THU NHẬP TRÊN 28,6 TRIỆU ĐỒNG/THÁNG MỚI PHẢI NỘP THUẾ: HẠN NGƯỠNG MỚI VÀ NHỮNG ĐIỂM ĐẶC BIỆT VƯỢT TRỘI

Từ năm 2026, hệ thống chính sách thuế thu nhập cá nhân tại Việt Nam sẽ có nhiều điều chỉnh đáng chú ý, trong đó đáng kể nhất là việc mở rộng các khoản được phép trừ chi phí y tế, giáo dục và đào tạo, cùng với việc nâng mức giảm trừ gia cảnh. Những thay đổi này sẽ ảnh hưởng lớn đến sức chịu đựng của người lao động cũng như cách xác định nghĩa vụ thuế của từng cá nhân.

CÁC KHOẢN ĐƯỢC TRỪ CHI PHÍ Y TẾ, GIÁO DỤC, ĐÀO TẠO ĐẾN 47 TRIỆU ĐỒNG/NĂM

Theo Nghị định 253/2026, kể từ năm 2026, người lao động sẽ được khấu trừ thêm chi phí y tế và giáo dục, đào tạo với tổng mức tối đa 47 triệu đồng mỗi năm. Trong đó, khoản chi khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế thuộc danh mục bảo hiểm y tế chi trả tối đa 23 triệu đồng/năm, còn chi phí giáo dục, đào tạo tại các cơ sở trong nước được giảm trừ tối đa 24 triệu đồng/năm. Các khoản này gồm học phí từ mầm non đến đại học, giáo dục nghề nghiệp và các khóa đào tạo kỹ năng.

Bên cạnh đó, mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm), còn mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc tăng từ 6,2 triệu đồng/tháng. Bộ Tài chính tính toán, một người có một người phụ thuộc đủ điều kiện hưởng các khoản giảm trừ này sẽ được khấu trừ khoảng 307,4 triệu đồng mỗi năm, gồm có: 186 triệu đồng giảm trừ cho bản thân, 74,4 triệu đồng cho người phụ thuộc, cộng thêm các khoản chi phí y tế và giáo dục.

Với con số này, người lao động sẽ bắt đầu phải nộp thuế khi thu nhập sau các khoản bảo hiểm bắt buộc vượt quá khoảng 28,63 triệu đồng/tháng. Đây là mức trần mới, thể hiện rõ nỗ lực của chính sách trong việc giảm bớt gánh nặng thuế cho đa số người dân.

THAY ĐỔI VỀ CHI PHÍ CÓ THỂ MIỄN, GIẢM TRƯỚC KHI TÍNH THUẾ

Các khoản được miễn hoặc giảm trước khi tính thuế cũng có nhiều điểm mới, như tiền ăn giữa ca, ăn trưa do doanh nghiệp chi cho người lao động. Trước đây, khoản chi này bị tính vào thu nhập chịu thuế nếu vượt 730.000 đồng/tháng, thì nay, mức trên đã nâng lên thành 1,2 triệu đồng/tháng. Khi doanh nghiệp trực tiếp tổ chức, mua suất ăn hoặc phát phiếu ăn, toàn bộ chi phí này không bị tính vào thu nhập chịu thuế.

Ngoài ra, các khoản trợ cấp thôi việc, mất việc vượt mức, nếu được quy định trong nội quy doanh nghiệp, cũng không bị tính thuế. Tiền lương, tiền công trong các kỳ nghỉ phép chưa sử dụng cũng được miễn thuế. Mức khấu trừ tối đa cho các khoản đóng góp quỹ hưu trí tự nguyện cũng nâng từ 1 triệu lên 3 triệu đồng mỗi tháng.

Ý kiến của TS Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và công nghệ Hà Nội, cho rằng việc bổ sung chi phí y tế, giáo dục, đào tạo vào danh mục giảm trừ là bước tiến lớn. Tuy nhiên, vẫn còn hạn chế về phạm vi và giới hạn mức trần chi phí, nhất là trong bối cảnh chi phí dịch vụ tư nhân ngày càng tăng cao. Ông kiến nghị mở rộng khoản chi này, miễn là người nộp thuế cung cấp đủ hồ sơ hợp lệ để chứng minh chi phí.

