KHỔ VÌ NHẬT KÝ MUA BÁN: CẦN ĐƠN GIẢN HƠN ĐỂ HỘ KINH DOANH THĂNG TIẾN

Tại các chợ truyền thống ở TP.HCM, nhiều tiểu thương đang phải đối mặt với nỗi vất vả vì những quy định kê khai thuế phức tạp từ phía cơ quan chức năng. Bà Thanh Hồng, một chủ cửa hàng quần áo tại chợ Tân Bình, chia sẻ về nỗi khó khăn khi vừa bán hàng vừa phải ghi chép bằng tay trong sổ sách. Việc này khiến bà mất nhiều thời gian, dễ xảy ra sai sót, bỏ lỡ các khoản mục quan trọng do không thể dừng hoạt động để ghi chép ngay tại chỗ. Theo bà, ngoài việc phải ghi chép thủ công, các tiểu thương còn phải nhập dữ liệu vào phần mềm xuất hóa đơn, gây tốn thời gian và công sức.

Nhiều hộ kinh doanh nhỏ, đặc biệt trong nhóm có doanh thu dưới 3 tỉ đồng/năm, cũng gặp khó khăn trong việc đồng thời thực hiện kê khai điện tử và ghi chép sổ sách thủ công. Bà Trương Thị Hoa, chủ quầy văn phòng phẩm ở phường Xuân Hòa, phản ánh: “Bán một cây bút lại phải ghi rõ ràng, tỉ mỉ từng mục, trong khi hóa đơn mua sỉ đều có đủ. Việc này không phù hợp, gây mất thời gian và dễ gây nhầm lẫn.” Các bất cập này khiến các hộ kinh doanh không còn đủ thời gian rảnh để tập trung cho công việc chính, ảnh hưởng đến doanh thu và hoạt động kinh doanh hàng ngày.

Theo các quy định hiện hành, hộ, cá nhân kinh doanh phải có hai sổ bìa xanh gồm Nhật ký mua hàng và Nhật ký bán hàng, với chi phí lần lượt khoảng 70.000 và 120.000 đồng mỗi quyển. Trong các sổ này, người bán phải ghi rõ ngày tháng, số hóa đơn, tên khách hàng, mặt hàng, số lượng, đơn giá và tổng tiền. Dù đã có lập hóa đơn điện tử, nhiều hộ vẫn phải duy trì việc ghi chép thủ công như một phần bắt buộc nhằm đảm bảo nội dung xác thực và đối chiếu với dữ liệu điện tử.

Chị Phương Vân, chủ hộ kinh doanh tại quận Bình Đông, đề xuất: “Chúng tôi mong cơ quan quản lý xem xét lại quy định, đừng bắt buộc chúng tôi phải viết tay nữa. Chủ yếu, cuối quý chỉ cần nộp đầy đủ hóa đơn, biên nhận đầu vào và xuất ra là đủ rồi. Người lớn tuổi như chúng tôi không thể vừa bán hàng vừa ghi chép cả ngày như nhân viên văn phòng.” Bà Vân lo ngại việc duy trì quy định ghi sổ tay cách ly quá trình chuyển đổi số, gây áp lực và tốn kém không cần thiết.

Luật sư Nguyễn Quốc Toản, Giám đốc Hãng luật IAM, nhận định: theo Thông tư 152 của Bộ Tài chính ban hành ngày 31.12.2025, từ năm 2026 hộ kinh doanh có thể tự ghi chép sổ sách hoặc thuê dịch vụ làm kế toán, không bắt buộc phải sử dụng mẫu sổ in sẵn. Ông cho biết, nhiều hộ đã thuê kế toán riêng với chi phí trung bình từ 500.000 đến 3 triệu đồng mỗi tháng để đảm bảo việc ghi chép đúng và đầy đủ. Ông đề xuất: “Chúng ta nên linh hoạt cho hộ kinh doanh tùy chỉnh mẫu ghi chép phù hợp mô hình của mình, đồng thời hướng tới việc số hóa, sử dụng phần mềm và hóa đơn điện tử để giảm thiểu sai sót, tiết kiệm thời gian.”

Chuyên gia thuế Đinh Thị Huyền, Giám đốc Công ty CP tư vấn thuế Savitax, cũng ủng hộ việc rút ngắn quy trình thủ công. Bà đề xuất chính sách hỗ trợ miễn phí hoặc giá ưu đãi các ứng dụng kế toán điện tử, có thời gian chuyển đổi phù hợp, đặc biệt với các hộ có doanh thu lớn hơn. Chính sách này giúp nâng cao tính chính xác và minh bạch trong kê khai thuế, thúc đẩy quá trình chuyển đổi số một cách thuận lợi.

Tổng thể, các chuyên gia đồng tình rằng việc duy trì quy định viết sổ tay lâu dài không còn phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Thay vào đó, các chính sách cần giới thiệu các giải pháp hỗ trợ để hộ kinh doanh nhỏ dễ dàng thích nghi, giảm bớt gánh nặng chi phí và công sức, hướng tới một hoạt động kinh doanh minh bạch, hiện đại hơn.