DOANH NGHIỆP VIỆT NAM ĐỨNG TRƯỚC KHỦNG HOẢNG TÀI CHÍNH KHÔNG NGỜ

Khủng hoảng tài chính kéo dài của Công ty Cổ phần Kinh doanh Thủy hải sản Sài Gòn (mã chứng khoán: APT) bắt nguồn từ quyết định sử dụng công cụ nợ bằng vàng từ đầu năm 2009 tại Ngân hàng Phương Nam, trước khi ngân hàng này sáp nhập vào Sacombank. Thời điểm đó, công ty ký hợp đồng vay nợ gồm tiền mặt và 5.833 lượng vàng SJC để bổ sung vốn lưu động. Giá vàng thị trường lúc đó khoảng 17,7 triệu đồng/lượng, tương ứng giá trị khoảng hơn 103 tỷ đồng.

Tuy nhiên, sau 17 năm, nghĩa vụ trả nợ bằng hiện vật này vẫn chưa thể hoàn tất. Đến ngày 31/12/2025, giá vàng SJC niêm yết là 152,8 triệu đồng/lượng, số dư nợ gốc theo vàng của APT đã tăng lên mức 891 tỷ đồng, tăng hơn 500 tỷ đồng chỉ trong năm 2025.

Gánh nặng tài chính này đã khiến tình hình của doanh nghiệp trở nên vô cùng bi đát. Tại đại hội cổ đông thường niên ngày 20/04/2026, APT công bố khả năng hủy bỏ tư cách công ty đại chúng vào năm 2027 do vốn chủ sở hữu âm tới 2.619 tỷ đồng, trong khi vốn điều lệ thực góp chỉ hơn 88 tỷ đồng. Điều này xuất phát từ khoản nợ khổng lồ, kéo theo nhiều hệ lụy pháp lý.

Mặc dù hoạt động kinh doanh chính có dấu hiệu tích cực, doanh thu năm 2025 đạt 265 tỷ đồng, tăng trưởng 5,9% so với năm trước, lợi nhuận trước thuế cũng gấp đôi, đạt 13,3 tỷ đồng. Tuy nhiên, việc đánh giá lại khoản vay bằng vàng theo giá thị trường gây ra khoản lỗ chênh lệch tỷ giá lên tới hơn 1.056 tỷ đồng, chiếm hơn 90% tổng chi phí tài chính của doanh nghiệp. Kết quả là APT lỗ sau thuế kỷ lục 1.153 tỷ đồng trong năm 2025, đưa tổng lỗ lũy kế vượt mốc 2.700 tỷ đồng.

Bảng cân đối kế toán thể hiện rõ tình trạng mất cân đối nghiêm trọng khi tổng nợ phải trả cuối năm đã đạt 2.814 tỷ đồng, gấp 32 lần vốn chủ sở hữu, trong đó nợ ngắn hạn chiếm đa số với 2.810 tỷ đồng. Khoản nợ quá hạn tại các tổ chức tín dụng lên tới 2.749 tỷ đồng, bao gồm 994 tỷ nợ gốc và 1.755 tỷ nợ lãi chưa tính lãi phạt quá hạn. Hiện APT đang phải đối mặt các vụ kiện phát mại tài sản từ Sacombank cũng như vụ kiện đòi nợ 24,7 tỷ đồng từ cổ đông lớn Satra.

Trước tình hình như vậy, ban lãnh đạo doanh nghiệp tỏ ra thận trọng trong kế hoạch kinh doanh năm 2026. Họ đặt mục tiêu doanh thu thuần khoảng 284 tỷ đồng, tăng 7,5% so với năm trước, nhưng dự kiến lợi nhuận trước thuế sẽ giảm còn 8,8 tỷ đồng, giảm 34,3%, do chi phí tăng và rủi ro có thể thu hồi mặt bằng nhà xưởng. Lãnh đạo APT thừa nhận khả năng tự trả các khoản nợ quá hạn hiện là điều bất khả thi, và phương án duy nhất là phối hợp với ngân hàng để tìm kiếm đối tác mua lại nợ nhằm tái cấu trúc dòng vốn, hy vọng có thể cứu vãn tình hình không còn nhiều thời gian.