳng định hành động này hoàn toàn không được phép.

Hình ảnh người phụ nữ trong đồng phục thú y nhờ ông L. đóng dấu hộ được ông Đảng xác nhận là nhân viên của trạm chẩn đoán xét nghiệm và kiểm soát giết mổ của chi cục. Người đàn ông nhiều ngày liên tiếp đóng dấu hộ, phát biên lai thay cán bộ thú y chính thức, còn là con trai ông D., từng làm nhân viên thú y xã Thụy Hương.

Chính quyền yêu cầu làm rõ trách nhiệm, xử lý các vi phạm nếu có. Tuy nhiên, thực trạng kiểm soát giết mổ tại Hà Nội hiện chỉ đạt khoảng 65%, phần lớn các cơ sở nhỏ lẻ, không có thú y kiểm tra, tiềm ẩn nguy cơ dịch bệnh, mất an toàn thực phẩm trầm trọng.

TÓM TẮT TÌNH HÌNH BẤT CẬP

Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, hiện có hơn 600 cơ sở giết mổ, trong đó chỉ khoảng 86 cơ sở có lực lượng thú y kiểm soát. Thực trạng kiểm soát này chỉ đảm bảo trung bình khoảng 65% lượng gia súc, gia cầm giết mổ mỗi ngày. Các cơ sở nhỏ lẻ, không giấy phép, không đảm bảo quy trình vệ sinh, chất lượng vẫn hoạt động công khai, gây khó khăn cho công tác quản lý, đe dọa sức khỏe cộng đồng.