Phạt hàng trăm triệu đồng, tịch thu vàng trang sức không rõ nguồn gốc: Nguy cơ tiềm ẩn từ thị trường vàng Việt Nam

Nhiều tiệm vàng bị phạt hàng trăm triệu, tịch thu hàng hóa không rõ nguồn gốc

Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM vừa công bố kết quả kiểm tra chuyên đề về hoạt động kinh doanh vàng và trang sức trên địa bàn. Các đơn vị kiểm tra đã phát hiện nhiều hành vi vi phạm liên quan đến bán hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, dẫn tới xử phạt hành chính và tịch thu hàng trăm triệu đồng giá trị hàng hóa. Cụ thể, Đội Quản lý thị trường số 19 và 22 kiểm tra 12 cơ sở, tịch thu hơn 300 triệu đồng hàng hóa không nhãn mác, không rõ nguồn gốc; tổng số tiền nộp vào ngân sách hơn 700 triệu đồng. Đội số 5 xử lý 3 doanh nghiệp với giá trị vi phạm hơn 135 triệu đồng, số tiền phạt là 210 triệu đồng; còn đội số 9 truy tố 9 tổ chức với mức xử phạt 506 triệu đồng và thu giữ hàng trăm triệu đồng hàng hóa không rõ nguồn gốc.

Các đợt kiểm tra liên tiếp đã cho thấy nguy cơ ảnh hưởng lớn đến người tiêu dùng cũng như thị trường vàng trong nước. Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM dự kiến sẽ tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác và kinh doanh vàng. Trong kế hoạch cuối năm 2025, cơ quan này đặt mục tiêu kiểm tra 180 tiệm vàng nhằm ngăn chặn tình trạng bán hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc.

Ngoài quản lý thị trường, Cục Thuế cũng đang phối hợp chặt chẽ để phát hiện các thủ đoạn tinh vi trong kinh doanh kim loại quý. Nhiều cá nhân lập các doanh nghiệp để che giấu doanh thu, bán vàng, bạc qua các hình thức không xuất hóa đơn, yêu cầu thanh toán tiền mặt hoặc dùng tài khoản cá nhân để giao dịch. Những hành vi này gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước và làm sai lệch doanh thu thực tế của các doanh nghiệp.

Chống thất thoát nguồn nguyên liệu vàng

Tình trạng các tiệm vàng tạm dừng hoạt động hoặc không trưng bày sản phẩm do khó chứng minh nguồn gốc nguyên nhân từ việc thiếu quy định rõ ràng về huy động, mua bán vàng nguyên liệu trong nước. Ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ kim hoàn đá quý TP.HCM, cho biết nhiều doanh nghiệp đã gặp khó khăn trong chứng minh nguồn gốc các nguyên liệu, dẫn đến vi phạm pháp luật hoặc phải đóng cửa tạm thời. Một số doanh nghiệp còn lập công ty mới để hợp pháp hóa hoạt động kinh doanh, tránh bị xử phạt.

Các cơ quan chức năng như NHNN chi nhánh khu vực 2 đã gửi công văn nhắc nhở các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vàng trang sức mỹ nghệ cần đảm bảo đầy đủ giấy tờ nguồn gốc vàng nguyên liệu. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nguyên nhân cốt lõi của vấn đề là thiếu quy định rõ ràng của Chính phủ về việc huy động và mua bán vàng trong nước để sản xuất, chế biến. Hiệp hội Kinh doanh vàng VN kiến nghị sớm ban hành hướng dẫn và cơ chế cụ thể để doanh nghiệp có thể nhập khẩu nguyên liệu vàng hợp pháp, thuận tiện hơn, hạn chế rủi ro pháp lý.

Nguyên liệu khan hiếm, dẫn đến buôn lậu vàng tràn lan

Giá vàng trong nước đang duy trì mức cao hơn thế giới hơn 20 triệu đồng/lượng, có thời điểm vượt gần 30 triệu đồng. Tình hình này thúc đẩy các hoạt động buôn lậu vàng quy mô lớn. Tháng 3, Hải quan TP.Hải Phòng đã bắt giữ vụ vận chuyển trái phép 7 kg vàng từ Hàn Quốc về Việt Nam. Đồng thời, đường dây buôn lậu hơn 546 kg vàng qua biên giới Trung Quốc với trị giá hơn 1.2 nghìn tỷ đồng đã bị phát hiện và triệt phá. Các cơ quan chức năng còn bắt giữ nhiều vụ liên quan đến nhập khẩu trái phép kim loại quý khác, như phát hiện 24 thỏi vàng “9999” và nhiều thiết bị điện thoại cao cấp tại Khánh Hòa cuối năm 2025.

Đặc biệt, tình trạng trốn thuế, buôn lậu và kinh doanh chui vẫn gia tăng, gây ảnh hưởng đến thị trường vàng và ngân sách nhà nước. Viện dẫn các vụ việc lớn, các chuyên gia nhận định sự thiếu hụt nguyên liệu hợp pháp là một trong những nguyên nhân chính gây ra tình trạng buôn lậu quy mô lớn và giá vàng tăng cao trong thời gian gần đây.

Chính sách đúng đắn và hành lang pháp lý rõ ràng sẽ là chìa khóa giúp kiểm soát thị trường vàng hiệu quả, đảm bảo minh bạch và ổn định cho kinh doanh, tiêu dùng.