Sau 11 NĂM CHIẾN KHÁNG OAN, 6 CỰU CHIẾN BINH VẬN ĐỘNG MẠNH MẼ TRƯỚC PHÁP LUẬT
Trong suốt hơn một thập kỷ, vụ án liên quan đến 6 cựu chiến binh bị truy tố về hành vi hủy hoại rừng vẫn tiếp tục thu hút sự chú ý của dư luận, đặc biệt qua các lần xét xử sơ thẩm, phúc thẩm và giám đốc thẩm. Vừa mở lại phiên tòa sơ thẩm lần thứ 3 vào ngày 27 và 28.1 tại TAND khu vực 6 – tỉnh Lâm Đồng, vụ án này tiếp tục gây tranh cãi về tính hợp pháp của các căn cứ buộc tội cũng như khả năng còn có rừng để các cựu chiến binh này gây thiệt hại.
KHAI GÌ TẠI TÒA?
Theo hồ sơ, vụ việc bắt đầu từ đầu năm 2015 tại cuộc họp của Chi hội Cựu chiến binh thôn 6 (xã Trường Xuân, H.Đắk Song, Đắk Nông cũ), ông Đỗ Mạnh Hùng – chi hội trưởng – đề nghị phát quang khu đất rừng sản xuất vì cho rằng đã không còn rừng thực sự. Sau đó, trong các ngày của tháng 1 và tháng 4 năm đó, các hội viên chặt cây bụi, dây leo cùng một số cây gỗ có đường kính nhỏ để chuẩn bị đốt.
Kết luận giám định năm 2015 của giám định viên Huỳnh Văn Triệu xác định diện tích rừng bị hủy hoại là 0,98ha, gây thiệt hại hơn 53 triệu đồng. Tuy nhiên, các bị cáo khẳng định, trước khi phát quang, khu đất này không còn rừng, đề nghị tòa xét xử khách quan.
Trong phiên tòa, nhiều nhân chứng khai rằng khu vực này đã bị chặt phá từ trước, xung quanh là rẫy cà phê, hồ tiêu của người dân. Các cựu chiến binh đều giữ nguyên quan điểm trong lời kêu oan, cho rằng họ không phạm tội và hậu quả thiệt hại là không rõ ràng.
KHÔNG CÓ RỪNG ĐỂ HỦY HOẠI?
Trong quá trình điều tra, nhiều câu hỏi chưa được trả lời thỏa đáng. Các cá nhân liên quan như UBND phường Bắc Gia Nghĩa, giám định viên đều vắng mặt hoặc không cung cấp lời khai rõ ràng. Đại diện luật sư các bị cáo liên tục chỉ ra sự bất nhất về diện tích thiệt hại: khi là 0,98 ha, lúc chỉ 0,8 ha, rồi 0,78 ha. Luật sư Nguyễn Thanh Huy của Hội luật sư tỉnh Lâm Đồng đặt vấn đề về căn cứ xác định cuối cùng.
Trong phần xét hỏi, điều tra viên chỉ đáp “đã làm việc và phân tích trong hồ sơ” mà không cung cấp câu trả lời cụ thể về nội dung này. Các luật sư cũng chỉ rõ việc nhiều kết luận giám định khác nhau làm rõ sự mơ hồ trong cáo trạng.
KẾT LUẬN VỀ THIỆT HẠI VÀ CƠ SỞ PHÁP LUẬT
Sau nhiều lần sơ thẩm, phúc thẩm đều tuyên phạt các bị cáo từ 6 đến 7 tháng tù, các luật sư đề nghị xem xét lại dựa trên kết quả giám định mới nhất của Bộ NN-PTNT năm 2022, xác định khó có thể giám định chính xác ranh giới, diện tích thiệt hại hay giá trị. Như luật sư Nguyễn Thái Bình – Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư tỉnh Lâm Đồng – nhận định, việc dựa vào kết luận cũ không còn phù hợp khi kết luận mới cho thấy không thể xác định rõ thiệt hại.
Bên cạnh đó, nội dung vụ án còn đặt ra câu hỏi về việc căn cứ tiêu chí xác định rừng để truy tố. Theo các quy định pháp luật, để xử lý hình sự, diện tích thiệt hại phải vượt 5.000 m2, trong khi các kết luận trước đều đề cập đến 4.000 m2 hay chưa rõ ràng về diện tích quá trình phát quang.
ĐÒI CÔNG LÝ TỪ VĂN BẢN VÀ NĂNG LỰC PHÁP LUẬT
Trước các bằng chứng và lập luận, các luật sư vẫn khẳng định các bị cáo không phạm tội dựa trên luật pháp hiện hành, đặc biệt dựa vào kết luận giám định năm 2022 của Bộ NN-PTNT – kết luận xác định không thể khẳng định rõ ranh giới hay thiệt hại. Các luật sư cũng phản đối việc dựa vào kết luận cũ từng bị cấp giám đốc thẩm tuyên là vi phạm tố tụng.
Các bên cũng đặt câu hỏi về các nội dung còn bỏ ngỏ như lý do tại sao khu vực xảy ra vụ việc lại là đất rẫy của người dân trong khi theo quy định, nếu diện tích thiệt hại đạt hoặc vượt 5.000 m2 mới khởi tố hình sự. Thêm nữa, cơ quan tố tụng cần chứng minh rõ thiệt hại thực tế về số lượng, khối lượng cây gỗ bị chặt, điều mà các luật sư cho là chưa rõ ràng.
CẦU NGUYỆN CHO SỰ CÔNG BẰNG
Trong bối cảnh các lần xét xử trước chỉ ra nhiều điểm bất hợp lý, ngày 30.1 tới đây, TAND khu vực 6 sẽ đưa ra phán quyết cuối cùng về vụ án này. Các luật sư bào chữa và người liên quan hy vọng tòa sẽ xem xét toàn diện, đúng quy định pháp luật, tránh gây oan sai cho các bị cáo, đồng thời đảm bảo tính khách quan của quá trình tố tụng.
Trong khi đó, từ năm 2016 đến nay, các bị cáo vẫn kiên trì kêu oan, gửi đơn kiến nghị nhiều nơi, mong muốn công lý được thực thi dựa trên pháp luật và thực tế khách quan của vụ việc. Chủ tịch Hội cựu chiến binh Việt Nam, nguyên thứ trưởng Bộ Quốc phòng, còn trực tiếp gửi thư đề nghị lãnh đạo các cơ quan chức năng xử lý công bằng, tránh bỏ lọt tội phạm oan.