TP.HCM ĐỀ XUẤT LÀN ĐƯỜNG RIÊNG CHO XE ĐẠP ĐỂ HẠN CHẾ XE XĂNG

Sau gần 4 năm thử nghiệm nhưng hệ thống xe đạp công cộng tại TP.HCM vẫn chưa trở thành hình thức di chuyển phổ biến của người dân thành phố. Mặc dù nhiều dự án đã triển khai, nhưng việc phát triển hệ thống xe đạp vẫn gặp nhiều khó khăn về hạ tầng và thói quen người dùng.

PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG 8.000 XE ĐẠP CÔNG CỘNG TẠI TRUNG TÂM THÀNH PHỐ

Theo đề án kiểm soát khí thải của TP.HCM, dự kiến trong giai đoạn từ 2026 sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại trung tâm và một số khu vực lân cận như Cần Giờ, Côn Đảo. Đề án này nhằm kết hợp các giải pháp hành chính và kỹ thuật như thành phố London đã làm, với mục tiêu giảm khí thải hiệu quả.

Các thành phố khác như Antwerp, Seoul, Lisbon, Rome, Haifa, Brussels và Thâm Quyến đều đã áp dụng các chiến lược tích hợp gồm phát triển hạ tầng cho xe đạp, mở rộng hệ thống giao thông công cộng, cải thiện cảnh quan đô thị và ưu tiên vận tải không khí thải. Các bài học này giúp TP.HCM xem xét bố trí làn đường riêng cho xe đạp trên các tuyến có vỉa hè rộng hơn 3m, đồng thời mở rộng dịch vụ này đến vùng đại học Thủ Đức, các quận mới và dọc các tuyến đường sắt đô thị.

Theo tính toán, thành phố dự kiến phát triển khoảng 5.000 xe đạp tại trung tâm trong giai đoạn đầu, nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại và hỗ trợ giao thông công cộng như xe buýt, đường sông và tàu điện ngầm khi các hệ thống này đi vào hoạt động. Trong giai đoạn từ 2026 đến 2030, TP.HCM đặt mục tiêu nâng tổng số xe đạp công cộng lên ít nhất 8.000 chiếc, đồng bộ với các biện pháp hạn chế phương tiện cá nhân và mở rộng ra toàn thành phố. Hệ thống này dự kiến được xây dựng bằng nguồn vốn xã hội hóa, không gây áp lực ngân sách địa phương, và đang nhận được sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp.

XE ĐẠP CÔNG CỘNG: TRÒ CHUYỆN TRẢI NGHIỆM CỦA GIỚI TRẺ

Dù vậy, thực tế cho thấy hệ thống xe đạp công cộng vẫn chủ yếu thu hút nhóm thanh niên, chủ yếu phục vụ nhu cầu trải nghiệm hơn là di chuyển sinh hoạt hàng ngày. Từ năm 2017, Sở GTVT (nay là Sở Xây dựng) đã từng thí điểm dịch vụ xe đạp tại trung tâm thành phố, nhưng do khảo sát thực tế và hạ tầng không đồng bộ, dự án nhanh chóng dừng hoạt động. Đại học Quốc gia TP.HCM cũng đã thử nghiệm dự án Easy Move với xe đạp năng lượng mặt trời dành cho sinh viên, nhưng sau đó cũng không duy trì.

Tháng 12.2021, mô hình xe đạp công cộng chính thức ra mắt tại trung tâm thành phố do công ty Trí Nam đầu tư. Tuy mở rộng phạm vi hoạt động, nhưng số lượng người dùng vẫn còn hạn chế và doanh nghiệp chưa thể đạt lợi nhuận do nhiều khó khăn về hạ tầng và thói quen di chuyển của người dân.

Chuyên gia nhận định, thách thức lớn nhất là hệ thống hạ tầng chưa đủ tốt: lòng đường nhỏ, chất lượng vỉa hè xuống cấp, tình trạng lấn chiếm chiếm dụng còn phổ biến. Thêm vào đó, khí hậu nóng nực, ô nhiễm môi trường khiến người dân còn e dè sử dụng xe đạp. Để thúc đẩy phát triển xe đạp, TP.HCM cần có các giải pháp đột phá, đặc biệt là xây dựng làn đường riêng hoặc ít nhất là ưu tiên cho xe đạp, cùng với việc xử lý triệt để các vấn đề về chiếm dụng lòng đường và vỉa hè.

TƯƠNG LAI CỦA XE ĐẠP Ở TP.HCM: PHẢI CÓ LÀN ĐƯỜNG RIÊNG

Trong bối cảnh chính sách hạn chế phương tiện xăng, xe đạp công cộng có tiềm năng trở thành phương tiện chủ đạo trong dài hạn; tuy nhiên, để thực hiện được điều này, cần thiết phải đầu tư mạnh về hạ tầng và thay đổi thói quen của người dân. Việc xây dựng làn đường riêng cho xe đạp là yếu tố quyết định giúp loại hình này trở nên an toàn, thuận tiện hơn, qua đó giảm thiểu sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân chạy bằng nhiên liệu hóa thạch.

Việc phát triển hệ thống xe đạp công cộng không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn góp phần làm cho không gian đô thị thêm xanh, sạch hơn. Các chuyên gia và lãnh đạo thành phố đều đồng lòng cho rằng, chỉ khi thay đổi cấu trúc hạ tầng và hành vi người dân, xe đạp mới thực sự trở thành phương tiện di chuyển chủ đạo trong tương lai không xa.