NGOẠI TRƯỜNG CUỘC PHIÊU LƯU ĐẶC BIỆT TẠI BIỆT THỰ CỔ HƠN 100 NĂM, NƠI GHI DẤU LẦN ĐẦU CỜ ĐỎ SAO VÀNG ĐƯỢC TREO TẠI SÀI GÒN

Từ những con hẻm nhỏ ở quận Gò Vấp đến trung tâm thành phố Hồ Chí Minh, biệt thự cổ tại phường Cầu Kiệu không chỉ là một công trình kiến trúc cổ kính mà còn là nhân chứng lịch sử quan trọng của cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc. Đây chính là nơi từng là trụ sở của phái đoàn liên lạc Bộ Tổng tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam trong giai đoạn 1955 – 1958, nơi lần đầu tiên cờ đỏ sao vàng tung bay tại Sài Gòn sau chiến thắng đầu tiên.

Biệt thự tọa lạc tại số 87A, đường Trần Kế Xương, diện tích rộng tới 5.300 m2 từng thuộc sở hữu của một trung tá người Pháp. Trước khi về nước, ông này đã giao lại cho Quân đội Liên hiệp Pháp quản lý, do đó nơi đây còn được dân gian gọi là “nhà ông Năm”. Trong thời gian hoạt động như một trung tâm chỉ huy, biệt thự có nhiều khu vực đặc biệt như sảnh chính, phòng tiếp khách, phòng trưởng đoàn, điện đài, cùng một hầm bí mật chứa lương thực và trần nhà được trang bị dây leo để phục vụ các tình huống khẩn cấp.

Thành viên của phái đoàn, bao gồm 24 người ban đầu rồi còn 16 sau nhiều khó khăn, đều được trang bị vũ khí và đảm nhận các nhiệm vụ khác nhau như nghiên cứu, phiên dịch, văn thư, bảo vệ, lái xe hay thợ máy. Họ đều xuất phát từ các cơ quan trung ương cục miền Nam, sở công an và sở thông tin Nam bộ. Trưởng đoàn là đại tá Phạm Hùng, đại diện Bộ Tổng Tư lệnh, cùng các phó đoàn là trung tá Nguyễn Văn Long và thiếu tá Nguyễn Hoàn.

Trong quá trình hoạt động, biệt thự không tránh khỏi các cuộc theo dõi, bao vây của chính quyền cũ. Thậm chí, thám báo, máy nghe lén và các hành động phá hoại, vẽ khẩu hiệu phản động xảy ra liên tục nhằm gián đoạn hoạt động của phái đoàn. Đặc biệt, trong điều kiện khắc nghiệt, họ đã chuẩn bị sẵn các phương tiện phòng thủ như thang dây leo trần nhà, hầm bí mật chứa lương thực và các dụng cụ để ứng phó khi bị vây hãm.

Vào ngày 17.5.1958, sau nhiều tháng hoạt động bí mật, phái đoàn rời khỏi Sài Gòn, kết thúc sứ mệnh quan trọng của mình, đồng thời là lần đầu tiên lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên đất Sài Gòn. Ngày nay, biệt thự cổ đã trở thành di tích lịch sử cấp quốc gia, mang theo ký ức hào hùng của một thời chiến tranh gian khổ nhưng cũng rực rỡ của chủ nghĩa yêu nước.

Các chứng tích còn lại tại địa phương như các phòng chức năng, khu vực trưng bày, và những hình ảnh về đời sống sinh hoạt của nhân viên phái đoàn đã phần nào kể lại câu chuyện hào hùng. Những bức ảnh ghi lại căn phòng trưởng đoàn, phòng đọc báo, khu vực điện đài cùng các vật dụng như máy phát sóng, lu chứa lương thực cứ hiện hữu như những nhân chứng sống, minh chứng cho tinh thần chiến đấu bất khuất và ý chí kiên cường.

Biệt thự cổ này không chỉ là nơi lưu giữ ký ức về một thời kỳ lịch sử mà còn là biểu tượng của tinh thần chiến đấu vì độc lập tự do. Chính quyền và người dân địa phương luôn trân trọng và tự hào về di tích này như một phần không thể thiếu của lịch sử dân tộc, góp phần giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống chống giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam.