TP.HCM có kế hoạch điều chỉnh giá dịch vụ thu gom rác nhằm đảm bảo công bằng và hiệu quả quản lý môi trường?

Ngày 28.4, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM tổ chức hội nghị phản biện xã hội về dự thảo quyết định của Ủy ban nhân dân thành phố ban hành quy định về giá cụ thể cho dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn.

DỰ KIẾN MỨC PHÍ CHO HỘ GIA ĐÌNH ĐÔ THỊ Có thể chi trả 91.000 đồng/tháng

Theo nội dung dự thảo, phương án giá thu gom rác đã được xây dựng dựa trên khảo sát về hệ số phát sinh rác bình quân. Tính toán cho thấy mức phát sinh rác trung bình là 1,05 kg/người/ngày. Trong đó, chi phí thu gom khoảng 66.000 đồng/hộ/tháng, vận chuyển khoảng 25.000 đồng/hộ/tháng, tổng cộng khoảng 91.000 đồng/tháng cho mỗi hộ gia đình trong khu vực đô thị. Dự thảo phân chia đối tượng áp dụng thành 8 nhóm, phù hợp với đặc thù của từng địa bàn, từ hộ gia đình đến cơ sở sản xuất kinh doanh. Thông tin này đã được lấy ý kiến của 168 xã, phường và phối hợp với các sở ngành liên quan.

Ý KIẾN PHẢN BIỆN TẠI HỘI NGHỊ

Bà Hoàng Thị Lợi, Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Sài Gòn, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhìn nhận tổng thể bài toán quản lý rác thải. Bà cho biết hiện nay, nhiều điểm thu gom vẫn còn thủ công, xe rác đẩy tay, nước rác rỉ ra đường gây mất vệ sinh và ảnh hưởng mỹ quan đô thị. Bà yêu cầu cần có chương trình thống nhất về thu gom, vận chuyển và xử lý rác, đồng thời đẩy nhanh đầu tư vào các nhà máy xử lý hiện đại để đáp ứng nhu cầu của người dân về sạch đẹp và mỹ quan đô thị.

Trong khi đó, GS-TS Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật TP.HCM, đánh giá dự thảo có cơ sở pháp lý rõ ràng và phù hợp trong giai đoạn chuyển tiếp. Tuy nhiên, ông cho rằng, việc tính giá dựa trên hệ số trung bình chưa phù hợp với tinh thần Luật Bảo vệ Môi trường, vốn hướng đến tính phí theo khối lượng rác phát sinh. Ông đề nghị làm rõ các cấu phần chi phí, đặc biệt là chi phí bảo hộ, an toàn lao động cho lực lượng thu gom và chi phí vận hành trạm trung chuyển, xử lý rác tại các khu vực khác nhau để minh bạch hơn.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM, nhận định việc ban hành quy định mới là cần thiết khi TP mở rộng địa giới hành chính. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh dự thảo không nên chỉ giữ nguyên mức thu cũ, mà cần xây dựng cơ chế phù hợp với luật Bảo vệ Môi trường và nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền.” Ông đề xuất áp dụng túi rác có định mức thể tích hoặc khối lượng, giúp người dân trả phí dựa trên lượng rác thực tế phát sinh. Ngoài ra, ông cũng kiến nghị giảm giá dịch vụ cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, các cơ sở bảo trợ xã hội nhằm tránh gây áp lực tăng chi phí sinh hoạt.

ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG XỬ LÝ RÁC HIỆN ĐẠI

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó giám đốc Sở NN-MT TP.HCM, cho biết sẽ tổng hợp các ý kiến phản biện để báo cáo, tiếp thu và giải trình khi trình UBND thành phố phê duyệt. Ông lý giải quy định mới dự kiến ban hành trong năm 2026 nhằm tạo ra sự bình đẳng tương đối sau khi sắp xếp lại địa giới hành chính của thành phố. Hiện nay, TP cũ đã có những mức thu phí dịch vụ vận chuyển rác khác nhau so với các khu vực lân cận như Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu, phần lớn ngân sách đều phải bù đắp. Chính vì vậy, TP.HCM cần một phương án tạm thời trong năm 2026 để chuẩn bị cho cơ chế chính thức từ năm 2027.

Theo ông Nguyên, thành phố hiện có khoảng 14 triệu dân, mỗi ngày phát sinh 14.000 tấn rác, trung bình khoảng 1 kg/người/ngày. Đến năm 2030, TP hướng tới xử lý khoảng 90% rác thải bằng công nghệ mới, hạn chế chôn lấp. Về phân loại rác tại nguồn, thành phố sẽ áp dụng đồng bộ từ năm 2027, phân thành hai nhóm chính: rác có khả năng tái chế và rác còn lại. Người dân phân loại tốt sẽ không phải trả phí xử lý phần rác tái chế, trong khi phần còn lại sẽ tính theo khối lượng. Mô hình túi rác có định mức khối lượng, giá tương ứng đang được đề xuất nhằm thúc đẩy việc trả phí dựa trên lượng rác thực tế.

Chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế thu phí, đặc biệt là vấn đề hóa đơn, phương thức thu và chính sách hỗ trợ nhóm yếu thế, để đảm bảo công bằng và thúc đẩy ý thức phân loại rác từ nguồn.

Ủy ban MTTQ TP.HCM cam kết sẽ tổng hợp đầy đủ các ý kiến phản biện để gửi đến các cơ quan có thẩm quyền, góp phần hoàn thiện dự thảo trước khi chính thức ban hành.