HÀ NỘI ĐỐI MẶT VỚI NHỮNG VẤN ĐỀ CẬN TAY VỚI NHÀ Ở CÔNG VỤ TRONG DỰ THẢO LUẬT MỚI

Sáng ngày 15.7, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã tổ chức hội nghị phản biện xã hội về dự thảo luật Nhà ở (sửa đổi). Chủ trì cuộc họp có bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó chủ tịch – Tổng thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; cùng với Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh.

BÀ RỘN VỀ MỤC ĐÍCH SỬA ĐỔI LUẬT NHÀ Ở

Theo lời bà Hà Thị Nga, việc sửa đổi luật Nhà ở nhằm hiện thực hóa các chủ trương của Đảng, đồng thời khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn. Mục đích là xây dựng một khung pháp lý đồng bộ, ổn định, khả thi nhằm thúc đẩy công tác phát triển, quản lý và sử dụng nhà ở trong giai đoạn mới.

NHỮNG VẤN ĐỀ NGHỆ THUẬT VỀ NHÀ CÔNG VỤ: THẬT KHÔNG ĐƠN GIẢN

Trong phần góp ý về quy định nhà ở công vụ, TS Nguyễn Văn Pha, nguyên Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ, phản ánh rằng hiện tại tồn tại nhiều loại nhà như nhà phố cũ của thời kháng chiến, do nhà nước phân phối cho cựu cán bộ, giờ đây nhiều nhà vẫn còn người ở mà không còn liên quan đến công vụ.

Ông Pha nhấn mạnh có thực trạng nhiều người sống trong nhà công vụ nhưng không đúng mục đích, thậm chí có bộ trưởng vẫn ở nhà riêng nhưng vẫn cư trú trong nhà công vụ. Các lý do tồn tại của vấn đề gồm ý thức hạn chế trong sử dụng và các quy định luật pháp còn thiếu rõ ràng, thiếu cơ chế kiểm tra, xác định cũng như chế tài đủ mạnh để thu hồi nhà đúng hạn. Đồng thời, việc công khai danh sách người thuê và tình trạng sử dụng chưa được quy định rõ ràng.

Ông chia sẻ thực trạng ở các địa phương như Lâm Đồng, Bình Thuận, Đắk Nông, nhiều nhà công vụ đã trở nên phức tạp khi nhiều cán bộ phải chung sống trong các căn nhà cũ kỹ, không còn phù hợp, buộc phải thuê ngoài. Trong đó, nhiều đơn vị bố trí 5-6 người trong một nhà, dẫn đến khó khăn trong quản lý.

Với thực trạng này, ông Pha đề xuất luật cần quy định rõ ràng hơn về hỗ trợ kinh phí thuê nhà cho đối tượng chưa có nhà hoặc khó khăn, nhất là các cán bộ, nhân viên trong diện được thuê nhà công vụ trong trường hợp nhà công vụ chưa được bố trí kịp thời.

NHÀ CÔNG VỤ: KHÔNG PHẢI CHO LÀ CHẾ ĐỘ PHÚC LỢI

Nguyên Phó chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ còn nhấn mạnh điểm mới trong dự thảo luật là mở rộng phạm vi đối tượng thuê nhà công vụ, gồm các nhóm như cán bộ điều động, luân chuyển, giáo viên, bác sĩ vùng khó khăn và các nhà khoa học làm nhiệm vụ quốc gia. Ngoài ra, luật cũng cho phép mua hoặc thuê nhà thương mại để làm nhà công vụ, đồng thời quy định chặt chẽ hơn về việc thu hồi nhà.

Kinh nghiệm quốc tế từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc cho thấy xu hướng hạn chế đối tượng nhà công vụ chỉ còn tập trung vào những trường hợp thực sự cần thiết, xem đây là điều kiện hỗ trợ công vụ chứ không phải hình thức phúc lợi hay ưu đãi. Các quốc gia còn áp dụng các chế tài nghiêm khắc đối với hành vi chậm trả hoặc chiếm dụng nhà công vụ trái phép.

Ông Pha đề nghị dự thảo luật cần làm rõ điều kiện thuê nhà, đặc biệt là quy định về tình trạng “đã có nhà nhưng quá xa nơi làm việc”, để tránh tính mơ hồ. Đồng thời, khẳng định rằng “nhân tài” trong lĩnh vực này cần có một định nghĩa rõ ràng để minh bạch, tránh cơ chế xin-cho không rõ ràng. Về giá thuê nhà, ông cho rằng giá này chưa phản ánh đúng giá trị thị trường và việc hỗ trợ quá rộng sẽ tạo ra chênh lệch đáng kể. Do đó, cần có cơ chế kiểm soát chi tiết và công khai danh sách người thuê.

Ngoài ra, ông đề xuất chuyển đổi nhà công vụ dư thừa thành nhà ở xã hội hoặc nhà cho thuê nhằm giảm thiểu lãng phí, đồng thời khuyến khích xã hội hóa như hình thức hợp tác công tư (PPP), để các doanh nghiệp xây dựng nhà rồi cho Nhà nước thuê lại, hạn chế áp lực ngân sách công.

Tổng thể, các ý kiến đều nhấn mạnh rằng nhà công vụ không nên coi là chế độ phúc lợi phổ biến, cần có quy chuẩn rõ ràng và kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong việc quản lý nguồn lực nhà ở phục vụ công vụ của đất nước.