RỐI LOẠN TÂM THẦN TRẺ HÓA: CẬN CẢNH GÁNH NẶNG NGÀY CÀNG LỚN TRÊN GƯƠNG MẶT XÃ HỘI

Ngày 18.7.2026, Báo Thanh Niên đã phản ánh ý kiến của PGS-TS-BS Nguyễn Thị Ngọc Dung, Chủ tịch Hiệp hội Y học TP.HCM, tại Hội nghị khoa học thường niên về sức khỏe tâm thần. Bà nhấn mạnh rằng gánh nặng các vấn đề về tâm thần đang tăng nhanh trong bối cảnh xã hội liên tục biến động, áp lực công việc và cuộc sống ngày càng lớn, đồng thời lối sống của giới trẻ thay đổi mạnh mẽ và nhanh chóng. Các rối loạn như lo âu, trầm cảm, căng thẳng kéo dài đang trở thành chuyện phổ biến và đặc biệt trẻ hóa hơn.

Theo thông tin từ Chủ tịch Hiệp hội Y học TP.HCM, tại Việt Nam hiện có khoảng 15% dân số, tương đương hơn 15 triệu người, mắc ít nhất một trong 10 rối loạn tâm thần phổ biến. Trong đó, tỷ lệ trầm cảm là 2,8%, rối loạn lo âu 2,6%, tâm thần phân liệt 0,4%, và lạm dụng chất gây nghiện từ 4 đến 5%.

Thức khuya lướt mạng, theo nhiều người trẻ, là nguyên nhân chính gây ra các vấn đề tâm thần. Phạm Thị Vân, 35 tuổi, chia sẻ rằng cô từng bị stress kéo dài, phải nghỉ việc và dùng thuốc trong hai tháng vì quá áp lực. Vân cho biết áp lực đến từ công việc, kỳ vọng của gia đình và sự so sánh với bạn bè đã ảnh hưởng tiêu cực tới tâm lý của cô. Cô cảnh báo rằng việc dành quá nhiều thời gian trực tuyến, thiếu giao tiếp xã hội trực tiếp, dẫn đến thiếu ngủ, rối loạn giấc ngủ và dễ rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm.

Trong khi đó, Lê Minh, 22 tuổi, cho biết sau khi tốt nghiệp và đi làm, anh phải đối mặt với áp lực cao hơn mong đợi. Để giữ cân bằng tinh thần, Minh thường dành cuối tuần gặp gỡ bạn bè, bên gia đình, và viết nhật ký để theo dõi cảm xúc, từ đó điều chỉnh tâm trạng tích cực.

Nguyễn Đặng Thu Uyên, sinh viên Trường ĐH Tài chính – Marketing, nhận định rằng giới trẻ hiện nay dễ rơi vào trạng thái lo âu vì quá lo lắng về tương lai, công việc, kỳ vọng gia đình và so sánh bản thân với bạn bè. “Chúng mình lo lắng không kiếm được công việc ổn định, không phù hợp mong đợi của cha mẹ, thua kém bạn bè, từ đó tạo ra áp lực tự thân,” Uyên chia sẻ.

LÀM GÌ ĐỂ PHÒNG TRÁNH CÁC RỐI LOẠN TÂM THẦN?

Theo bác sĩ Đặng Trần Khang, Trưởng khoa Sức khỏe tâm thần Bệnh viện Quân y 175 TP.HCM, các vấn đề như trầm cảm, lo âu, rối loạn giấc ngủ và khả năng thích nghi kém của người trẻ ngày càng phổ biến do tác động của mạng xã hội, kỳ vọng học tập, gánh nặng tài chính, cùng với sự “cô lập” khi chìm đắm trong thế giới ảo. Thói quen thức khuya, dùng điện thoại thường xuyên cũng làm rối loạn đồng hồ sinh học, gây thiếu ngủ kéo dài.

Bác sĩ Khang cảnh báo rằng các nguyên nhân khác bao gồm áp lực về thành tích, thi cử, còn những bình luận tiêu cực trên mạng xã hội hay lối sống tiêu cực cũng góp phần khiến giới trẻ dễ mắc rối loạn tâm thần. Để phòng ngừa, ông khuyến cáo nên xây dựng lối sống lành mạnh: nghỉ ngơi hợp lý, ngủ đủ 7-8 tiếng, tập thể dục, tham gia hoạt động xã hội, duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối.

Trong khi đó, BS.CKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, cho biết số người trẻ mắc các dạng rối loạn lo âu, trầm cảm và căng thẳng kéo dài đang gia tăng. Nguyên nhân do áp lực học tập, công việc, tài chính, cùng lối sống hiện đại như thức khuya, ít vận động, dùng mạng xã hội quá nhiều và so sánh bản thân với người khác. Sau đại dịch COVID-19, các vấn đề này càng rõ rệt hơn.

Bác sĩ Khanh nhấn mạnh, rối loạn lo âu hay trầm cảm không phải là biểu hiện của sự yếu đuối mà là bệnh lý cần phát hiện và điều trị sớm. Nếu cảm thấy buồn bã, lo lắng, mất ngủ, mất hứng thú kéo dài trên hai tuần, ảnh hưởng đến cuộc sống học tập, công việc hoặc các mối quan hệ, người trẻ cần chủ động tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ. Phát hiện sớm sẽ giúp giảm thiểu các hậu quả tiêu cực, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm gánh nặng cho xã hội.

Các chuyên gia khuyên rằng để phòng tránh, mỗi người nên quan tâm chăm sóc sức khỏe tinh thần như chăm sóc thể chất: hạn chế rượu bia, chất kích thích, giảm thời gian sử dụng điện thoại và mạng xã hội; dành nhiều thời gian bên gia đình, bạn bè cùng các hoạt động yêu thích. Không ngại chia sẻ những khó khăn tâm lý để được giúp đỡ kịp thời cũng là chìa khóa giữ gìn sức khỏe tinh thần trong thế giới ngày càng phức tạp hiện nay.