Một SỐ KHU VỰC SẼ XÉT TUYỂN THAY VÌ THI TUYỂN

Trong nỗ lực giảm tải áp lực kỳ thi tuyển vào lớp 10, thành phố Hồ Chí Minh đang tập trung nghiên cứu các phương thức tuyển sinh phù hợp với điều kiện từng địa phương. Trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên chiều ngày 15.5, ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết ngành giáo dục thành phố đã bắt đầu thử nghiệm mô hình tuyển sinh linh hoạt nhằm thay thế hình thức thi tuyển truyền thống. Các khu vực đủ điều kiện về cơ sở vật chất và nguồn lực đào tạo có thể triển khai xét tuyển trong năm học tới thay vì tổ chức thi tập trung như hiện nay.

TỪ NĂM HỌC 2027, THÀNH PHỐ DỰ KIẾN MỞ RỘNG VIỆC XÉT TUYỂN LỚP 10

Theo ông Minh, dự kiến từ năm học 2027, TP.HCM sẽ mở rộng phạm vi xét tuyển lớp 10 thay vì duy trì thi tuyển như trước. Đến năm 2025-2026, thành phố có khoảng 169.972 học sinh lớp 9 hoàn thành THCS, nhưng chỉ có khoảng 151.269 em đăng ký dự thi lớp 10, cho thấy phần lớn học sinh đã lựa chọn hướng đi khác ngoài hệ thống trường công lập, phản ánh xu hướng phân luồng giáo dục rõ nét. Thay vì tập trung vào trường công lập truyền thống, nhiều phụ huynh và học sinh đã ưu tiên lựa chọn các mô hình học nghề, trung tâm giáo dục thường xuyên, các trường quốc tế hoặc các trung tâm đào tạo kỹ năng.

ĐA DẠNG HÓA HÌNH THỨC HỌC TẬP – ĐUỐI MỤC TIÊU CỦA GIÁO DỤC THÀNH PHỐ

Ông Minh nhận định việc đa dạng hóa các hình thức học tập là xu thế tất yếu của đô thị lớn như TP.HCM. Một hệ sinh thái giáo dục linh hoạt, phù hợp năng lực và nhu cầu từng cá nhân sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn. TP.HCM đã có những bước đi ban đầu với các bộ tiêu chuẩn tạm thời để phổ cập lớp trung học, trong đó bao gồm cả các hình thức trường phổ thông, trung học nghề, trung tâm giáo dục nghề nghiệp – trung tâm GDTX. Khi các loại hình này phát triển bài bản, học sinh sẽ có nhiều lựa chọn phù hợp với điều kiện gia đình, khả năng và định hướng nghề nghiệp của mình.

Chủ trương này hướng tới mục tiêu không tổ chức thi tuyển cho tất cả các khu vực mà chuyển sang xét tuyển đảm bảo công bằng, lấy năng lực, nguyện vọng và vị trí gần nhà làm tiêu chí chính. Ông Minh nhấn mạnh: Các trường sẽ dựa trên các tiêu chí xét tuyển hợp lý để tuyển sinh, đồng thời vẫn giữ lại những trường tốp đầu thi tuyển nhằm khơi dậy nguồn nhân lực chất lượng cao.

LỘ TRÌNH THỰC HIỆN VÀ PHƯƠNG ÁN TÀO TẠO

TP.HCM sẽ bắt đầu thử nghiệm xét tuyển lớp 10 tại xã Thạnh An thuộc đặc khu Côn Đảo từ năm học 2026-2027. Trong các năm tiếp theo, sở sẽ tiếp tục mở rộng mô hình này khi điều kiện cơ sở vật chất đủ đáp ứng. Một trong những nhiệm vụ quan trọng là đẩy mạnh xây dựng và nâng cấp cơ sở hạ tầng, trong đó dự án “chiến dịch 150 ngày” nhằm hoàn thành khoảng 1.000 phòng học mới để đảm bảo đủ chỗ học cho số lượng học sinh ngày càng tăng, tạo nền tảng để giảm tải áp lực tuyển sinh.

Trong bối cảnh đó, các nhà quản lý nhấn mạnh nếu cơ sở vật chất, hạ tầng được chuẩn bị đầy đủ, thành phố sẽ linh hoạt hơn trong việc xây dựng các mô hình tuyển sinh phù hợp từng địa phương. Đây là nền tảng để xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, lấy học sinh làm trung tâm, giảm thiểu các kỳ thi căng thẳng.

TIÊU CHÍ XÉT TUYỂN CÔNG BẰNG, VỪA THI VỪA XÉT

Trong quá trình chuẩn bị phương án xét tuyển thay thế thi tuyển, các chuyên gia và lãnh đạo trường học đều nhất trí rằng mục tiêu là đảm bảo sự công bằng, khách quan, tránh gây áp lực và phát huy tối đa khả năng của học sinh. Một số ý kiến nhấn mạnh cần xây dựng tiêu chí rõ ràng, phù hợp cho từng khu vực, đồng thời giữ lại hình thức thi tuyển ở các trường tốp đầu để phát hiện và bồi dưỡng nhân tài.

Hiệu phó một trường THPT tại khu vực đã từng áp dụng xét tuyển lớp 10 hơn 10 năm trước nhấn mạnh: “Bên cạnh chuẩn bị đủ trường lớp, bản thân bộ tiêu chí tuyển sinh cần phải cẩn thận, tổ chức theo địa bàn, phù hợp quyền lợi và nguyện vọng của học sinh. Chúng ta cần cân nhắc việc thi tuyển ở các trường tốp đầu để giữ chất lượng, còn những khu vực khác nên ưu tiên xét tuyển để giảm tải, tạo thuận lợi cho địa phương.”

Các cách tiếp cận phân tuyến theo địa giới hành chính hoặc xét điểm học bạ đều có ưu điểm riêng. Tuy nhiên, các chuyên gia đề xuất phương án phối hợp thi tuyển và xét tuyển song song, bảo đảm công bằng, giảm áp lực thi cử và nâng cao chất lượng đầu vào. Ông Phú còn đề xuất xây dựng hệ thống đánh giá thống nhất, đề kiểm tra chung toàn thành phố để đảm bảo chất lượng và đúng tiêu chuẩn đầu ra, hạn chế tiêu cực trong đánh giá.

KẾT LUẬN, TP.HCM cần chuẩn bị đầy đủ về hạ tầng, xây dựng tiêu chí rõ ràng và phương pháp xét tuyển phù hợp để giảm áp lực tuyển sinh, đồng thời đảm bảo công bằng và phát huy tối đa năng lực của học sinh. Đây là bước tiến quan trọng hướng tới một môi trường giáo dục hiện đại, chất lượng và toàn diện hơn trong tương lai.