TP.HCM Đặt Câu Hỏi Về Giá Dịch Vụ Thu Gom Rác: Người Thu Nhập Thấp Có Được Bảo Vệ?

Ngày 28.4, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM tổ chức hội nghị phản biện xã hội về dự thảo quyết định của UBND thành phố ban hành quy định về giá cụ thể đối với dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn. Hội nghị nhằm lấy ý kiến góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý vệ sinh môi trường, đặc biệt về trách nhiệm tài chính của cư dân trong quá trình thực hiện.

DỰ KIẾN HỘ GIA ĐÌNH CHI TRẢ 91.000 ĐỒNG/THÁNG CHO DỊCH VỤ THU GOM RÁC

Theo dự thảo, phương án giá dịch vụ thu gom rác được xây dựng dựa trên khảo sát và đánh giá hệ số phát sinh rác bình quân, ước tính tiêu chuẩn phát sinh là 1,05 kg/người/ngày. Trong đó, tại khu vực đô thị, chi phí thu gom dự kiến là khoảng 66.000 đồng mỗi hộ mỗi tháng, cộng với 25.000 đồng cho vận chuyển, tổng cộng khoảng 91.000 đồng mỗi hộ mỗi tháng.

Dự thảo phân chia đối tượng áp dụng thành nhiều nhóm, từ hộ gia đình khu vực đô thị, nông thôn đến nhà trọ hay cơ sở sản xuất kinh doanh, nhằm phù hợp đặc điểm từng địa bàn. Qua quá trình lấy ý kiến từ 168 xã, phường, cùng phối hợp các sở ngành liên quan, đề xuất này đang được xem xét kỹ lưỡng.

Ý KIẾN GÓP Ý TỪ CỘNG ĐỒNG

Trong khuôn khổ hội nghị, các ý kiến phản biện đã đặt ra nhiều vấn đề đáng chú ý. Bà Hoàng Thị Lợi, Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Sài Gòn, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao công tác quản lý rác thải tổng thể. Bà cho rằng, hiện nhiều nơi vẫn còn thu gom rác thủ công gây mất vệ sinh và ảnh hưởng mỹ quan đô thị. Bà đề xuất thành phố cần có chiến lược tổng thể về thu gom, vận chuyển và xử lý rác, đồng thời đẩy nhanh việc xây dựng các nhà máy xử lý rác hiện đại để thúc đẩy chất lượng dịch vụ.

GS-TS Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật TP.HCM nhận xét rằng, dự thảo có nền tảng pháp lý vững chắc và phù hợp trong giai đoạn chuyển tiếp, tuy nhiên, về lâu dài, ông cho rằng việc tính giá dựa trên hệ số bình quân không phản ánh chính xác đặc thù theo nguyên tắc của luật Bảo vệ môi trường, vốn hướng đến phân bổ phí dựa trên khối lượng rác cụ thể của từng hộ.

Trong các ý kiến của mình, ông Phước còn đề cập đến việc cần làm rõ các cấu phần chi phí liên quan, như chi phí bảo vệ, an toàn lao động lực lượng thu gom, vận hành trạm trung chuyển cũng như chi phí vận chuyển theo khoảng cách, để đảm bảo minh bạch và công bằng trong tính giá dịch vụ.

LUẬT SƯ Cũng Đề Xuất Chuyển Đổi Phương Thức Tính Phí

Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM, nhấn mạnh rằng việc ban hành quy định mới là cần thiết trong bối cảnh mở rộng địa giới hành chính của thành phố, nhưng đồng thời cần đổi mới cơ chế tính phí theo nguyên tắc “người gây ô nhiễm trả tiền”. Ông lưu ý dự thảo hiện chủ yếu dựa trên nhân khẩu và đề xuất chuyển sang phương án tính theo thể tích hoặc khối lượng rác sau phân loại, qua mô hình túi rác có ghi rõ dung tích hoặc trọng lượng tương ứng.

Luật sư Hậu còn kiến nghị trong ngắn hạn, mức thu theo nhân khẩu chỉ nên áp dụng trong 12 tháng, sau đó phải chuyển sang phương thức tính phí phù hợp hơn. Ông đề xuất chính sách hỗ trợ đặc biệt cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo, các cơ sở xã hội hoặc khu nhà trọ công nhân để giảm gánh nặng tài chính đồng thời khuyến khích phân loại rác tại nguồn.

HƯỚNG ĐẾN PHÂN LOẠI RÁC TỪ NĂM 2027 VÀ GIZTRÍNH TỪ 2026

Trong phần trình bày tại hội nghị, ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn TP.HCM, cho biết dự thảo quy định mới sẽ lấy ý kiến phản biện, sau đó sẽ tổng hợp và trình UBND thành phố. Việc ban hành quy định trong năm 2026 nhằm tạo sự bình đẳng tạm thời sau sắp xếp hành chính, trước khi thành phố tiến tới áp dụng chính sách phân loại rác tại nguồn từ năm 2027.

Theo ông Nguyên, TP HCM hiện có khoảng 14 triệu dân, phát sinh khoảng 14.000 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày, trung bình 1 kg/người/ngày. Mục tiêu đến 2030, khoảng 90% rác được xử lý bằng công nghệ mới, hướng tới giảm dần việc chôn lấp. Thành phố cũng đang xây dựng kế hoạch phân loại rác tại nguồn, chia thành rác có khả năng tái chế và rác còn lại. Người dân phân loại đúng sẽ không phải trả phí xử lý phần rác tái chế, trong khi rác không phân loại hoặc không thể tái chế sẽ bị tính theo khối lượng.

Trong hướng tiếp cận mới, túi rác có ghi rõ dung tích, khối lượng sẽ là phương thức chính để người dân thanh toán, góp phần thúc đẩy phân loại rác tại nguồn từ năm 2027.

KẾT

Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM cam kết sẽ tổng hợp các ý kiến góp ý của các bên và phản hồi phù hợp, nhằm hoàn thiện dự thảo trước khi chính thức ban hành. Các đề xuất liên quan đều nhắm tới mục tiêu xây dựng hệ thống quản lý rác thải phù hợp, đảm bảo công bằng, nâng cao chất lượng môi trường sống cho cộng đồng.