ZONA THẦN KINH: BỆNH CHƯA BAO GIỜ CHỈ GẶP Ở NGƯỜI GIÀ, NGUY HIỂM ĐẾN TÁC ĐỘNG VƯỢT NGOÀI GIÁC QUAN ĐIỂU

Nhiều người vẫn nghĩ zona thần kinh (giời leo) chỉ gặp ở người lớn tuổi, và chỉ khi xuất hiện các chùm mụn nước hoặc đóng vảy thì mới được coi là mắc bệnh. Thậm chí, nhiều người còn xem những nốt phồng rộp đã lành là đã khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình hình đang có những chuyển biến đáng báo động, đặc biệt trong giới trẻ.

PHIÊN BẢN MỚI CỦA CĂN BỆNH KHÁ PHỔ BIẾN Ở NGƯỜI TRẺ

Trong những năm gần đây, các bác sĩ nhận thấy số ca mắc zona thần kinh ở nhóm tuổi 20-40 tăng rõ rệt. Đặc biệt là dân văn phòng, những người thường xuyên thức khuya, làm việc căng thẳng, áp lực cao, có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với trước. Bệnh không chỉ gây tổn thương về mặt da mà còn tiềm ẩn nguy cơ đau thần kinh dai dẳng, kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sau khi vùng da lành vết thương.

CĂN NGHĨA VỤ CỦA VIRUS GÂY BÊNH THỦY ĐẬU VỐN CÓ THỂ KÍCH HOẠT TRỞ LẠI

Zona thần kinh là do virus Varicella-zoster, cũng chính là tác nhân của bệnh thủy đậu gây ra. Sau khi khỏi bệnh, virus không hoàn toàn biến mất mà nằm im lặng trong các hạch thần kinh trong nhiều năm hoặc thậm chí hàng chục năm. Khi hệ miễn dịch suy giảm, virus có khả năng hoạt động trở lại, di chuyển theo dây thần kinh gây viêm và tạo thành các tổn thương nổi bật trên da cùng cơn đau dữ dội. Đây phản ánh rõ ràng sự suy yếu của hệ miễn dịch, gây mất kiểm soát virus.

DẤU HIỆU BÁO TRƯỚC KHI NỔI MỤN NƯỚC

Các bác sĩ cảnh báo rằng bệnh zona thần kinh thường làm người bệnh nhầm lẫn do triệu chứng ban đầu khá giống các bệnh lý thông thường. Đặc trưng là các triệu chứng thường chỉ xuất hiện một bên cơ thể, ít khi hai bên cùng lúc.

1. Đau rát hoặc đau như kim châm một bên cơ thể

Triệu chứng phổ biến nhất là cảm giác đau rát, nóng bỏng hoặc đau nhói như kim châm tại vùng ngực, lưng, bụng hoặc mặt, mà không có tổn thương rõ ràng trên da. Chỉ cần quần áo cọ xát nhẹ cũng khiến cơn đau tăng lên.

2. Tê bì, ngứa hoặc có cảm giác bò dưới da

Nhiều người không đau dữ dội nhưng cảm nhận da tê bất thường, ngứa dai dẳng, căng tức hoặc có cảm giác như côn trùng đang bò dưới da. Các dấu hiệu này thường xuất hiện trước vài ngày ban đỏ và mụn nước.

3. Sốt nhẹ, mệt mỏi như cảm cúm

Khi virus bắt đầu hoạt động mạnh, người bệnh có thể sốt nhẹ, cảm giác khó chịu toàn thân, mệt mỏi, giảm tập trung hoặc buồn ngủ. Nhiều nhầm là cảm lạnh thông thường nên chủ quan bỏ qua các dấu hiệu sớm.

4. Đau kéo dài, không rõ nguyên nhân

Không ít trường hợp đau âm ỉ vùng ngực, lưng, vai hoặc bụng mà không rõ nguyên nhân, tới khi nổi mụn nước mới được chẩn đoán là zona thần kinh.

TẠI SAO NGƯỜI TRẺ NGÀY CÀNG MẮC ZONA THẦN KINH?

Chuyên gia nhận định rằng virus không trở nên nguy hiểm hơn, mà lối sống hiện đại khiến hệ miễn dịch của nhiều người trẻ bị suy giảm. Thức khuya kéo dài, thiếu ngủ làm giảm khả năng chống virus, tạo điều kiện cho virus Varicella-zoster tái hoạt động. Căng thẳng kéo dài, stress và áp lực công việc làm giảm hoạt động của hệ miễn dịch, trong khi chế độ sinh hoạt không đều, quá tải hoặc thiếu vận động khiến cơ thể dễ tổn thương. Bên cạnh đó, các đợt chuyển mùa, cảm cúm hoặc nhiễm trùng tạm thời cũng khiến sức đề kháng giảm sút, tạo điều kiện lý tưởng cho virus hoạt động trở lại.

“72 GIỜ VÀNG” – CHÌA KHÓA ĐÁNG TIẾC ĐỊNH MỨC HIỆU QUẢ

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, khi xuất hiện các dấu hiệu đau rát một bên cơ thể kèm ban đỏ hoặc mụn nước, người bệnh cần đi khám càng sớm càng tốt. Điều trị bằng thuốc kháng virus trong vòng 72 giờ đầu (“thời gian vàng”) có thể giúp hạn chế virus nhân lên, rút ngắn thời gian mắc bệnh, giảm thiểu tổn thương thần kinh và nguy cơ đau thần kinh kéo dài sau này. Trong thời gian điều trị, người bệnh cần giữ vùng da sạch sẽ, giữ khô, tránh chọc vỡ mụn nước, mặc quần áo rộng, tránh cọ xát.

ZONE THẦN KINH CÓ LÂY NHIỄM KHÔNG?

Zona thần kinh không lây trực tiếp như bệnh thủy đậu, nhưng dịch chứa virus trong các mụn nước có thể lây truyền cho người chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm vaccine phòng thủy đậu, gây bệnh thủy đậu thay vì zona. Do đó, người bệnh cần hạn chế tiếp xúc gần với phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh, người suy giảm miễn dịch, và không dùng chung đồ dùng cá nhân cho đến khi vết thương lành hoàn toàn.

PHÒNG NGỪA ZONA THẦN KINH – GIẢI PHÁP TỐI ƯU

Tiêm vaccine phòng zona thần kinh là cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ gặp phải bệnh và các biến chứng liên quan. Tại Việt Nam, vaccine được khuyến cáo cho người từ 50 tuổi trở lên và các nhóm có nguy cơ cao theo chỉ định của bác sĩ. Ngoài ra, duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh bằng cách ngủ đủ 7-8 tiếng, ăn uống cân đối, tập thể thao đều đặn ít nhất 150 phút mỗi tuần, quản lý căng thẳng, kiểm soát tốt các bệnh nền như đái tháo đường, bệnh mạn tính hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch cũng rất quan trọng.

Zona thần kinh không chỉ đơn thuần là bệnh ngoài da, mà là dấu hiệu cảnh báo về khả năng suy yếu của hệ miễn dịch. Hiểu rõ các triệu chứng sớm, quan tâm tới chế độ sinh hoạt và tiêm phòng đúng cách giúp bảo vệ chính mình khỏi những cơn đau dai dẳng, khó chịu của căn bệnh này.