ĐÁM MÂY ĐỔI MỚI TRONG ĐỀ THI TỐT NGHIỆP THPT 2026: GIẬT GÂN TÂM ĐẮC VỚI NHỮNG BƯỚC TIẾN ĐẦU TIÊN

Trong bối cảnh ngành giáo dục Việt Nam đang tích cực đổi mới phương pháp và hình thức đánh giá, đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông môn ngữ văn năm 2026 ghi nhận những bước tiến đáng kể nhưng cũng không tránh khỏi những hạn chế nhất định. Những điều chỉnh này phản ánh rõ nét nỗ lực chuyển từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực, phù hợp với xu hướng chung, song vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.

THIẾT KẾ ĐỀ THI MỞ RỘNG, CHẤT LƯỢNG ĐÁNH GIÁ ĐƯỢC NÂNG TẦM

Có thể nói, sự đổi mới trong cấu trúc đề thi, đặc biệt phần đọc hiểu và nghị luận văn học, đã mở ra những hướng tiếp cận mới trong quá trình học và dạy. Đáp án và hướng dẫn chấm thi phần đọc hiểu của Bộ GD-ĐT đánh giá khá cao phần này, đặc biệt ở câu 4 – nơi cho phép thí sinh trình bày các luận đề khác nhau, thể hiện tính mở của đề thi. Tuy nhiên, vẫn tồn tại vấn đề khi luận đề xác định trong đáp án cố định về mối liên hệ giữa công nghệ in ấn và vận mệnh quốc gia, trong khi các luận đề khác cũng hợp lý và phù hợp với nội dung tác phẩm.

Phần câu hỏi về ý kiến, tư duy mở đã được chấm khá linh hoạt, thể hiện sự đúng hướng trong việc phát triển khả năng phân tích của thí sinh. Đáng chú ý, đáp án có yếu tố mở về cách hiểu vấn đề, thể hiện sự mở rộng không cứng nhắc trong đánh giá.

HÀNH TRÌNH ĐỔI MỚI KHI CHẤM BẰNG RUBRIC: TỪ ĐÓNG SÁCH ĐẾN PHÁ CÁCH

Trong phần chấm bài viết, việc áp dụng rubric đã tạo ra bước chuyển rõ rệt, từ cách chấm theo ý kiến quy định cứng nhắc sang phương pháp đánh giá linh hoạt hơn. Rubric chia thành các tiêu chí rõ ràng về hiểu vấn đề, lập luận, hình thức, sáng tạo… góp phần phản ánh đúng năng lực và phẩm chất của thí sinh hơn là chỉ dựa trên số lượng ý hay ý nhỏ.

Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế khi rubric hiện tại quá gắn chặt vào các hướng dẫn cụ thể, khiến nhiều thí sinh xuất sắc trong phân tích và cảm xúc lại bị mất điểm vì không đáp ứng đúng các ý được đề ra trong đáp án chuẩn. Ví dụ, một học sinh phân tích sâu sắc hình tượng chiếc lá, thể hiện rõ triết lý, vẫn có thể bị điểm thấp nếu thiếu ý theo quy định.

KHI NÀO CHÚNG TA MỚI ĐI ĐẾN ĐẦU ĐƯỜNG ĐỔI MỚI HOÀN TOÀN?

Chia sẻ về quá trình chuyển đổi này, các chuyên gia nhận định, bước đầu đã có những tiến bộ rõ rệt nhưng chưa thực sự tạo ra sự cách biệt đột phá. Rào cản lớn nhất nằm ở thực trạng đào tạo, tập huấn giáo viên và giám khảo. Muốn rubrics trở thành công cụ đánh giá thực chất, cần có chương trình đào tạo dài hạn, cập nhật liên tục và chú trọng nâng cao năng lực phân tích, phản biện của giáo viên.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT từng nhấn mạnh rằng, rubrics không chỉ đơn thuần là một công cụ đánh giá, mà còn như một thông điệp, chỉ rõ điều gì thực sự được coi trọng trong quá trình học. Để hướng tới mục tiêu này, các chương trình đào tạo phải chuyển từ việc dạy cách làm bài theo mẫu sang phát triển năng lực và tư duy phản biện, sáng tạo cho học sinh.

Trong bối cảnh Chương trình giáo dục phổ thông mới, đòi hỏi một sự đổi mới toàn diện cả trong xây dựng đề thi lẫn cách đánh giá. Các nhà quản lý, giáo viên, giám khảo cần chung tay tạo ra một hệ thống đánh giá thực chất, minh bạch và phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực toàn diện của học sinh, hướng tới một nền giáo dục thật sự đổi mới và hiệu quả.