BỘ TƯ PHÁP ĐỀ XUẤT ĐIỀU CHỈNH LỚN VỀ HỆ THỐNG CƠ QUAN ĐIỀU TRA HỒI SINH NĂM MỚI

Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự án luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất nhiều thay đổi quan trọng nhằm hoàn thiện tổ chức, bộ máy của cơ quan điều tra phù hợp với tổ chức mới của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng. Mục tiêu của dự thảo là phân định rõ và bảo đảm tính độc lập, khách quan giữa hoạt động điều tra, công tố và xét xử.

MỘT SỐ ĐIỂM NỔI BẬT TRONG DỰ THẢO

Bộ Công an đề xuất không còn quy định về cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, đồng thời bỏ cơ quan cảnh sát điều tra cấp huyện, giao trách nhiệm này cho Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết về tổ chức và bộ máy của từng ngành. Đặc biệt, thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện KSND tối cao sẽ được chuyển sang cho Cơ quan An ninh điều tra của Bộ Công an.

Các cơ quan cảnh sát điều tra cấp tỉnh sẽ tiếp tục tiến hành điều tra các vụ án hình sự thuộc thẩm quyền của tòa án nhân dân (TAND), theo quy định từ chương XIV đến chương XXIV của Bộ luật Hình sự, phù hợp với mô hình tổ chức mới. Đồng thời, dự thảo cũng đưa ra sửa đổi về thẩm quyền của cơ quan điều tra trong quân đội, nhằm loại bỏ Cơ quan điều tra của Viện kiểm sát Quân sự Trung ương.

Bộ Công an nhấn mạnh rằng việc tổ chức nhiều cơ quan điều tra trong các bộ ngành dẫn tới tình trạng cồng kềnh, chồng chéo về chức năng và thẩm quyền. Do đó, sửa đổi lần này nhằm phân định rõ hơn các chức năng điều tra, truy tố và xét xử, góp phần nâng cao hiệu quả, tránh trùng lặp và đảm bảo hoạt động của hệ thống tư pháp được thống nhất hơn.

DỰ THẢO SỬA ĐỔI CÓ GÌ ĐẶC BIỆT?

Hiện hành, luật quy định Cơ quan điều tra của Viện KSND tối cao có thẩm quyền điều tra các tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, tội phạm về tham nhũng, chức vụ liên quan đến hoạt động tư pháp xảy ra trong các cơ quan như tòa án, viện kiểm sát, cơ quan thi hành án hoặc người có thẩm quyền. Dự thảo lần này hướng tới loại bỏ quyền điều tra của cơ quan này, giao toàn bộ thẩm quyền cho Cơ quan An ninh điều tra của Bộ Công an.

Trong phần mở rộng, dự thảo đề xuất bổ sung quy định nguyên tắc về xác định thẩm quyền điều tra. Trong trường hợp trong quá trình điều tra phát hiện hành vi phạm tội khác không thuộc thẩm quyền của cơ quan điều tra, thì sẽ quyết định điều tra toàn bộ vụ án trong các trường hợp cụ thể để đảm bảo hoạt động điều tra diễn ra thống nhất, không bị gián đoạn.

Ngoài ra, trong các vụ án tội phạm xảy ra ở nhiều địa phương hoặc qua không gian mạng, cơ quan điều tra nơi phát hiện tội phạm sẽ có thẩm quyền điều tra toàn bộ hành vi phạm tội đó, nhằm đảm bảo sự khách quan, toàn diện của quá trình điều tra.

Dự kiến, dự thảo luật sửa đổi sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại kỳ họp thứ hai của khóa XVI, nhằm thúc đẩy tiến trình cải cách hệ thống cơ quan điều tra, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy tư pháp.