BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐÃ ĐẾN GẦN MỖI NGƯỜI, MỖI NGÔI NHÀ

KHI TỰ NHIÊN DỌA DẪM TRỞ THÀNH HIỆN THỰC HẰNG NGÀY

Khi chúng ta ngồi đây bàn về biến đổi khí hậu, một hiện tượng siêu El Nino mạnh nhất trong 75 năm qua đang ập đến. Nắng nóng kéo dài, nhiệt độ nhiều nơi vượt quá 40 độ C, lượng tiêu thụ điện liên tục đạt kỷ lục. Những hình ảnh trái ngược của mùa hè được thấy khắp nơi, từ các tỉnh miền núi đến các thành phố lớn trong nội đô. Thời tiết khắc nghiệt, thiên tai liên tiếp xảy ra – lũ quét, mưa đá, giông lốc – đã trở thành thực trạng phổ biến, đe dọa cuộc sống của cộng đồng và sức khỏe cộng đồng.

Nhà báo Lâm Hiếu Dũng, Phó tổng biên tập Báo Thanh Niên, nhấn mạnh rằng biến đổi khí hậu không còn là điều xa vời, không chỉ diễn ra ở Bắc Cực hay xa xôi ngoài đại dương, mà đã hiển hiện rõ trong từng khoảnh khắc hàng ngày của chúng ta. Thời tiết cực đoan, băng tan, mực nước biển dâng, hạn hán, cháy rừng, xâm nhập mặn, suy giảm đa dạng sinh học – những biểu hiện này phản ánh giới hạn của tự nhiên đang bị đẩy tới mức nguy hiểm, yêu cầu hành động thiết thực từ mọi phía.

Trong tháng 6 – tháng của các ngày lễ môi trường như ngày Môi trường thế giới 5.6 và ngày Đại dương thế giới 8.6 – các ý thức về biến đổi khí hậu ngày càng trở nên rõ nét hơn. Trước đây, nhiều người còn xem biến đổi khí hậu là vấn đề của các quốc gia phát triển, của các nhà khoa học xa xôi, nhưng giờ đây, nó đã trở thành cuộc chiến của mỗi cá nhân, mọi gia đình.

TỪ CÁ NHÂN ĐẾN DOANH NGHIỆP – ĐỐI MẶT VỚI THÁCH THỨC CHUYỂN ĐỔI XANH

Nhà báo Lâm Hiếu Dũng cho biết, chúng ta đang chứng kiến những trận nắng nóng kéo dài, thiệt hại lớn về người và của tại các thành phố lớn, trong khi thiên tai còn ngày càng khốc liệt hơn. Nhiều sáng thức dậy, không khí trong lành đã thay thế bằng bụi mịn như sương giá đặc quánh.

Ông khẳng định rằng, biến đổi khí hậu đã trở thành vấn đề toàn diện, ảnh hưởng trực tiếp đến mọi hoạt động kinh tế – xã hội. Tình hình nóng lên của hành tinh, các hiện tượng thời tiết cực đoan là phần nổi của tảng băng chìm, đòi hỏi mỗi người, mỗi tổ chức phải có trách nhiệm hành động quyết liệt. Trong bài phát biểu nhân ngày Môi trường thế giới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh chuyển đổi xanh phải trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Các biện pháp bao gồm sử dụng năng lượng tiết kiệm, phát triển năng lượng tái tạo, giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy công nghiệp ít phát thải, nông nghiệp sinh thái, giao thông công cộng, xây dựng các công trình và vật liệu xanh, theo hướng kinh tế tuần hoàn. Doanh nghiệp chính là trung tâm của quá trình này, bởi họ là những đơn vị đổi mới công nghệ, tái cấu trúc chuỗi cung ứng, tạo ra việc làm xanh, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe.

NHU CẦU VÀ THỰC TẾ GẬY TRÁI

Chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn tự nguyện, mà trở thành yêu cầu sống còn để tiếp cận vốn, hợp tác quốc tế, mở rộng thị trường. Các rào cản kỹ thuật, cơ chế định giá carbon, tiêu chuẩn phát thải ngày càng nghiêm ngặt của các nước phát triển đòi hỏi doanh nghiệp phải thích nghi nhanh chóng. Việt Nam đã cam kết đến năm 2050 giảm phát thải ròng về 0, đồng thời xây dựng các tiêu chuẩn, cơ chế định giá và thị trường carbon nội địa.

Thời điểm này, giới tiêu dùng, đặc biệt giới trẻ, ngày càng ý thức về tiêu chuẩn an toàn và bền vững của sản phẩm. Xu thế này thúc đẩy các doanh nghiệp phải vận động chuyển đổi nhanh hơn, từ việc triển khai xăng sinh học E10 đến các dự án năng lượng sạch, thị trường carbon, tín dụng xanh. Tuy nhiên, thực tế, quá trình này vẫn còn chậm.

Chẳng hạn, lĩnh vực vận tải, phát thải lớn nhất, vẫn gặp khó khăn trong chuyển sang xe điện tại Hà Nội và TP.HCM; dự án năng lượng mặt trời mái nhà còn nhiều vướng mắc; cơ chế vay vốn xanh còn hạn chế khiến doanh nghiệp khó tiếp cận tài chính để đổi mới công nghệ. Hiện tại, việc vận hành thị trường carbon mới chỉ bắt đầu, còn nhiều rào cản thúc đẩy chuyển đổi xanh diễn ra chậm chạp. Nhìn nhận từ nhà báo Lâm Hiếu Dũng, có thể thấy rằng, giữa thực tế và mong muốn, giữa áp lực quốc tế và các giới hạn nội tại, vẫn tồn tại một độ vênh đáng kể.

Ông đặt câu hỏi về nguyên nhân dẫn đến việc tiến trình chuyển đổi xanh bị trì trệ: những khó khăn của doanh nghiệp trong việc thực thi tiêu chuẩn ESG, sức ép của các tập đoàn lớn quốc tế trong việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng, và nhận thức của thị trường về cơ hội hay rủi ro. Từ đó, ông nhấn mạnh rằng, nếu không tăng tốc, Việt Nam dễ rơi vào tình thế đi sớm nhưng về trễ, gây tổn thất về phát triển bền vững của nền kinh tế.

LỜI KÊU GỌI HÀNH ĐỘNG

Nhà báo Lâm Hiếu Dũng kêu gọi các doanh nghiệp hãy mạnh dạn chia sẻ khó khăn, thách thức của mình trong quá trình chuyển đổi xanh, cũng như đề xuất các giải pháp thúc đẩy tiến trình này nhanh hơn. Với cam kết rõ ràng của quốc gia về giảm phát thải, việc chậm trễ trong chuyển đổi không chỉ ảnh hưởng đến hình ảnh quốc gia mà còn đe dọa sự phát triển bền vững lâu dài. Thời gian không còn nhiều để hành động, bởi vì biến đổi khí hậu đã bước chân vào cửa từng nhà, từng mái ấm, và không thể chần chừ thêm nữa.