TĂNG TRẦM TRỌNG NGUY CƠ ĐỠ BỎ CUỘC ĐUA HẠT NHÂN IRAN-MỸ?

Hôm qua, truyền thông quốc tế đưa tin từ Tổng Thống Iran Masoud Pezeshkian rằng Tehran sẵn sàng đảm bảo với thế giới rằng họ không tìm kiếm vũ khí hạt nhân. Trong tuyên bố, ông Pezeshkian nhấn mạnh rằng Iran không theo đuổi mục tiêu gây bất ổn vùng trung Đông, đồng thời chỉ trích Israel là thủ phạm gây rối loạn khu vực.

Trước diễn biến này, Washington và Tehran đều tỏ ra không vội vàng về tiến trình đàm phán hòa bình. Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu các đại diện Mỹ không xúc tiến vội bất kỳ thỏa thuận nào, đồng thời giữ nguyên lệnh phong tỏa các tàu Iran ở eo biển Hormuz cho đến khi có sự thỏa thuận chính thức. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump khẳng định rằng các biện pháp trừng phạt vẫn sẽ có hiệu lực trong thời gian đàm phán tiếp diễn, nhằm hạn chế hy vọng về một bước đột phá trong cuộc xung đột kéo dài gần ba tháng qua.

Trong khi đó, giới lãnh đạo Iran cũng thể hiện thái độ thận trọng. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, cho biết đàm phán đã có tiến triển, nhưng mọi thỏa thuận đều phụ thuộc vào phía Mỹ. Ông khẳng định rằng các vấn đề về quản lý eo biển Hormuz thuộc về các quốc gia ven biển, và bất kỳ kết thúc chiến tranh nào cũng phải bao gồm mọi mặt của khu vực, bao gồm cả sự hỗ trợ của các nhóm tại Lebanon.

Phản ứng về các thông tin hòa đàm, phía Iran còn chỉ trích Tổng thống Trump vì chia sẻ quá nhiều quan điểm trên mạng xã hội trong khi còn nhiều rào cản chưa được giải quyết. Iran cũng nhấn mạnh cam kết không theo đuổi vũ khí hạt nhân, nhưng vẫn duy trì quyền phát triển chương trình dân sự. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu của Mỹ về việc loại bỏ chương trình hạt nhân của Iran, Tehran cần từ bỏ uranium làm giàu đến tỷ lệ 60%, một yêu cầu không dễ tháo gỡ trong đàm phán.

Một số nguồn tin cho biết, trong bối cảnh hiện tại, hai bên đã tạm thời gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày để tiếp tục đàm phán. Trong thời gian này, Mỹ sẽ cho phép Iran bán dầu qua các biện pháp miễn trừ trừng phạt, đồng thời thảo luận các vấn đề liên quan tới chương trình hạt nhân cũng như giải phóng tài sản của Iran trị giá hàng tỉ USD. Tuy nhiên, các vấn đề xung quanh chương trình hạt nhân và các hoạt động hỗ trợ các lực lượng quân sự của Iran ở khu vực vẫn còn nhiều điểm mâu thuẫn khó tháo gỡ.

Vấn đề phát triển vũ khí hạt nhân của Iran vẫn là trung tâm tranh cãi. Tehran lâu nay khẳng định mục tiêu dân sự, không theo đuổi vũ khí nguyên tử, nhưng yêu cầu của Mỹ nhằm loại bỏ hoàn toàn khả năng này đòi hỏi Iran phải từ bỏ uranium làm giàu đến 60%. Thách thức lớn nữa là yêu cầu Iran phải rút khỏi các hoạt động hỗ trợ các nhóm như Hezbollah, Houthi hay Hamas, trong khi Iran vẫn giữ quyền yêu cầu về kiểm soát khu vực của mình.

Mục tiêu của Mỹ là sớm đạt được thỏa thuận, vì áp lực từ cử tri về giá nhiên liệu tăng cao và tình hình chính trị nội bộ đang đặt ra nhiều giới hạn. Tổng thống Trump ngày 24.5 kêu gọi người dân kiên nhẫn, khẳng định rằng các khó khăn hiện tại chỉ là tạm thời và sắp được giải quyết.

Dẫu còn nhiều thử thách, các tín hiệu tích cực đã giúp thị trường dầu mỏ được xoa dịu. Giá dầu Brent và WTI đều giảm khoảng 6% trong ngày, lần lượt trở về mức 97,4 USD/thùng và 90,87 USD/thùng, phản ánh kỳ vọng về khả năng hòa giải sớm của hai cường quốc lớn trong khu vực.