NHỮNG MÁI NHÀ TÙY TÂM CỦA ĐẠI MẠO XUYÊN BIÊN GIỚI VỤ MANG THAI HỘ TRÁI PHÁP LUẬT

Đầu tháng 3 vừa qua, phóng viên Báo Thanh Niên đã theo dõi những phản ánh của độc giả cùng các dấu vết trên mạng xã hội Facebook để khám phá hoạt động của các nhóm mang thai hộ trá hình dưới vỏ bọc tư vấn hiếm muộn. Cứ sau mỗi ca cấy phôi thành công, các phụ nữ được trả từ 300 đến 330 triệu đồng, trong khi những trường hợp mang song thai còn nhận thêm 70 triệu.

HOẠT ĐỘNG MANG THAI HỘ DIỄN RA NHƯ THẾ NÀO?

Qua quá trình điều tra, các phóng viên nhận thấy hoạt động mang thai hộ diễn ra trong một hệ thống quy củ, tổ chức chặt chẽ. Từ tuyển chọn phụ nữ, theo dõi sức khỏe, bố trí nơi ăn ở, đưa ra nước ngoài cấy phôi rồi trở về Việt Nam để dưỡng thai chờ ngày sinh. Những chuyến du lịch Thái Lan chỉ là mặt nổi của một hoạt động đế vương, còn phía sau là cả một mạng lưới tổ chức bài bản.

Trả lời báo chí, luật sư – tiến sĩ Hà Hải, Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM, cho biết luật pháp Việt Nam chỉ cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo trong điều kiện nghiêm ngặt. Việc môi giới, tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại, hay còn gọi là đẻ thuê, bị cấm rõ ràng trong các điều khoản của luật hôn nhân và gia đình năm 2014 cũng như nghị định hướng dẫn.

Điều kiện để hoạt động mang thai hộ hợp pháp gồm có việc người nhờ mang thai là vợ chồng hợp pháp, có xác nhận của tổ chức y tế rằng người vợ không thể mang thai dù đã áp dụng các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Người cho thai phải là người thân thích cùng hàng, đã từng sinh con, chỉ mang thai hộ một lần, và tất nhiên phải có sự đồng ý bằng văn bản của chồng nếu có.

Theo luật sư Hà Hải, việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo phải tự nguyện và thực hiện theo thủ tục lập văn bản công chứng, đầy đủ hồ sơ, thủ tục theo quy định. Các cơ sở y tế thực hiện kỹ thuật mang thai hộ cũng cần phải đáp ứng các yêu cầu về kinh nghiệm, trang thiết bị, nhân sự theo quy định.

XỬ LÝ VÀNG VỀ HOẠT ĐỘNG MANG THAI HỘ THƯƠNG MẠI

Chuyên gia pháp luật Nguyễn Thị Thuý Hường, Giám đốc Công ty luật THR, nhấn mạnh: theo điều 43 Nghị định 90 năm 2026, nếu cá nhân hoặc tổ chức vi phạm quy định về điều kiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo sẽ bị phạt từ 5 đến 40 triệu đồng. Còn hành vi tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại sẽ bị xử lý nặng hơn: phạt tiền từ 50 triệu đến 200 triệu, hoặc bị phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm, thậm chí trong các tình huống nghiêm trọng, phạm tội có thể bị phạt tù lên đến 5 năm.

Đặc biệt, việc tổ chức cấy phôi tại nước ngoài như Thái Lan, làm thủ tục, môi giới cho các hoạt động này cũng không thoát khỏi tầm ngắm của pháp luật. Theo luật sư Hà Hải, theo khoản 1 điều 6 Bộ luật hình sự sửa đổi 2017, công dân Việt Nam hoặc các tổ chức có hành vi phạm tội ở nước ngoài vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự tại Việt Nam, nếu vi phạm các quy định của pháp luật nước mình về hoạt động này.

KẾT LUẬN

Hoạt động mang thai hộ trái phép đang diễn ra tinh vi, xuyên biên giới, gây nhiều lo ngại về mặt pháp lý và đạo đức. Trong khi luật pháp Việt Nam đã có quy định rõ ràng, các nhóm tổ chức vẫn tìm đường lách luật qua các hoạt động tổ chức, môi giới quy mô lớn tại nước ngoài. Để xử lý triệt để, các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ hơn, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về hậu quả của việc tham gia hoạt động này một cách trái phép và thương mại.