TIẾNG CHUÔNG NHÀ THỜ: SỨC MẠNH CỦA ÂM VANG KÍN ĐÁO GÂY DƯỚI LÒNG NGƯỜI
KHI ÁNH MẶT TRỜI CHIỀU CHIẾU, TIẾNG CHUÔNG NHÀ THỜ VẪN DÁNG CHIỀU TRÊN NGƯỜI DÂN VÙNG XUNG QUANH, như một lời mời gọi thiêng liêng, đánh thức tâm hồn và gắn kết cộng đồng. Trong khi đó, nghề kéo chuông thủ công vẫn giữ nguyên giá trị truyền thống, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, mang lại những âm thanh huyền diệu, chạm đến trái tim từng người.
KHÔNG CẦN QUÁ NHIỀU SỨC MẠNH, CHỈ CẦN KINH NGHIỆM VÀ CẢM NHẬN NHỊP ĐIỆU
Tại nhà thờ Thánh Nguyễn Duy Khang, quận Bình Thạnh, TP.HCM, một trong số ít nơi còn duy trì cách kéo chuông truyền thống, chúng tôi gặp ông Hồ Viết Hoàng, người hơn 13 năm gắn bó với nghề kéo chuông bằng tay. Ông chia sẻ: “Không phải cứ khỏe là kéo được chuông. Có lần tôi kéo mạnh quá, quả chuông dính luôn trên nóc, phải nhẩy lại mới xử lý được.” Đối với ông, để tạo ra một tiếng chuông ngân vang trọn vẹn, người kéo không cần sức mạnh quá lớn mà chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và cảm nhận nhịp điệu chính xác. Mỗi lần kéo, mỗi lần nhả dây đều phải tỉ mỉ, đúng thời điểm, để quả chuông đung đưa đúng nhịp, ngân vang đều đặn.
Ông kể thêm, ban đầu, nhiều người trong giáo xứ đảm nhiệm công việc này, nhưng tuổi tác cao, sức khỏe giảm sút, họ dần không còn đủ sức để giữ truyền thống này. Chính vì vậy, công việc thầm lặng này trở thành một nét đẹp đặc trưng của nhà thờ, góp phần giữ gìn giá trị văn hóa tinh thần.
TIẾNG CHUÔNG – LINH HỒN CỦA GIÁO XỨ
Chị Nguyễn Hoàng Trúc Mai, một giáo dân trẻ tuổi, nhấn mạnh: “Chúng tôi cảm nhận được ý nghĩa của tiếng chuông. Các hồi chuông vang lên linh hoạt, phù hợp với từng nghi thức phụng vụ, như lời mời gọi cộng đoàn hướng về lễ nghi, cầu nguyện.” Còn bà Hoàng Thanh, 77 tuổi, nhận xét: “Chuông máy thì đều, chuẩn như đã được lập trình sẵn. Nhưng chuông kéo bằng tay lại tự nhiên, có cảm xúc, gợi nhớ về ký ức xưa cũ, chính là linh hồn của giáo xứ.” Bà đã chứng kiến nhiều thế hệ giáo dân gắn bó với âm thanh huyền diệu này, xem nó như một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần.
CẤU TRÚC VÀ ÂM NHẠC CỦA CHUÔNG NHÀ THỜ
Theo nghiên cứu của ông Michel Nguyên Hạnh, chuông nhà thờ thường được treo theo phương đứng bằng quả lắc, khác với chuông chùa thường đánh theo phương ngang. Cấu tạo gồm đầu, vai, eo, vành và miệng, trong đó phần eo đóng vai trò quyết định tần số dao động chính xác, tạo nên âm cao độ đặc trưng. Chuông nhà thờ thường được đúc theo một trong bảy nốt nhạc trong thất cung: Đô, Rê, Mi, Fa, Sol, La, Si, với các nhà thờ từ 2 đến 6 chuông nhằm tạo thành khối âm đa dạng, phong phú, góp phần tạo nên không khí linh thiêng đặc trưng.
DẤU ẤN HƠN NỬA THẾ KỶ ĐÃ GẮN BÓ VỚI NHÀ THỜ THÁNH NGUYÊN DUY KHANG
Thành lập từ năm 1968, nhà thờ Thánh Nguyễn Duy Khang đã chứng kiến hơn nửa thế kỷ gắn bó của cộng đoàn giáo xứ. Được xây dựng trên mảnh đất linh thiêng từ thập niên 1950, qua nhiều giai đoạn, nơi đây vẫn giữ cách kéo chuông thủ công truyền thống, như một biểu tượng của sự bền bỉ và kính trọng di sản văn hóa. Quả chuông nặng hơn 100 kg trên đỉnh tháp vẫn ngân vang đều đặn mỗi ngày, nhấn mạnh nét đẹp truyền thống không thể thay thế bằng công nghệ mới. Giáo dân, từ già đến trẻ, đều xem tiếng chuông như linh hồn của nhà thờ, là biểu tượng thiêng liêng, gắn kết mọi người với nhau và với đức tin của mình.