Nguy cơ lớn từ đề xuất vay vàng trong dân để sản xuất vàng trang sức

Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam vừa gửi công văn kiến nghị Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng về việc cho phép doanh nghiệp vay vàng trong dân nhằm phục vụ sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Trong đó, đề xuất cụ thể về cơ chế, cách thức huy động vàng từ cộng đồng dân cư để làm nguyên liệu đầu vào cho các hoạt động chế tác.

Cụ thể, hiệp hội đề nghị ban hành hướng dẫn rõ ràng để các doanh nghiệp được vay vàng trong dân với lãi suất thỏa thuận phù hợp pháp luật dân sự. Đồng thời, cho phép các doanh nghiệp này vay vàng từ người dân, nhằm tạo nguồn nguyên liệu ổn định và giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu vàng.

Tuy nhiên, quan điểm trái chiều đã được các chuyên gia kinh tế phản biện dữ dội. TS Lê Bá Chí Nhân phân tích rủi ro lớn của đề xuất này, cho rằng việc cho phép doanh nghiệp vay vàng từ dân sẽ mở lại kênh tín dụng bằng vàng theo hình thức khác, gây ra nhiều hệ quả tiêu cực. Ông cảnh báo về nguy cơ làm suy yếu vai trò của tiền đồng trong nền kinh tế quốc gia, tạo ra thị trường tín dụng ngầm rất khó kiểm soát và giám sát quy mô, dòng tiền.

Theo ông Nhân, khi doanh nghiệp vay vàng nhưng thu nhập lại bằng tiền đồng, biến động giá vàng có thể gây ra rủi ro tài chính nặng nề. Trong trường hợp doanh nghiệp không trả được nợ, thiệt hại sẽ đổ lên người dân. Thêm vào đó, việc vàng trở thành công cụ sinh lãi có xu hướng khiến người dân giữ vàng nhiều hơn, thay vì gửi tiết kiệm tiền tệ, gây ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin vào đồng tiền quốc gia. Ông nhấn mạnh quá khứ từng chứng kiến Việt Nam “vàng hóa” nền kinh tế, dẫn tới các hệ lụy như yếu kém chính sách tiền tệ, áp lực lên tỷ giá và nền kinh tế.

“Vấn đề cốt lõi hiện nay không phải là tạo điều kiện để doanh nghiệp vay vàng trong dân, mà là chuyển hóa nguồn vàng này thành nguồn lực kinh tế một cách an toàn, thông qua hệ thống tài chính chính thức do Ngân hàng Nhà nước kiểm soát,” ông Nhân phân tích rõ.

Chuyên gia Nguyễn Quang Huy from Trường đại học Nguyễn Trãi cũng tỏ ra thận trọng trước đề xuất này. Theo ông, nếu thực hiện, sẽ giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu vàng trang sức và cung cấp nguồn dự trữ ổn định cho ngành chế tác. Tuy nhiên, ông cảnh báo về các rủi ro pháp lý và tài chính nếu lãi suất vay thỏa thuận không được giám sát chặt chẽ.

“Khi doanh nghiệp gặp khó khăn về tài chính hoặc nhân sự, việc thu hồi vàng vay từ dân sẽ gặp nhiều trở ngại, gây mất cân đối trong các giao dịch,” ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh.

Chuyên gia vàng Trần Duy Phương cũng bày tỏ sự hoài nghi về tính khả thi của đề xuất này. Theo ông, vàng trong dân hiện gồm nhiều dạng như vàng miếng, vàng nhẫn, vàng trang sức với các tiêu chuẩn không đồng nhất. Việc kiểm định chất lượng và xác định loại vàng huy động sẽ gặp nhiều khó khăn. Hơn nữa, rủi ro về cân đối tài chính của doanh nghiệp khi giá vàng biến động mạnh cũng đặt ra câu hỏi lớn. Nếu giá vàng tăng cao hơn khi doanh nghiệp đã huy động, việc hoàn trả khoản vay sẽ trở nên cực kỳ phức tạp.