KHÁM PHÁ NỀN VĂN HÓA BẢO TỒN ĐỒNG HỒ CỔ ĐẶC BIỆT CỦA TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CAO THẮNG

TRƯỜNG CAO ĐẲNG KỸ THUẬT CAO THẮNG – NƠI BÁC HỒ VÀ BÁC TÔN TỪNG HỌC, ĐANG LÀ MỘT DI TÍCH LỊCH SỬ VỚI GIÁ TRỊ VƯỢT THỜI GIAN

Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, tiền thân là Trường Cơ khí Á Châu (tên tiếng Pháp là L’école des Mécaniciens Asiatiques), thành lập theo Nghị định của Toàn quyền Đông Dương ngày 20.2.1906. Đây là nơi Bác Hồ và Bác Tôn đã từng theo học, đồng thời còn được dân gian gọi bằng nhiều tên khác như Trường Bá Nghệ, Trường Thợ Máy hay Trường Máy.

Trong khuôn viên của trường có một lầu đồng hồ cổ kính nằm ngay trung tâm, dưới bóng cây xanh mát, đã chứng kiến hơn 120 năm lịch sử. Thạc sĩ Lê Đoàn Thành Tài, Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, cho biết lầu đồng hồ được xây dựng năm 1924, phân chia công năng rõ ràng: tầng trệt làm nơi để xe, tầng trên là sinh hoạt của đội ngũ giáo viên. Điểm đặc biệt của công trình nằm ở sự kết hợp giữa kiến trúc phương Tây và truyền thống Việt Nam – một biểu tượng hòa quyện đáng giá của thời kỳ thuộc địa nhưng vẫn giữ gìn nét đẹp riêng.

Tháp đồng hồ rộng 2,5 mét, mặt hình tròn bằng đá mài ghép, đường kính 1,2 mét, với bộ máy của hãng Garnier sản xuất tại Paris, Pháp. Các bộ phận của đồng hồ vẫn vận hành ổn định nhờ sự bảo trì thường xuyên của đội ngũ kỹ thuật nhà trường, dù đã qua hơn một thế kỷ. Bộ máy đồng hồ này vốn từng xuất hiện tại nhiều công trình cổ khác ở TP.HCM như chợ Bến Thành, trụ sở UBND TP.HCM, Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai và Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong. Sự tồn tại của bộ máy này thể hiện mối liên hệ chặt chẽ giữa công trình giáo dục của Việt Nam và mạng lưới sản xuất công nghiệp Pháp đầu thế kỷ 20.

Hình ảnh chiếc đồng hồ cổ được mái ngói che chắn qua hơn 120 năm chắng chút tác động bởi thời tiết, vẫn vận hành trơn tru nhờ cơ chế hoàn toàn bằng cơ khí. Người quản lý phải thường xuyên quay tay để nâng quả đối trọng, bảo đảm bộ máy hoạt động đều đặn. Đặc biệt, phía trước lầu đồng hồ còn có thiết kế cầu thang hình chữ V, vừa tạo điểm nhấn thẩm mỹ, vừa thể hiện nét đặc trưng của kiến trúc kỹ thuật từ đầu thế kỷ 20.

Các hiện vật và bộ sưu tập trong khuôn viên trường cùng lầu đồng hồ góp phần nâng cao giá trị lịch sử, văn hóa của nơi đây. Một số chuyên gia đề xuất xếp hạng Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng là di tích lịch sử cấp thành phố, nhằm bảo tồn và phát huy di sản quý giá này.

Để đảm bảo sự bền vững của di tích, ThS Trương Kim Quân, Phó trưởng Phòng Di sản văn hóa Sở VH-TT TP.HCM, đưa ra 6 giải pháp: bảo tồn các yếu tố gốc, tăng cường nghiên cứu, sưu tầm tư liệu, nâng cao hiệu quả tuyên truyền và giáo dục truyền thống, phát huy giá trị di tích trong lĩnh vực giáo dục và du lịch, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, cùng hợp tác giữa nhà trường, cơ quan quản lý và cộng đồng xã hội. Những biện pháp này hướng tới việc giữ gìn, khẳng định giá trị và mở rộng ý nghĩa của di sản trong đời sống hiện tại và tương lai.