Các chính sách thuế đối diện thách thức khi chuyển đổi hộ kinh doanh cá thể

Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường vừa gửi kiến nghị lên Thủ tướng Chính phủ về nhiều giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh cá thể, đặc biệt là đề xuất nghiên cứu thực hiện chính sách thuế khoán đối với các hộ có doanh thu dưới 5 tỉ đồng mỗi năm. Nội dung này nhận được sự chú ý từ các cơ quan quản lý nhà nước cũng như giới chuyên môn.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã giao Bộ Tài chính nghiên cứu các đề xuất này theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của mình để xem xét các phương án phù hợp nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi sang hình thức khai thuế mới.

Chống lại ý tưởng quay trở lại thuế khoán, luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, cũng là ủy viên thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam, nhấn mạnh: không nên vội vàng điều chỉnh chính sách về thuế khoán dù trong bối cảnh khó khăn ban đầu. Theo ông, việc xóa bỏ thuế khoán từ ngày 1.1 đã là một chủ trương đúng đắn để minh bạch hóa nghĩa vụ thuế, song sau gần nửa năm áp dụng, vẫn còn nhiều hộ kinh doanh chưa dám thích nghi và đang chờ đợi các điều chỉnh chính sách phù hợp.

Hiện tại, các chuyên gia cho rằng cần thêm khoảng 3 đến 6 tháng để các hộ kinh doanh quen dần với phương thức khai thuế mới, đồng thời làm rõ nguyên nhân vì sao nhiều hộ vẫn muốn áp dụng thuế khoán. Phần lớn lý do xuất phát từ tâm lý e ngại, sợ sai sót hoặc bị xử phạt khi làm thủ tục khai thuế, đặc biệt là việc cần sử dụng hóa đơn, chứng từ và lập sổ sách kế toán, điều này gây khó khăn cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Chuyên gia Lê Văn Tuấn của Công ty Kế toán Thuế Keytas cho biết, mấu chốt để thúc đẩy quá trình chuyển đổi chính là thích nghi với chính sách mới trong khoảng thời gian hợp lý. Thông thường, giai đoạn thích nghi diễn ra trong 1,5-2 năm, nhưng hiện nay thời gian này quá ngắn đối với các hộ kinh doanh nhỏ. Ông đề xuất cần xác định rõ điều kiện áp dụng thuế khoán dựa trên ngưỡng doanh thu, ngành nghề phù hợp, trước khi chính thức loại bỏ chính sách này.

Ông Tuấn còn đề xuất mở rộng đối tượng áp dụng thuế khoán, gồm các ngành nghề đặc thù như bán hàng rong, tiểu thương tại chợ cá, rau, tạp hóa nhỏ… khi thỏa mãn các điều kiện về doanh thu và ngành nghề. Khi điều kiện về thanh toán không dùng tiền mặt và hóa đơn điện tử trở nên phổ biến trong nền kinh tế, việc siết chặt các tiêu chuẩn này sẽ dần làm giảm nhu cầu quay lại cơ chế thuế khoán.

Đối với các nhóm ngành còn lại, các chuyên gia đề xuất chính sách thuế kê khai, có thời gian thích ứng phù hợp. Ông Lê Văn Tuấn còn đề xuất trong năm 2026 hoặc 2027, hộ kinh doanh có thể lựa chọn tính thuế dựa trên tỷ lệ doanh thu hoặc lợi nhuận trước khi chuyển đổi bắt buộc sang thuế dựa trên lợi nhuận đối với các doanh thu từ 3 tỉ đồng trở lên. Trong dài hạn, sự khuyến khích tự nguyện chuyển đổi hộ kinh doanh thành doanh nghiệp là hướng đi cần xem xét, kết hợp các gói giảm trừ gia cảnh và áp dụng thuế theo bậc lũy tiến phần thu nhập.

Phó cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn của Bộ Tài chính cho biết, khi có các đề xuất góp phần tạo thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh, ngành thuế sẽ xem xét và trình Bộ Tài chính cùng các cơ quan có thẩm quyền. Thời gian tới, ngành này sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định, nghị định, thông tư cũng như cải cách thủ tục hành chính để hỗ trợ người dân chuyển đổi sang phương thức khai thuế thuận lợi hơn.