BỘ TRƯỞNG BỘ GD-ĐT NHẬN ĐỊNH VỀ VAI TRÒ VÀ Ý NGHĨA CỦA KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2026

Trước ngày diễn ra kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, ông Hoàng Minh Sơn, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhấn mạnh về tầm quan trọng của kỳ thi này đối với sự phát triển của giáo dục quốc gia. Ông khẳng định rằng kỳ thi ngày càng trở thành công cụ đáng tin cậy trong tuyển sinh đại học, khi các trường đại học ngày nay chủ yếu dựa vào kết quả kỳ thi để xét tuyển. Theo ông, đây là tín hiệu tích cực và năm nay, kết quả thi sẽ có vai trò còn quan trọng hơn nữa.

Bộ trưởng cũng chia sẻ về ý nghĩa của kỳ thi đối với các lĩnh vực phát triển chiến lược của đất nước. Đặc biệt, lần đầu tiên áp dụng Nghị định 179 về xét học bổng trong các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược dựa vào điểm thi môn toán, lý, hóa, sinh và tiếng Anh. Những chương trình đào tạo này đã được Bộ phê duyệt và xét tuyển bằng kết quả thi, góp phần xác định rõ năng lực của thí sinh trong các lĩnh vực quan trọng của quốc gia.

TỔNG QUAN VỀ CẤU TRÚC ĐỀ THI VÀ NGUYÊN TẮC ĐỀ RA

Dù là kỳ thi tốt nghiệp THPT, nhưng Bộ GD-ĐT vẫn hướng tới mục tiêu dùng đề thi để phản ánh đúng năng lực của thí sinh. Đề thi năm nay cấu trúc theo tỷ lệ 40-30-30: 40% câu hỏi nhận biết, 30% thông hiểu và 30% vận dụng, trong đó phần vận dụng cao chiếm khoảng 30%. Tỷ lệ này nhằm phân hóa rõ ràng năng lực của thí sinh và đảm bảo công bằng trong xét tuyển.

Chuyên gia của Cục Quản lý chất lượng cho biết rằng kỳ thi có ba mục tiêu chính. Thứ nhất, xét tốt nghiệp với mức độ phù hợp để đa số thí sinh hoàn thành yêu cầu cơ bản. Thứ hai, đánh giá toàn diện chất lượng giảng dạy, xếp loại học sinh theo các tiêu chí quốc gia. Thứ ba, phục vụ tuyển sinh đại học, cao đẳng, nhất là các ngành đòi hỏi năng lực cao như y dược hay kỹ thuật.

Về thực tế, các thầy cô đều nhận định rằng mức điểm 4-6 là bình thường đối với kỳ thi này. Tuy nhiên, để đạt điểm tối đa 9-10, thí sinh cần có tư duy và năng lực vượt trội nhằm cạnh tranh các trường top đầu. Các chuyên gia cho rằng, đề thi phải phân hóa hợp lý để đáp ứng ba mục tiêu trên một cách rõ ràng và công bằng.

Ý NGHĨA VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA KẾT QUẢ THI

Giáo sư Nguyễn Đình Đức từ Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh rằng, dù tỷ lệ tốt nghiệp cao, kỳ thi vẫn giữ vị trí trọng yếu. Ông cho rằng thi cử giúp học sinh ôn tập, hệ thống lại kiến thức, chuẩn bị hành trang vào đời. Đồng thời, kết quả thi là cơ sở quan trọng để các trường đại học tuyển sinh, giảm thiểu tốn kém và tạo điều kiện cho việc xét tuyển dựa trên nhiều phương thức khác nhau.

Hình ảnh của thí sinh và phụ huynh hồi hộp khi chờ kết quả thi luôn là hình ảnh đặc trưng của mỗi kỳ thi tốt nghiệp. Các chuyên gia cũng tin rằng, phổ điểm thi phản ánh đúng năng lực học sinh, qua đó giúp các ngành giáo dục, địa phương có những điều chỉnh phù hợp, nâng cao chất lượng dạy và học.

PHẢN ỨNG VÀ TRANH LUẬN VỀ MỤC TIÊU “2 TRONG 1”

Lịch sử cải cách thi cử cho thấy, vấn đề tổ chức và mục tiêu của kỳ thi còn nhiều tranh cãi. Từ năm 2014, tên gọi từ “tốt nghiệp THPT” chuyển sang “thi THPT quốc gia” với các môn thi giảm thiểu, nhưng các vụ bê bối về sửa điểm năm 2018 đã làm thay đổi định hướng. Sau đó, kỳ thi trở lại nhiệm vụ chính là xét tốt nghiệp từ năm 2019, đồng thời các trường bắt đầu tự chủ hơn trong tuyển sinh.

Chuyên gia Đặng Tự Ân nhấn mạnh rằng, chương trình giáo dục mới tập trung phát triển phẩm chất và năng lực người học. Tuy nhiên, việc dựa quá nhiều vào kết quả của một kỳ thi duy nhất gây ra những hạn chế trong đánh giá toàn diện quá trình học tập của học sinh. Ông đề xuất xây dựng hệ thống đánh giá mới, nhân văn hơn, phù hợp với mục tiêu phát triển phù hợp của giáo dục Việt Nam.

ĐỀ ÁN VÀ VẤN ĐỀ CỦA VIỆC KẾT HỢP KỲ THI TỐT NGHIỆP VÀ TUYỂN SINH

Trong quá trình đổi mới, các chuyên gia đều ý kiến rằng việc gắn kết kỳ thi tốt nghiệp với tuyển sinh đại học cần phải thận trọng. Các chứng cứ rõ ràng cho thấy, tổ chức một đề thi chung vừa đáp ứng nhiệm vụ tốt nghiệp, vừa tuyển sinh đại học đòi hỏi khâu ra đề, chấm thi vô cùng phức tạp và khó khăn, nhất là khi các tiêu chuẩn về trung thực còn nhiều bất cập.

Các vụ việc tiêu cực trong khâu chấm thi, đặc biệt trong các địa phương, là bài học cảnh tỉnh về sự cần thiết của minh bạch, nghiêm ngặt trong tổ chức kỳ thi.

KẾT LUẬN ĐÔI KHI VÀNH ĐÁNH GIÁ TỔNG THỂ

Những ý kiến của các chuyên gia, nhà quản lý đều chung khẳng định rằng, chủ trương xây dựng hệ thống đánh giá toàn diện, nhân văn, bền vững là hướng đi đúng đắn cho giáo dục Việt Nam. Việc một kỳ thi tốt nghiệp có thể đủ tin cậy, đủ phân hóa phù hợp để chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao là mục tiêu quan trọng hàng đầu. Đó cũng chính là cách để tạo ra một nền giáo dục phát triển thực chất, đúng hướng trong tương lai.