NGƯỠNG NGHIỄM CỦA CHÍNH SÁCH VỀ NGƯỜI PHỤ THUỘC VÀ HẠN MỨC THU NHẬP VÀO ĐỐI TƯỢNG KHẤU TRỪ

Thông tư 87/2026 đã nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc từ 1 triệu lên 3 triệu đồng/tháng, dựa trên tham chiếu chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2027-2030. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng mức này vẫn còn thấp so với thực tế sinh hoạt. TS Nguyễn Ngọc Tú đề xuất tăng ngưỡng này lên bằng mức giảm trừ gia cảnh hiện tại là 6,2 triệu đồng/tháng để đảm bảo tính công bằng và phản ánh đúng nhu cầu chi tiêu tối thiểu của người phụ thuộc.

Với mức thay đổi này, nhiều người sẽ giảm bớt gánh nặng thuế hơn, đặc biệt là các gia đình có nhiều người phụ thuộc hoặc có chi phí y tế, giáo dục lớn. Trong khi đó, chính sách mới cũng nâng ngưỡng khấu trừ đối với thu nhập vãng lai từ 2 triệu đồng lên 5 triệu đồng/lần, quy định này áp dụng cho các khoản trả lương, công tác phí, thù lao… từ tổ chức, cá nhân trả cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng ngắn hạn dưới 3 tháng.

TẠO DỰNG KHUNG KHẨU TRỪ CHO THU NHẬP TỪ TRÚNG THƯỞNG, NHẬN QUÀ, THỪA KẾ

Một điểm mới đáng chú ý là ngưỡng chịu thuế đối với thu nhập từ trúng thưởng, nhận quà tặng, thừa kế được nâng từ 10 triệu lên 20 triệu đồng. Điều này có nghĩa, phần vượt mức này mới chịu thuế 10%. Ví dụ, người trúng thưởng xổ số 50 triệu đồng trước đây phải nộp 4 triệu đồng thuế (50 triệu – 10 triệu) x 10%, nay chỉ nộp 3 triệu đồng (50 triệu – 20 triệu) x 10%. Thay đổi này giúp giảm số tiền người nộp thuế phải nộp trong các khoản nhận thưởng lớn.

Thu nhập từ quà tặng, thừa kế vượt 20 triệu đồng sẽ phải chịu thuế suất 10% trên phần vượt, căn cứ vào giá trị thị trường của tài sản tại thời điểm phát sinh thu nhập. Đối với nhà đất, giá trị được xác định theo bảng giá đất, hệ số điều chỉnh, phù hợp quy định pháp luật đất đai. Với chứng khoán, giá trị căn cứ vào giá tham chiếu trên sàn hoặc sổ sách công ty.

VỀ THU NHẬP TỪ CHUYỂN NHƯỢNG TÀI SẢN SỐ VÀ GIAO DỊCH GIA TRỊ GIA TĂNG

Lần đầu tiên, thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số, gồm các tài sản ảo, mã hóa, đã được quy định rõ ràng là khoản thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân với mức thuế suất 0,1%. Điều này góp phần hoàn thiện thể chế pháp lý trong lĩnh vực kinh tế số, phù hợp xu hướng phát triển công nghệ và thị trường mới nổi.

Chung quy, các chính sách mới này đều hướng đến việc cân đối giữa thu ngân sách và hỗ trợ người dân, đồng thời tạo ra hành lang rõ ràng hơn cho các cá nhân trong việc kê khai, nộp thuế, giảm thiểu các rủi ro về hành vi trốn thuế hoặc kê khai không đầy đủ. Nhiều điểm đã đạt được sự tiến bộ rõ rệt, song vẫn còn cần điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn ngày càng đa dạng của cuộc sống.